Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler (İngilizce) Bölüm Başkanı Prof. Dr. Havva Kök Arslan, Doğu Akdeniz’de artan askeri hareketlilik ve bunun Kıbrıs meselesine yansımalarına ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.

İran meselesi küresel düzenin kritik düğüm noktalarından biri

Prof. Dr. Havva Kök Arslan, İran merkezli gerilimin Doğu Akdeniz’de yeni bir güvenlik mimarisinin oluşmasına neden olduğunu belirterek, “İran meselesi, yalnızca bir güvenlik veya nükleer program tartışması olmanın ötesinde, küresel düzenin enerji, finans ve jeopolitik yapısında kritik bir düğüm noktası haline gelmiştir. Bu düğümün çözülmeye çalışıldığı sahalardan biri de Doğu Akdeniz’dir. ABD ve İsrail ile İran arasındaki gerilimin genişlemesi, Kıbrıs adasında askeri yığınağın artmasına neden olmuştur. Avrupa Birliği ülkelerinin bölgeye savaş gemileri ve uçaklar göndermesi ile Yunanistan’ın GKRY’ye askeri takviye yapması, tansiyonu yükselten başlıca etkenlerdir.” dedi.

Türkiye’nin KKTC’ye F-16 göndermesi çok katmanlı bir stratejik hamle

Türkiye’nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne (KKTC) 6 adet F-16 savaş uçağı ve hava savunma sistemleri konuşlandırmasının bölgesel dengeler açısından kritik olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Arslan, şöyle devam etti:

“Bu kritik dönemde, Türkiye’nin KKTC’ye 6 F-16 savaş uçağı ve hava savunma sistemi göndermesi, bölgesel ve küresel dengeler açısından önemli bir hamle olarak değerlendirilmektedir. Peki, bu adımın arkasındaki stratejik mantık nedir? Bölgesel ve küresel güçler (ABD, AB ülkeleri, Yunanistan, İran) bu süreçte hangi pozisyonları almış, ne tür hamleler yapmıştır? Türkiye’nin 6 F-16 ve hava savunma sistemlerini KKTC’ye konuşlandırması, çok katmanlı ve zamanında bir stratejik hamledir. Türkiye, 1959 Londra ve Zürih Antlaşmaları ile 1960 Kıbrıs Anayasası çerçevesinde, yalnızca KKTC değil, tüm Kıbrıs adasının garantörüdür. Uzmanlar, bu hamlenin olası bir çatışma ortamında adanın bütünlüğünü ve Kıbrıs Türklerinin güvenliğini koruma yükümlülüğünün bir gereği olduğunu vurgulamaktadır. Özellikle belirsizlik ortamında, mevcut anayasal düzeni bozma veya toprak kazanma amaçlı girişimlere karşı caydırıcı bir güç oluşturmak hedeflenmiştir.”

Doğu Akdeniz’deki güç dengesi hızla değişiyor

Prof. Dr. Arslan, Doğu Akdeniz’de birçok küresel ve bölgesel aktörün aynı anda askeri varlık gösterdiğini belirterek, şunları kaydetti:

“Bölgede halihazırda önemli bir askeri varlık bulunmaktadır. ABD, İngiltere, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda ve Yunanistan, İran tehdidine karşı olduklarını belirterek bölgeye savaş gemileri ve uçaklar göndermiştir. Türkiye de bu ortamda ‘sahada olmak’ ve bölgesel bir güç olarak pozisyon almak durumundadır. Bu hamle, aynı zamanda Türkiye’nin KKTC’nin yanında durduğunu göstermesi açısından da önem taşımaktadır.”

Enerji güvenliği Türkiye için stratejik önemde

Doğu Akdeniz’in enerji kaynakları açısından taşıdığı öneme de dikkat çeken Prof. Dr. Arslan, “Doğu Akdeniz’in enerji kaynakları ve ticaret yolları Türkiye için stratejik öneme sahiptir. Bu adım, enerji arz güvenliği ile ilgili potansiyel sorunlarda Türkiye’nin sahada bulunduğunu açıkça ortaya koymaktadır.” ifadesinde bulundu.

GKRY’nin NATO üyeliği girişimi Türkiye açısından kritik bir risk

Prof. Dr. Arslan, Batı dünyasının İran tehdidini gerekçe göstererek GKRY’yi NATO’ya dahil etme girişimlerinin gündeme gelebileceğini de ifade ederek, “Bazı yorumcular, Batı dünyasının İran tehdidini bahane ederek GKRY’yi NATO’ya dahil etme girişiminde bulunabileceğini belirtmektedir. Türkiye’nin onayı olmadan GKRY’nin NATO’ya üyeliği, Türkiye’yi çevreleme ve KKTC’nin varlığını göz ardı etme riski taşıyacaktır. Bu hamle, söz konusu planları önden engellemeyi hedeflemektedir.” dedi.

Yunanistan bölgedeki en aktif askeri aktörlerden biri

Bölgede Yunanistan’ın askeri hareketliliğinin dikkat çektiğini belirten Prof. Dr. Arslan, “Yunanistan’ın F-16 ve savaş gemisi göndermesi, Avrupa ülkelerinin askeri yığınağı ve GKRY’ye Patriot füzeleri konuşlandırması, Türkiye’de bir tehdit algısı oluşturmuştur. Türkiye, bu algıya yanıt vererek hem caydırıcılığını artırmış hem de olası sürpriz gelişmelere hazırlık göstermiştir.” diye konuştu.

