İnternetin ilk dönemlerinde forumlar, bloglar ve tartışma platformlarının kullanıcıların bilgi üretip birbirini doğruladığı sosyal alanlar olduğunu hatırlatan İldiz, günümüzde bu içeriklerin büyük bölümünün kaybolduğunu veya algoritmik akışlar arasında görünmez hâle geldiğini belirtti. “Eski forumlar kapandı, arşivler bozuldu ve milyonlarca tartışma doğrulanamaz bir geçmişe dönüştü” dedi.

Dijital hafızanın insan hafızası gibi kırılgan olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “Artık internet, yüzeysel ve tekrarlayan yapay içeriklerin hakim olduğu bir akış mantığına evrildi. Yapay zekanın ürettiği doğrulanmamış bilgiler, kaybolmuş dijital geçmişin yerine geçiyor” dedi.

Yapay zeka tabanlı arama ve içerik üretim sistemlerinin geçmişi olduğu gibi aktarmak yerine yeni bir anlatı ürettiğini belirten İldiz, kullanıcıların gerçek tartışmalarla algoritmik üretimler arasındaki farkı ayırt edememesinin bilişsel karmaşa yarattığını söyledi.

Nörobilimsel açıdan bakıldığında durumun kullanıcıların güven mekanizmasını etkilediğini belirten Dr. İldiz, “İnternetteki tartışmalar kaybolup yapay sentezler ile dolduruldukça dijital hafıza giderek simülatif bir yapıya dönüşüyor. Bu yüzden Ölü İnternet Teorisi’ni, internetin tamamen ‘ölmesi’ olarak değil, insan katkısının sessizce geri plana itilmesi olarak görmek daha doğru” dedi. İldiz, internetin sessiz kayboluşunun, içerik üretiminin kaynağının insandan uzaklaşması ve geçmişe dair referansların doğrulanabilirliğinin zorlaşması anlamına geldiğini vurguladı. “İnternetin yaşayan hafızası silikleşirken yapay zeka sistemleri bu boşluğu kendi kurgusal üretimleriyle dolduruyor” diye konuştu.

Son olarak Dr. İldiz, geleceğe dair önemli sorular yönelterek, “Gerçek dijital geçmişi kaybettiğimizde, gelecekte üreteceğimiz bilgi hangi temele dayanacak? Özgünlüklerimizi ne kadar kaybedeceğiz? Bu sorular, insan üretkenliğinin çürüdüğü bir dönemde ‘ölü zihinler teorisi’ gibi kavramlarla karşımıza çıkacak.” değerlendirmesinde bulundu.

Dijital hafıza yapaylaşıyor: Ölü İnternet Teorisi tekrar tartışılıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Ölü internet teorisi” ne anlama geliyor?

“Ölü internet teorisi”nin, internetin günümüzde aldığı yapısal biçimi tartışmaya açan spekülatif bir kavram olduğunu ve dijital ekosistemlerin geçirdiği dönüşümü anlamada metaforik bir işlev taşıdığını dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “Teorinin bazı bileşenlerinin özellikle insan merkezli etkileşimlerin azalması, yapay içeriklerin çoğalması ve kolektif dijital hafızanın bozulması bağlamında düşündürücü bir çerçeve sunduğunu gösteriyor. İnsanların da özgün eforlarına olan eğilimi de azalıyor ve bu da üretilen düşünce içeriğinin özgünlüğünü kısıtlıyor.” dedi.

Forumlar ve bloglar, internetin ‘insani dokusunu’ oluşturan en önemli unsurlardı

İnternetin ilk dönemlerinde forumlar, bloglar ve açık tartışma platformlarının, kullanıcıların hem bilgi ürettiği hem de birbirini doğruladığı sosyal alanlar olduğunu hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “O dönemin tartışmaları, deneyimler ve kolektif üretimler, internetin ‘insani dokusunu’ oluşturan en önemli unsurlardı. Tabii burada insanların uzun süre düşünerek verdiği yanıtları ve tartışmaların derinliğini akılda tutmak gerek. Ancak bugün bu içeriklerin büyük bölümü ya erişilemez durumda ya da algoritmik akışların arasında ulaşılamaz durumda. Eski forumlar kapandı, arşivler bozuldu ve milyonlarca kullanıcı tartışması indekslenemez, dolayısıyla doğrulanamaz bir geçmişe dönüştü.” diye konuştu.

Dijital hafıza da insan hafızasında olduğu gibi kırılgan bir yapıya sahip 

Bu kayboluşun yalnızca teknik bir sorun değil aynı zamanda dijital hafızanın insan hafızasında olduğu gibi kırılgan bir yapıya sahip olduğuna dair bir benzerlik olduğuna da işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, şöyle devam etti:

“Artık internet, geçmişe dönük organik tartışmaları saklayan bir alan olmaktan çıkıp, yüzeysel ve tekrarlayan yapay içeriklerin hakim olduğu bir akış mantığına evrilmiş durumda. Bu noktada yapay zeka halüsinasyonları kritik bir rol oynuyor. Üretken modellerin zaman zaman doğrulanmamış, uydurulmuş ya da bağlamdan kopuk bilgiler üretmesi, zaten erişimi zorlaşmış olan eski dijital tartışmaların üzerine ek bir belirsizlik katmanı ekliyor. Bir başka deyişle, dijital geçmiş hem kayboluyor hem de yerine yapay bir geçmiş üretiliyor. İşin özü özgün insan içeriği körelirken bu yıpranmış ve körelmiş bölgeleri yapay zekanın halüsinasyonları kapatıyor. Gerçek bellek silinirken, yerini simüle edilmiş bir bellek alıyor.”

Yapay zeka tabanlı arama, yeni bir anlatı üretebiliyor

“Geçmişte gerçekten ne tartışılmıştı ve bugün ulaştığımız bilgi bunun ne kadarını doğru temsil ediyor?” sorusuna net bir yanıt vermenin giderek zorlaştığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “Çünkü yapay zeka tabanlı arama, özetleme ve içerik üretim sistemleri, geçmişi olduğu gibi aktarmak yerine, veriler arasında benzerlik temelli yeni bir anlatı üretebiliyor. Kullanıcılar için gerçek tartışmalarla algoritmik yeniden üretimler arasındaki farkın ayırt edilememesi, bilişsel düzeyde ciddi bir karmaşa yaratıyor. Bu da insanın gerçekten biraz uzak dahi olsa yüksek doğrulukta olan özgün ifadesinin üretkenlik alanını daraltıyor.” şeklinde konuştu.

‘Dijital hafıza’ giderek daha çok simülatif bir yapıya dönüşüyor

Nörobilimsel açıdan bakıldığında, bu durumun insan zihninin güven mekanizmasını doğrudan etkilediğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “Zihin, doğrulanabilir tarihsel izlere ihtiyaç duyar. Oysa internetteki tartışmalar kaybolup, yerlerini yapay sentezlere bıraktıkça, kullanıcıların ‘dijital hafıza’ olarak gördüğü şey giderek daha çok simülatif bir yapıya dönüşüyor. Bu da gerçek bilginin izlenebilirliğini zayıflatıyor. Dolayısıyla ben Ölü İnternet Teorisi’ni, internetin tamamen ‘öldüğü’ iddiasından çok, dijital hafızanın yapaylaşması ve insan katkısının sessizce ve fark edilmeden geri plana itilmesi anlamında ele alıyorum.” ifadesinde bulundu.

İnternetin sessiz kayboluşu ölüm mü?