Doğu Akdeniz uzun süre kriz potansiyeli taşıyacak

Prof. Dr. Havva Kök Arslan, Doğu Akdeniz’in, farklı aktörlerin karmaşık bir satranç tahtası haline geldiğini ifade ederek, “ABD, İran’a yönelik operasyonları başlatan taraf olarak görülmekte ve bölgede stratejik bir çıkış planının eksikliği nedeniyle önemli yıkımlar yaşanmaktadır. Uzun vadede ise ABD, doların rezerv para statüsünü koruma çabasıyla jeopolitik sertliğini artırmaktadır. İsrail ise doğrudan bir çatışmadan kaçınmakta, ancak Kıbrıs ile askeri iş birliği yaparak dolaylı bir güvenlik şemsiyesi oluşturmayı sürdürmektedir.” şeklinde konuştu.

Fransa, İngiltere, İtalya, Hollanda ve İspanya’nın İran tehdidini gerekçe göstererek Doğu Akdeniz’deki askeri varlıklarını artırdığını da kaydeden Prof. Dr. Arslan, “Bu hamlelerin temel stratejileri şunlardır: Enerji ve ticaret güvenliğini sağlamak, AB üyesi GKRY’yi olası saldırılara karşı korumak, İsrail’in dolaylı güvenliğini desteklemek, NATO içinde bağımsız bir güvenlik rolü üstlenmek, Fransa ve İngiltere’nin Kıbrıs merkezli operasyon alanları oluşturduğu dikkat çekmektedir.” ifadesinde bulundu.

Yunanistan GKRY’ye 4 F-16 ve savaş gemisi gönderdi

Yunanistan’ın bölgedeki en aktif aktörlerden biri olarak, GKRY’ye 4 F-16 ve savaş gemisi gönderdiğini söyleyen Prof. Dr. Arslan, “Bazı generaller, Ege Adaları’nın silahlandırılması ve olası bir çatışmada AB ve ABD desteği olacağını varsayarak hareket etmektedir.” dedi.

ABD-İsrail saldırılarının hedefi olan İran’ın, karşılık vererek bölgesel yayılma riskini artırdığını da kaydeden Prof. Dr. Arslan, “İngiliz üslerine düzenlenen dron saldırısı Doğu Akdeniz’i de etkilemiştir. Uzun vadede İran meselesi, dolar merkezli küresel finans sistemine meydan okuma niteliği taşımakta ve yalnızca bölgesel değil, küresel düzenin geleceğini de ilgilendirmektedir.” şeklinde konuştu.

Kıbrıs artık Avrupa’nın ileri savunma platformlarından biri

Kıbrıs Adasının artık yalnızca diplomatik veya enerji temelli bir rekabet alanı olmadığını dile getiren Prof. Dr. Havva Kök Arslan, “Ada, artık yalnızca enerji veya diplomasi sahası olmaktan çıkmış, jeostratejik bir düğüm noktası ve Avrupa’nın ileri savunma platformu haline gelmiştir. Bölgede üç ana askeri eksen oluşmaktadır. Kuzey Eksen: Türkiye kıyıları, KKTC ve Türk donanması, Orta Eksen: Kıbrıs Adası, İngiliz üsleri (Akrotiri ve Dikelya) ve Avrupa unsurları, Güney Eksen: İsrail kıyıları, Levant havzası ve ABD müttefik unsurları.”

Beklenmedik hamleler doğrudan çatışma riskini artırabilir

Bölgedeki askeri yığılmanın çeşitli riskleri de beraberinde getirdiğini ifade eden Prof. Dr. Arslan, geleceğe dair riskleri şöyle sıraladı:

“Doğrudan Çatışma: Yunanistan’ın Ege Adaları veya Kıbrıs’ta beklenmedik hamleleri doğrudan bir çatışmayı tetikleyebilir. GKRY’nin NATO Üyeliği: Batı’nın bu girişimi, Türkiye için kırmızı çizgiyi oluşturabilir ve ittifak içinde kriz yaratabilir. Uzun Vadeli Askeri Yığınak: Bölgeye konuşlandırılan silah ve gemiler, tehdit ortadan kalktıktan sonra da kalabilir; bu durum Türkiye için risk yaratabilir. Bölgesel Rekabetin Derinleşmesi: Avrupa ülkelerinin kalıcı askeri varlığı, Doğu Akdeniz’deki güç rekabetini artırabilir. Küresel Düzenin Test Edilmesi: İran merkezli kriz, sadece bölgesel değil, aynı zamanda küresel ekonomik ve güvenlik düzeninin sınandığı bir durumdur.”

F-16 gönderilmesi zamanında ve güçlü bir yanıt

Türkiye’nin KKTC’ye F-16 gönderme hamlesinin, artan askeri yığınağa karşı verilen güçlü ve zamanında bir yanıt olarak değerlendirilebileceğini kaydeden Prof. Dr. Havva Kök Arslan, “Bu hamle, garantörlük hakkının kullanılması, enerji güvenliğinin sağlanması ve Kıbrıs Türklerinin güvenliğinin temini açısından kritik öneme sahiptir. Önümüzdeki dönemde Doğu Akdeniz, enerji rekabeti ve büyük güçlerin güvenlik stratejilerinin kesiştiği bir kriz alanı olmaya devam edecektir. Türkiye’nin hem kendi güvenliğini hem de KKTC’nin varlığını korumak için sahada olmayı sürdüreceği açıktır.” şeklinde sözlerini tamamladı. 

Prof. Dr. Havva Kök Arslan: “Türkiye’nin KKTC’ye F-16 gönderme hamlesi güçlü ve zamanında bir yanıt!” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Riyalin değer kaybı alım gücünü ciddi biçimde düşürdü

Sahadan sağlıklı bilgi almanın zorlaştığına ve ülkede ciddi internet kısıtlamaları uygulandığına dikkat çeken Prof. Dr. Ozan Örmeci, protestoların başlangıç noktası ve seyriyle ilgili önemli tespitlerde bulundu.

“Protestoların önce ekonomik taleplerle başladığı anlaşılıyor…”

İran’daki protestoların ilk olarak ekonomik taleplerle başladığını belirten Prof. Dr. Örmeci, “Sahadan bilgi almak kolay olmadığı ve İran’da şu sıralar internet üzerinde büyük bir kısıtlamaya gidildiği için doğru bilgilere ulaşmak zor olsa da Türkiye ve Kuzey Kıbrıs’taki İran uzmanlarıyla yaptığım görüşmeler neticesinde protestoların önce ekonomik taleplerle başladığı anlaşılıyor. Özellikle İran para birimi riyalin devalüe olması nedeniyle alım gücü ciddi biçimde düşen vatandaşlar rejime tepki göstermeye başladı.” dedi.

Ekonomik temelli başlayan tepki siyasi nitelik kazandı…

Prof. Dr. Örmeci, ekonomik temelli tepkilerin zamanla siyasi bir nitelik kazandığını vurgulayarak, “İran’daki molla rejiminin geleneksel sorunları olan kadın özgürlükleri, farklı etnik ve dini gruplarla ilişkiler ve hayat standartları düşük olan gençlerin saldırgan aktivizmi gibi temalar üzerinden gelişmiştir. Rejim başlarda silah kullanımını yasaklasa da zamanla karşılıklı şiddet kullanımı başlamış ve nitekim olaylardaki ölü sayısının 500’ü geçtiği belirtilmiştir.” diye konuştu.

Gençler ve kadınlar protestolarda her zaman ön planda

Prof. Dr. Örmeci, İran’daki protesto kültürüne dikkat çekerek, şunları söyledi:

“Yeşil Hareket dönemi ve Mahsa Amini protestolarını incelediğimizde, daha ziyade gençler ve kadınların İran’daki protestolara çok yoğun olarak katıldıkları ve olaylar organize olmasa da genel rejim memnuniyetsizliği nedeniyle patlamaya hazır bir kitlenin İran’da sürekli var olduğu bilinmektedir. Bu defa bu geleneksel muhalif gruplara ekonomik zorluklardan bıkan esnaflar da eklenince, olayların kısa sürede büyümesi zemin kazanmış ve gösteriler daha geniş katılıma sahne olmuştur. Ayrıca göstericilerin sosyal medya platformlarını kullanarak haberleştikleri ve organize oldukları anlaşılınca, bu yönde büyük kısıtlamalara gidilmiş ve İran’daki muhaliflere destek olmak amacıyla Amerikalı iş insanı Elon Musk, Starklink uydularını göndermiştir. Zamanla devletin tedbirleri nedeniyle İran’ın tüm internet erişimi kesilmiştir. Bu bağlamda, elbette yabancı devletlerin kışkırtmaları da bu tarz süreçlerde etkilidir ki İsrail ve ABD’nin İran içerisinde operasyonlar yapabildiğine kısa süre önce tanıklık etmiştik.”

Köklü devlet geleneğine sahip İran’da rejimin yıkılması o kadar da kolay değil!

İran rejiminin, başlarda yumuşak tepkilerine karşın giderek sertleşmeye başladığını ve şiddet kullanan göstericileri şiddetle bastırma amacında olduğunu ifade eden Prof. Dr. Örmeci, “Bu, tüm rejimlerde olduğu gibi otoriter bir yönetim sistemi olan İran’da da geçerli bir durum olup, devlet otoritesinin iç dinamikler nedeniyle kendiliğinden kaybolması ve rejimin yıkılması-Tahran’ın sahip olduğu köklü devlet geleneği nedeniyle-o kadar da kolay değildir. Ancak elbette ABD ve İsrail gibi dış güçlerin doğrudan müdahalesi durumunda olaylar farklı bir yönde gelişebilir.” ifadesinde bulundu.