İnternetin sessiz kayboluşunun yeni düzene alışmış insan için bir ölüm olarak ifade edildiğini dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “Yeni dünya kavramı da bu kayboluşu internetin ölümü olarak nitelendiriyor. Bu bağlamda asıl mesele içerik üretiminin miktarı değil, kaynağının insandan uzaklaşması ve geçmişe dair referansların doğrulanabilirliğinin giderek zorlaşmasıdır. İnternetin yaşayan hafızası silikleşirken, yapay zeka sistemleri bu boşluğu kendi kurgusal üretimleriyle doldurmaya başlıyor.” dedi.

Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, sözlerini geleceğe yönelik önemli bir soru işaretiyle tamamladı:

“Gerçek dijital geçmişi kaybettiğimizde, gelecekte üreteceğimiz bilgi hangi temele dayanacak? Sorulara yanıt arıyorken soru üretebilecek özgünlüklerimizi ne kadar kaybedeceğiz? Bu sorular da muhtemelen ‘ölü zihinler teorisi’ gibi kavramlarla karşımıza, insan üretkenliğinin çürüdüğü bir dönemde çıkacak.” 

“Ölü İnternet Teorisi” gerçekleşiyor mu? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Sağlık teknolojileri ve uluslararası projelerle öğrenciler geleceğe hazırlanıyor

Yazılım Mühendisliği Bölümünün eğitim yaklaşımında temel mühendislik becerilerini geliştirirken sahada bulunulabilecek tüm alanları hedef aldığını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “Bu sebeple oldukça güçlü olduğumuz sağlık bilişimi ve sağlık hizmeti alanlarında da öğrencilerin yeni yazılım uygulama sahalarından yararlanmasını sağlarken birçok uluslararası partnerler ile iş birliği halinde öğrencilere kendi becerilerini bir uzmanlık alanına dönüştürecek sahaları tanıtmaktayız.” dedi.

Teoriyi pratiğe dönüştüren projeler ve girişimcilik desteği

Öğrencilerin kariyer yolculuğunda sahici deneyim kazanmaları için uygulamalara ağırlık verdiklerini belirten Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, şöyle devam etti:

“Öğrencilerimizi mezuniyet sonrası güçlü bir kariyere hazırlarken teorik dersleri uygulamalı projelerle destekliyoruz. Sektörden uzman isimlerle gerçekleştirilen seminerler, proje tabanlı dersler ve girişimcilik destekleri sayesinde öğrenciler, iş dünyasının dinamiklerini öğrencilik yıllarında tanıma fırsatı buluyor. Üniversitemiz bünyesinde bulunan YAZAMER’de (Yapay Zekâ ve Akıllı Sistemler Uygulama ve Araştırma Merkezi) TÜBİTAK ve Avrupa Birliği Destekli uluslararası projeler yürütmekteyiz (DAIsy,MedGPT,SpectralHealth). Bu tip projelerde ulusal ve uluslararası birçok dış paydaş ve teknoloji ortaklığına sahibiz. Bu imkanları öğrencilerimize projelerde gerekli olan çalışan öğrenci alanları ile değerlendirerek öğrencinin Ar-Ge sektöründeki yazılım uygulama alanlarını da görmesine olanak tanıyoruz.”

Müfredat öğrencileri geleceğin teknolojilerine hazırlıyor

Müfredatın öğrencileri geleceğin teknolojilerine hazırladığını söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “Müfredatımızda programlama dilleri (C, Java, Python vb.), veri tabanı yönetim sistemleri, yazılım geliştirme metodolojileri, yapay zeka, makine öğrenmesi, mobil uygulama geliştirme ve bulut bilişim gibi güncel başlıklar yer alıyor. Ayrıca yazılım güvenliği, büyük veri analizi ve oyun geliştirme gibi seçmeli derslerle öğrenciler kendi ilgi alanlarına yönelebiliyor. Özellikle son yıllarda Unity alanında oyun/program geliştirmeyi desteklemek amacıyla müfredatımıza uluslararası standartlara uygun bir ders ekledik. Aynı zamanda sanayi sektöründe yazılım mühendisliğinin rolünü daha net ifade etmek adına katmanlı üretim mühendisliği alanındaki farklı dilleri temel alan (gcode) dersleri de seçmeli ders havuzumuza dahil ettik.” diye konuştu.