Rejim meşruiyeti sarsılıyor ancak tamamen kaybolmuş değil

Protestoların rejimin meşruiyeti üzerindeki etkisini de değerlendiren Prof. Dr. Örmeci, “Rejim, daha ziyade yolsuzluk, ekonomik kaynakların verimsiz kullanımı, yasakçılık, adam kayırmaya dayalı liyakatsizlik düzeni, beceriksizlik ve ABD gibi tehlikeli büyük devletlerle iyi ilişkiler kuramaması nedeniyle İran halkını zora sokması gibi temalar üzerinden şiddetle eleştirilmektedir. İran halkında protesto ve isyan kültürü çok güçlü olup, 1979’da bundan istifade eden İslamcılar, şimdi bundan yakınmaktadırlar. Protestolar rejimin meşruiyetini ciddi anlamda sarsmakta, ancak meşruiyetin kaybolduğuna dair henüz elde somut bir veri bulunmamaktadır. Çünkü devletin tüm ideolojik aygıtlarıyla yaklaşık 50 yıldır Şahlık anti-propagandasına maruz kalan İran halkının sıfırdan yeni bir ezbere alışması kolay değildir.” dedi.

ABD algısı İran’da değişiyor

ABD’nin olası müdahalesinin protestolara etkisine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Örmeci, “ABD, özellikle de Donald Trump yönetimi, rejimin propaganda çabaları sonucunda İran’da aslında geleneksel bir nefret objesi, hatta Humeyni’nin deyimiyle ‘büyük şeytan’ iken, son yıllarda ülkedeki sosyoekonomik, siyasal ve güvenlik sorunlarının derinleşmesi neticesinde özellikle gençlerin sıcak baktığı bir dış güç haline gelmeye başlamıştır. Keza devrik Şah Pehlevi’nin oğlu Rıza Pehlevi’ye verilen dış ve iç desteğin de son dönemde arttığı görülmektedir. Batı’nın açıklamalarına İran’dan erişim sınırlı olsa da İran’ın yurt dışında yaşayan büyük bir diaspora topluluğunun olması ve bunların genelde rejim karşıtı olması sebebiyle dışarıdaki tepkiler içeriye de kanalize olmaktadır.” şeklinde konuştu.  

Rejim değişimi zor, istikrarsızlık devam edebilir

Protestoların rejim değişimiyle sonuçlanmasının kısa vadede zor olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Örmeci, şu değerlendirmede bulundu:

“Bu protestoların İran’da rejimi değiştirip değiştiremeyeceğini öngörmek için yeterince somut bilgi ve veri yoktur. Ancak önceki deneyimler temelinde, rejimin yerinde kalacağı ve protestoların hem güvenlik güçlerince bastırılma hem de sönümlenme yoluyla zaman içerisinde cılızlaşacağını öngörebilirim. Bu ise kuşkusuz, İran’ın sorunlarının çözüldüğü anlamına gelmemekte ve ülkenin istikrarsız yönetiminin devam edeceğine delalet etmektedir. Tahran’ın bu konuda aşama yapabilmesi için ABD yaptırımlarının en azından bir bölümünden kurtulması, bunun için de nükleer programı yerine kalkınmaya odaklanması gerekmektedir.”

“Rejimin reform yoluyla dönüşümü Ankara açısından daha kabul edilebilir bir seçenek”

İran’ın öncelikle yaptırımlardan kurtulması ve kalkınmaya odaklanması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Örmeci, “Yine rejimin kadın giyimi, gençlerin yaşamları gibi konularda daha özgürlükçü bir tavır alması yerinde olabilir. Ancak bu tarz sert ideolojilere dayalı rejimler, ilginçtir ki taviz verdikçe yıkılma sürecine de girebilirler. Bu nedenle, Çin’deki 1980’ler deneyimi de göz önünde tutulursa, olayların günlük yaşamı bozduğu bir zamanlamada asayiş ve güvenliğin sağlanması ve sonrasında da kalkınma sürecinin başlatılması yerinde olacaktır. Türkiye açısından da İran’daki gelişmeler kritik mahiyette olup, rejimin devrim yerine reform yoluyla dönüşümü Ankara açısından daha kabul edilebilir bir seçenektir. Ancak bu reformların toplumla bağlantı kuracak olan gerekli sivil toplum kanallarının olmadığı bir ortamda gerçekleştirilmesi de kolay bir iş değildir.” şeklinde sözlerini tamamladı.

İran’da çözüm, sertlik değil reform! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Dünya galasını Venedik Film Festivali’nde yapan film; kariyerinin son eserini sansürle boğuşarak tamamlamaya çalışan bir yönetmenin hikâyesi üzerinden özgürlük, yaratıcılık ve adalet arayışını gözler önüne seriyor. Dante’nin İlahi Komedya’sından ilham alırken “Godard’dan da mı utanmıyorsun?’ repliğine de ev sahipliği yapan ironik filmin yönetmeni Ali Asgari, Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Aspendos Salonu’ndaki gösterimin ardından soruları cevapladı. 

İlahi Komedya’dan esinini, ‘hayır kelimesinin gücü’ ile aldığını dile getiren yönetmen, bunu şöyle açıkladı: “Hayır’ kelimesinin gücünü göstermek, ‘hayır’ diyerek cehennemden cennette nasıl gidilebileceğini anlatmak istedim. Filmin bütününde İlahi Komedya’dan çok şey var ama en çok üzerinde durduğum nokta; engellere ‘hayır’ demenin gücü. Orijinal anlatıya sadık kalarak modern versiyonları değerlendirmeye çalıştım. İlahi Komedya aslında trajediyi, komedi tarzında anlatan bir kitap; ben de bunu referans aldım. Komedi, kitabın yazıldığı dönemden farklı algılanıyor artık dünyamızda ama ben komediyi ironik bir komedi olarak ele aldım”

Komedi ve gerçek hayat arasındaki çizgiyi nasıl belirlediği sorusuna ise yönetmenin cevabı; “İran’da gerçek hayat ile komedi arasında bir fark yok” şeklinde oldu. “İran hakkındaki bir filmi İran dışında çekmek istemedim ama filmi İran’da göstermek için izin de alamadık” diyen Asgari, önceki filminden dolayı İran yönetimiyle pek çok sorun yaşadığını hatırlattı. Bu film de dahil, pek çok filmin, İran’da vizyona girmesine izin verilmese de seyircinin, filmlere ulaşmanın yolunu bulduğunu söyleyen Asgari, “Bu tür filmler, kütüphanelerde ve kafelerde izlenebiliyor. İran’da çok bilinçli bir film izleyicisi var. Nuri Bilge Ceylan, İran’da belki Türkiye’den daha fazla tanınıyor” diye konuştu. Filmdeki Türkçe diyalogları da bu kültürel yakınlıkla açıklayan yönetmen, şöyle konuştu: “Film zaten benim şahsî deneyimlerimden ve Behram’ın deneyimlerinden yola çıkarak yazıldı. Behram, Türk ve bu filmi beraber yazdık. İran’da yaklaşık 50 milyon Türk var ama Türkçe bir film yayınlanması oldukça zor”

Dante’den Godard’a: İlahi Komedya! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran ve Washington’un nükleer program etrafındaki krizin çözümüne yönelik olarak arabulucular üzerinden mesaj alışverişinde bulunmaya devam ettiğini duyurdu.

İran Dışileri Bakanı Arakçi: ABD ile nükleer konusunda arabulucular aracılığıyla diyaloğu sürdürüyoruz yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İran resmi haber ajansı IRNA, ‘Siyonist rejime ait patlamamış mühimmat’ın İran’ın batısındaki Loristan eyaletinde, Beyranshahr kenti yakınlarında infilak ettiğini duyurdu.

İsrail’in İran’a attığı bomba iki ay sonra patladı: 1 ölü, 9 yaralı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İRAN, HAVA SAHASINI KISMİ OLARAK KAPATTI

İran Yol ve Şehircilik Bakanlığının açıklamasına göre, Sivil Havacılık Örgütü Koordinasyon Komitesinin kararı ve mevcut durumdaki güvenlik ve emniyet incelemeleri sonrasında ülkenin orta ve batısındaki hava sahası uluslararası transit uçuşlara kapatıldı.

Tahran ve Tebriz’i de kapsayan ülkenin kuzey, güney ve batısındaki iç ve dış hat uçuşlarının durdurulması kararı da perşembe saat 14.00’e kadar uzatıldı.

DOĞU’DAKİ HAVA SAHASI AÇIK

Doğu’daki hava sahasının ise tüm uçuşlara açık olduğu bildirildi. Yol ve Şehircilik Bakanlığı Sözcüsü Mecid İhvan, 1 Temmuz Salı günü yaptığı açıklamada, ülkenin orta ve batısının uluslararası transit uçuşlara açık olduğunu duyurmuştu.

İran, hava sahasını kısmi olarak kapattı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ile İran arasında ‘tam ve eksiksiz bir ateşkes olacağı konusunda tam bir anlaşmaya varıldığını’ bildirdi.

Trump açıkladı: İran ile İsrail ateşkeste anlaştı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

SORUŞTURMA SONUCU: DAMPİNG VE ZARAR DEVAM EDEBİLİR

26 Aralık 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ (No: 2023/38) ile başlatılan nihai gözden geçirme soruşturması, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından tamamlandı. Soruşturma sonucunda, ÇHC menşeli ürünlere uygulanan önlemin kaldırılması durumunda dampingin ve yerli sanayiye verilen zararın devam etme veya yeniden ortaya çıkma ihtimalinin yüksek olduğu belirlendi.

ÖNLEM 5 YIL DAHA YÜRÜRLÜKTE

İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu’nun kararıyla, 31 Aralık 2018 tarihli Tebliğ (No: 2019/4) ile başlatılan dampinge karşı önlem, 5 yıl daha uygulanmaya devam edecek. Gümrük idareleri, söz konusu ürünlerin serbest dolaşıma girişinde belirlenen oranda dampinge karşı kesin önlem tahsil edecek. Önlemin kapsamı, Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde (TGTC) yer alan gümrük tarife pozisyonları (GTP) ve eşya tanımıyla sınırlı olacak.

Bugünkü Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğlere göre, önlem 5 yıl süreyle geçerli olacak. Ancak, bu süre dolmadan önce yeni bir nihai gözden geçirme soruşturması başlatılırsa, önlem soruşturma sonuçlanana kadar yürürlükte kalacak.

Söz konusu tebliğlerde tarife pozisyonlarında veya eşya tanımında yapılacak değişikliklerin önlemin uygulanmasını engellemeyeceği de vurgulandı.