Laboratuvarlar öğrenciler için birer inovasyon alanı

Öğrencilerin yalnızca sınıf içinde değil, araştırma projelerinde de aktif rol aldığını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “Modern bilgisayar laboratuvarlarımız ve proje destek ortamlarımız sayesinde öğrenciler, teorik bilgilerini pratiğe dönüştürüyor. Hackathon, yarışma ve Ar-Ge projelerine katılım teşvik edilerek yaratıcılıklarının gelişmesine zemin hazırlanıyor. Öğrencilerimiz aynı zamanda TEKNOFEST (2024-2025) gibi yarışmalara aktif katılım göstermektedir. Final aşamasında olan 2 projemiz STEM kulübündeki öğrenciler ile multidisipliner bir ekip halinde sürdürülmektedir. Sağlık teknolojilerine yönelik sanal gerçeklik tabanlı oyun geliştirme, üç boyutlu yazıcılarla terapötik cihaz tasarımı ve EEG verileriyle etkileşimli sistemler gibi yenilikçi çalışmalar öğrencilerle birlikte yürütülüyor. Bu sayede öğrenciler, yazılımı farklı alanlarda kullanarak hem teknik hem de toplumsal fayda sağlayacak çözümler geliştirme fırsatı buluyor.” ifadesinde bulundu.

Staj ve endüstri iş birlikleriyle öğrenciler gerçek müşteri deneyimi kazanıyor

Sektörle güçlü bağları sayesinde öğrencilerin erken dönemde deneyim kazandığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “Bölümümüz, yazılım firmaları ve teknoloji merkezleriyle iş birliği içinde. Öğrenciler, zorunlu staj programları sayesinde sektörde deneyim kazanıyor. Ayrıca iş birliği projeleri sayesinde, daha öğrencilik yıllarında gerçek müşteri projelerine katkı sunma imkânı elde ediyorlar. Kurumumuzun içinde yer alan kuluçka merkezlerinde kendi girişimleri ve şirketleri bulunan akademisyenlerimiz de yer almaktadır. Bu anlamda akademik faaliyetlerin ticarileştirme süreçlerine yönelik deneyim kazanabilecekleri alanlara sahibiz. BrainPark birimimiz bu konuda öğrencilerimize bu ortak alanı sağlamaktadır.” şeklinde konuştu.

“Mezunlarımız için güçlü bir destek ağı kurduk”

Kariyer destek hizmetlerinin yalnızca öğrencilik döneminde değil, mezuniyet sonrası da devam ettiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “Üsküdar Üniversitesi Kariyer Merkezi aracılığıyla mezunlarımıza rehberlik ve mentorluk desteği sağlanıyor. Mezun-öğrenci buluşmaları ile networking imkânı artırılırken, iş dünyasına geçiş sürecinde öğrencilerimiz yalnız bırakılmıyor. Mezunlar derneğimiz de tüm üniversite mezunlarımıza bu desteği sağlamaktadır.” dedi.

“Vizyonumuz geleceğin mühendislerini yetiştirmek”

Bölümün hedeflerini açıklayan Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, sözlerini şöyle noktaladı:

“Yazılım Mühendisliği Bölümü olarak vizyonumuz, geleceğin teknolojilerine yön verecek mühendisleri yetiştirmek. Yapay zeka, siber güvenlik, artırılmış ve sanal gerçeklik gibi alanların yanı sıra sağlık teknolojileri, biyoinformatik, endüstriyel yazılım çözümleri ve akıllı sistemler üzerine yeni akademik programlar geliştirmeyi planlıyoruz. Ayrıca uluslararası iş birlikleri ile öğrencilerimize global kariyer fırsatları sunmayı hedefliyoruz.”

Yazılım Mühendisliği, geleceğin teknolojilerine yön verecekleri yetiştiriyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.