Çin ve İran Menşeli Ürünlere Damping Önlemi 5 Yıl Uzatıldı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, İsrail’e yönelik düzenlenen son saldırılarda uzun menzilli Siccil balistik füzelerini kullandığını resmen açıkladı. IranWire haber sitesinin aktardığına göre, saldırılar “Gerçek Vaad 3” adı verilen misilleme operasyonunun parçası olarak gerçekleştirildi.

Kaynak: TR Sputnik

İran ‘ilahi ceza’ Siccil’i devreye soktu: 2 bin kilometre menzilli füze ilk kez ateşlendi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Eski Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Kıdemli Müfettişi Yousri Abu Shady, Sputnik’e verdiği röportajda, İsrail ile İran arasındaki son tırmanmanın gerekçesi olarak gösterilen UAEA raporunun Batılı ülkelerin telkinleri ve UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi’nin çabalarıyla kabul edildiğinin altını çizdi.

Shady, demeci sırasında şu ifadeleri kullandı:

Kaynak: TR Sputnik

‘UAEA’nın İran raporu politize edildi ve saldırıların resmi bahanesi oldu’ yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

CyberPeace Vakfı Kurucu Başkanı, Ulusal Anti-Hacker Grubu Genel Direktörü ve Başkanı Feng Wei, kapılarını açan St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu’nda (SPIEF) Sputnik’e demeç verdi.

Feng, yaptığı açıklamada aşağıdaki ana hatları ortaya koydu:

Kaynak: TR Sputnik

Çinli uzman Feng: İsrail ve İran arasındaki gerilimin çözümü için tek doğru yol müzakere masası yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, sosyal medya platformu üzerinden İran’ın nükleer programına ilişkin yaşanan kafa karışıklığını, “İran, zenginleştirme yapmadan da sivil nükleer enerjiye sahip olabilirdi, ancak bunu reddettiler. Bu arada, İran İslam Cumhuriyeti, herhangi bir sivil amaç için gerekenden çok daha yüksek düzeyde uranyum zenginleştirdi.” sözleriyle ifade etti.

Kaynak: TR Sputnik

Vance: İran, sivil amaçlar için gerekenden çok daha yüksek oranda uranyum zenginleştirdi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Altun, “İsrail’in basın mensuplarını ve sivilleri hedef alması açık bir katliamdır. Gazetecilere saldırmak barbarlıktır ve hiçbir meşruiyeti yoktur” dedi.

İsrail’in suçlarıyla devlet olma niteliğini yitirdiğini ve barışa engel olduğunu vurgulayan Fahrettin Altun, Türkiye’nin bu saldırıyı telin ettiğini belirtti. Hayatını kaybeden basın mensupları için İran halkına taziye dileyen Altun, uluslararası toplumu İsrail’in bölgedeki saldırganlığına karşı harekete geçmeye çağırdı.

Fahrettin Altun, İsrail’in İran Medyasına Yönelik Saldırıyı Kınadı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Rusya parlamentosunun üst kanadı Federasyon Konseyi Başkan Yardımcısı Konstantin Kosaçev, Fransa ve Almanya liderlerinin Rusya’nın İran ile İsrail arasında arabulucu olarak rol almasına karşı oldukları yönündeki açıklamalarına ilişkin değerlendirmede bulundu.

Kaynak: TR Sputnik

Rus Senatör: Putin, İran, İsrail ve ABD ile doğrudan temasları sürdüren tek liderdir yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, İsrail’in İran Radyo ve Televizyon Kurumuna saldırısını kınadı.

Kaynak: TR Sputnik

İletişim Başkanı Altun: İsrail’in, İran Radyo Televizyon Kurumuna saldırması katliamdır yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Rusya ve İran’ın güvenlik konusuna yoğun bir şekilde odaklanmasını öngören 47 maddelik Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması, İran parlamentosundan geçti.

Anlaşma, 17 Ocak’tan Kremlin Sarayı’nda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanmıştı.

Kaynak: TR Sputnik

İran parlamentosu, Rusya’yla stratejik ortaklık anlaşmasını onayladı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Mesar Tarık, ABD-İran görüşmelerinin yeniden başlama olasılığını değerlendirdi. Orta Doğu’daki mevcut gerilimler nedeniyle ABD ile İran arasında nükleer anlaşma müzakerelerinin yeniden başlamasının neredeyse imkansız olduğunu açıklayan Tarık şu ifadeleri kulalndı:

Kaynak: TR Sputnik

‘ABD ile İran arasındaki güven en aza inmiş durumda’ yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamaları sonrası, Rusya Doğrudan Yatırımlar Fonu (RDIF) Başkanı ve Rusya Devlet Başkanı’nın yurtdışı ülkelerle yatırım ve ekonomik iş birliği konusundaki özel temsilcisi Kirill Dmitriyev bir değerlendirmede bulundu.

Kaynak: TR Sputnik

RDIF Başkanı Dmitriyev: Rusya, İsrail ile İran arasında arabulucu olabilir yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

ABD Başkanı Donald Trump, Tahran’ın nükleer silaha sahip olması durumunda İran ile barışın imkansız olduğunu söyledi.

Kaynak: TR Sputnik

ABD Başkanı Trump’tan İran açıklaması: ‘Nükleer silaha sahip olmaları halinde barış imkansız’ yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social’de yaptığı paylaşımda, Rus lider Vladimir Putin’in ‘İsrail ile İran arasındaki çatışmanın sona erdirilmesi gerektiği’ yönündeki görüşünü desteklediğini ifade etti.

Kaynak: TR Sputnik

Trump: Putin’in İsrail ile İran arasındaki çatışmanın sona ermesi gerektiği yönündeki görüşünü destekliyorum yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İsrail ile İran arasında dün de tansiyonu yüksek bir gece yaşandı. İran İsrail’e yeni füze saldırıları düzenledi ve birçok hedef vuruldu. Füzelerin Tahran ve Şiraz’dan ateşlendiği bilgisi verildi.

Kaynak: TR Sputnik

İran gece boyunca füze saldırısı düzenledi: Bat Yam’da 14 katlı binaya isabet eden füze büyük hasara neden oldu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Üsküdar Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi Müdür Yardımcısı Dr. Güler Kalay, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan’ın hayatını kaybettiği helikopter kazasının politik sonuçlarını değerlendirdi

“Ülkede siyasi bir krizin oluşma olasılığını öngörmüyorum”

İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin ölümünün, İran iç politikasında kısa süreli bir iktidar boşluğu oluşturmasının beklenebileceğini dile getiren Dr. Güler Kalay, “Ancak ülkenin iç mevzuatındaki düzenlemeler bu iktidar boşluğunun büyük olmayacağını gösteriyor. 50 gün içinde yeni bir seçim yapılması ve bu süreçte İran Anayasasına bağlı olarak cumhurbaşkanlığına Reisi’nin yardımcısı olan Mohammad Mokhber’in getirilmesi bekleniyor. Ülkede siyasi bir krizin oluşma olasılığını öngörmüyorum.” dedi. 

Geçtiğimiz iki hafta içinde gerçekleşen olaylar ne anlatıyor?

Geçtiğimiz iki hafta içinde gerçekleşen olayları hatırlatan Dr. Güler Kalay, şöyle devam etti:

“15 Mayıs 2024’de Slovakya Başbakanı Robert Fico’nun vurulmasının ardından 19 Mayıs günü İran Cumhurbaşkanı Reisi’nin bulunduğu helikopter düştü. Diğer yandan Sırbistan Cumhurbaşkanı’nın suikast tehditleri aldığı da bilinmekte; ayrıca 7 Mayıs 2024 tarihinde Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman Al Saud’a yönelik suikast girişimi yapıldığı üzerine iddialar basında yer almıştı. Slovakya, İran, Sırbistan ve Suudi Arabistan söz konusu olduğunda son olayların ve iddiaların peş peşe yaşanmasının rastlantısallığına kuşkuyla bakılıyor.” 

İran kaza olasılığı üzerinde duruyor!

Fico’nun Ukrayna’ya ABD ve Avrupa tarafından destek ve doğrudan askeri yardım yapmasına karşı çıktığını biliyoruz diyen Dr. Kalay, “Öte yandan İsrail’in Gazze’de yürüttüğü işgal zemininde politik çatışma içinde olan İsrail-İran ilişkilerini dikkate aldığımızda İran Cumhurbaşkanı Reisi, Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ve Doğu Azerbaycan Valisi Malik Rahmati’nin bulunduğu helikopterin düşmesinin kaza ihtimalini de sorgulamamıza neden oluyor. Bu bağlamda İsrail özel servislerinin kaza ile bağlantısının olması ihtimalini göz ardı edemeyiz; ancak İsrail’den olayla ilgili olmadıkları yönündeki açıklamalar ve İran’ın kaza olasılığı üzerinde durması bu ihtimali zayıflatıyor.” dedi.

Bir iktidar boşluğu veya siyasi krizden bahsetmek doğru değil…

Bunların haricinde Reisi’nin son zamanlarda doların küresel hegemonyasını zayıflatması beklenen BRICS çerçevesinde bir para birimi oluşturulması gerektiği yönündeki söylemlerini de hatırlatan Dr. Güler Kalay, şunları dedi:

“İran’ın iç ve dış politikasının sadece cumhurbaşkanı tarafından değil, Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney tarafından belirlendiği bilinmekte ve bu bağlamda ülkenin şu an içinde düştüğü kriz iktidar boşluğu krizinin ötesine gideceğini düşünmüyorum. Kaldı ki iktidar boşluğu da uzun sürmeyecektir; çünkü İran Anayasasında bu gibi hallerde ne yapılacağı 131. Maddeyle net olarak belirtilmiştir. Bu maddeye göre; cumhurbaşkanının görevi sırasında ölümü halinde görevi yardımcısı üstlenir. Bununla ilişkili olarak 2021 yılından bu yana merhum Reisi’nin yardımcılığını yürüten Mohammad Mokhber’in cumhurbaşkanlığı beklenmektedir. Yine İran Anayasasına göre Mohammad Mokhber’in görev süresi 50 gün içinde yapılması gereken yeni bir seçimin sonuçlanmasına kadar olacaktır. Bu durumda aslında bir iktidar boşluğu veya siyasi krizden bahsetmek doğru olmaz, normal siyasi sürecin kesintiye uğraması olarak düşünebiliriz. Dini Lider Hamaney’in İran iç ve dış politikasındaki etkisiyle İbrahim Reisi’nin ölümü, radikal bir politika değişimine neden olmayacaktır.” 

ABD-İran görüşmeleri devam eder mi?

İsrail tarafından olayla ilişkili olmadıkları açıklanırken, İran tarafının da kaza olasılığı üzerinde durduğunu hatırlatan Dr. Kalay, “Son zamanlarda ABD-İran görüşmeleri kısmen başlamıştı; bu sürecin devam edeceğini düşünüyorum.” dedi.

Kazanın Orta Doğu’daki güç dengelerini değiştirip değiştirmeyeceğine ilişkin de Dr. Kalay, “Olayın İran tarafından tamamen kaza olduğunun tespit edilmesi ve İsrail’in oluşacak iktidar boşluğu ve seçim sürecini kendi lehine çevirmeye çalışmaması en olumlu senaryo olacaktır. Daha kötü senaryo ise İsrail’in bölgede daha proaktif davranmaya başlaması ve İran’la olan gerginliğin daha da artması durumunda Tahran, tavrını sertleştirebilir.” şeklinde değerlendirmede bulundu.

İsrail tarafından olayla ilişkili olmadıkları açıklaması…

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın olaya ilişkin derin üzüntülerini belirtirken, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan resmi X hesabından “Dost ve kardeş İran halkının derin acısını paylaşıyor, hayatlarını kaybedenlere Allah’tan rahmet, kederli ailelerine başsağlığı diliyorum. Bölgemizin içinde bulunduğu kritik dönemde kendisiyle yakın mesai yapma fırsatı bulduğum Abdullahiyan’ın ülkelerimiz arasındaki ikili ilişkileri daha da güçlendirmeye yönelik katkılarını hayırla yâd ediyorum” paylaşımını yaptığını hatırlatan Dr. Kalay, “Rusya, Azerbaycan, Çin, Mısır, Suriye, Irak, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri, Belarus liderleri ve Avrupa Konseyi Başkanı taziyelerini ve üzüntülerini bildirirken, Pakistan ve Ürdün yas ilan etti. Hamas ise Reisi’nin ölümünü “kayıp” olarak değerlendirdi. İsrail tarafından olayla ilişkili olmadıkları açıklaması yapılması ve İran’ın kaza ihtimaline ağırlık vermesi, şimdilik bölgede gerginliği arttıracak bir durum olmadığını gösteriyor.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

İran Cumhurbaşkanı Reisi’nin ölümünün politik sonuçları ne olur? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Narlıdere Belediyesi Atatürk Kültür Merkezi, Ege Bölgesi ve İran İşbirliği Derneği’nin katkılarıyla düzenlenen İran Müziği Konseri’ne ev sahipliği yaptı. İran‘ın en büyük sanatçıları arasında yer alan Mohammad Reza Shajarian anısına düzenlenen geceden elde edilen gelirin tamamı Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen yurttaşlarımıza bağışlandı.

Narlıdere Kaymakamı Suat Dervişoğlu, Narlıdere Belediye Başkanı Ali Engin, Ege Bölgesi ve İran İşbirliği Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hossein Arian’ın da katıldığı geceye İzmir’de yaşayan İranlı vatandaşlar büyük ilgi gösterdi. Geleneksel İran müziklerinin seslendirildiği gece alkışlarla sona erdi.

İKİ DOST ÜLKEYİZ

Konser öncesinde kısa bir konuşma yapan Narlıdere Belediye Başkanı Ali Engin, “Hepiniz Narlıdere’mize, İzmir’imize hoş geldiniz. Ege Bölgesi ve İran İşbirliği Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hossein Arian ile sürekli temas halindeyiz. Bu sebeple birçok İranlı dostumuzu da tanıma fırsatı buldum. Bu güzel ve güvenli şehir İzmir’de yerleşik olarak birçok İranlı dostumuz yaşıyor. İki ülke arasındaki 100 yıllara dayanan dostluk ve işbirliğinin daha da ileriye götürülmesi lazım. Bu güzel geceden elde edilen gelirin depremzede kardeşlerimize bağışlanmasını da her iki ülke arasındaki dostluğun nişanesi olarak görüyorum” dedi.

KADİM BİR GEÇMİŞİMİZ VAR

Ege Bölgesi ve İran İşbirliği Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hossein Arian, Türkiye ve İran’ın uzun yıllardan bu yana oluşan derin ve zengin bir kültüre sahip olduğunu ifade ederek, “İki ülke arasındaki bu yakın ilişki Mevlana’nın var oluşu kadar eski ve kadim bir geçmişe dayanıyor. Ege Bölgesi ve İran İşbirliği Derneği olarak geldiğiniz için çok teşekkür ediyor, iki ülke arasında işbirliğinin daha da güçlenmesini diliyorum. Narlıdere Belediye Başkanı Ali Engin’e ve bu organizasyona katkı sağlayan herkese teşekkür ediyorum” diye konuştu.  

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Narlıdere’de İran Ezgileri Depremzedeler İçin Seslendirildi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.