Boyun bölgesinde anormal, olmaması gereken, beklenenden farklı olan her türlü şişliğin boyun kitlesi olarak tanımlandığını anlatan Yeditepe Üniversitesi Kozyatağı Hastanesi Kulak, Burun Boğaz ve Baş, Boyun Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Nihal Seden Boyoğlu, erken tanı, uygun tedavi seçeneklerinin belirlenmesi ve olası komplikasyonların önlenmesinde erken tanın önemine işaret ederek konuyla ilgili uyarılarda bulundu. 

“EN SIK NEDEN ENFEKSİYONLAR”

Her yaş grubunda ortaya çıkan boyun kitlelerinin en sık nedeninin lenf bezlerinin şişmesi olduğunu anlatan Doç. Dr. Boyoğlu, “Len bezleri bağışıklık sisteminin bir parçasıdır. Dolayısıyla enfeksiyonlar ya da farklı sağlık sorunlarına bağlı olarak şişebiliyor. Ancak bu şişmelerin en sık nedenlerine baktığımızda, farenjit, diş, sinüs veya bademcik gibi baş-boyun bölgesindeki enfeksiyonların ilk sıralarda geldiği görülüyor. Bölgedeki enfeksiyonun tedavi edilmesiyle birlikte şişlik ortadan kalkıyor” dedi. 

Doç. Dr. Boyoğlu enfeksiyon dışında kalan sebepleri ise şöyle aktardı:

“Tükürük bezlerinin iltihaplanmaları ya da tükürük bezlerinin iyi huylu tümörleri, bazen nadir de olsa kötü huylu tümörleri, boyunda şişmeye neden olabilir. Tiroit bezinin kendi şişmesi olabilir. Tiroit nodülleri çok büyüdüğü zaman hem hasta hem de hekim tarafından fark edilebilir. Bunun dışında yağ bezeleri de boyunda şişliğe neden olabilir.”

“KÖTÜ HUYLU TÜMÖRLER GENELDE DAHA AZ GÖRÜLÜR”

Boyun kitlelerinin baş-boyun bölgesindeki kötü huylu tümörlerin yayılmasına veya lenf bezlerinin kendi tümöründen kaynaklı da olabileceğini aktaran Doç. Dr. Boyoğlu, “Kötü huylu tümörler genelde daha az görülse de baş boyun bölgesindeki yassı hücreli kanserlerin lenf bezlerine sıçraması nedeniyle ortaya çıkabilir. Bazen de lenf dokusunun kendi kanseri yani ‘lenfoma’ dediğimiz lenf bezlerinin kanserinde boyun bölgesinde şişlikler, kitleler, ele gelen yumrular olabilir. Baş boyun bölgesi yassı hücreli kanserleri tüm dünyada yeni tanı konulan kanserlerin yüzde beşini oluşturmaktadır” ifadelerini kullandı.

BOYUNDAKİ HANGİ KİTLE NEYİ DÜŞÜNDÜRÜR?

Kitlelerin ağrılı olması ya da boyutu gibi özelliklerinin altta yatan nedene işaret edebildiğini anlatan Doç. Dr. Boyoğlu, sözlerine şöyle devam etti: 

“Özellikle yeni başlayan kitleler genelde iyi huylu olarak kabul edilir. Enfeksiyona bağlı olduğu zaman hızlı ve ağrılı büyüme olabilir. Bunlara biraz daha enfeksiyon yönünde eğilim gösterebiliriz. Bunun aksine uzun süreli olan, zamanla büyüyen, ileri yaşlı hastalarda olan kitleler bizi biraz daha fazla düşündürür. Kitlenin kendi şeklinden ziyade boyutu, kitlenin kıvamı, muayenede bulgularımız bizi bazı yönlere sevk edebilir. Özellikle sert, düzensiz şekilde ve hareketsiz kitleler bize kanseri düşündürür. Aynı zamanda bası bulguları yapan kitleler; mesela dışardan nefes borusuna bastığı için solunum darlığı, ses kısıklığı, yine yemek borusuna baskı yaptığı için yutma zorluğu yaşatan kitleler bize daha çok kanseri düşündürür.”

“BOYNUNDA KİTLE FARK EDEN HERKES MUTLAKA BİR HEKİME BAŞVURMALI”

 “Boynunda kitle fark eden herkes, yeni, eski, ağrılı veya ağrısız fark etmeksizin mutlaka bir hekime başvurmalı ve bunun nedenleri araştırılmalıdır” diyen Kulak, Burun, Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Nihal Seden Boyoğlu sözlerini şöyle tamamladı: “Bazen hastanın bize anlattığı öykü, yüksek ateşli hastalıkla beraber olması, beraberinde bir üst solunum yolu enfeksiyonu geçiriyor olması, bizi direkt tanıya götürebilir. Muayenede bazı şeylerden şüphelenip ileri tetkik isteyebiliriz. Boyun kitlelerinde özellikle çok iyi çekilmiş bir boyun ultrasonu bizi doğru tanıya yönlendirebilir. Bu bir tümöre bağlıysa, iyi veya kötü huylu tümörler fark etmeksizin genellikle cerrahi olarak tedavi edilir. Enfeksiyona bağlıysa da genel olarak enfeksiyonun kaynağına yönelik tedavilerde boyun kitlesini tedavi etmiş oluruz.” 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Boyun Bölgesinde Kitle Fark Edildiğinde Vakit Kaybedilmeden Hekime Başvurulmalı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Dijitalizasyon tüm sektörlerde olduğu gibi sağlıkta da geleceği şekillendiriyor. Patoloji ise özellikle morfolojik temelli bir bilim olması nedeniyle yapay zeka çalışmaları için uygun bir platform oluşturuyor. Ayrıca dijital iş akışı sayesinde süreçler her an takip edilebiliyor. Patolojide çalışma verimini, patolojik tanıda doğruluk oranını artıran, hasta güvenliği ile ilgili ciddi katkı sağlayan yapay zeka algoritmaları patolojinin geleceğinde önemli bir yerde bulunuyor. Memorial Patoloji Kurucu hekimi ve Koordinatörü Prof. Dr. İlknur Türkmen, ‘Yapay zeka ile hastalıkların gidişatı ve tedavi cevapları tahmin edilebilir mi?” sorusunun yanıtını patolojide yapay zeka kullanımı hakkındaki değerli bilgileri ile verdi. 

Zaman ve mekandan bağımsız patoloji 

Tüm dünyada patoloji alanındaki temel problemler; her geçen gün artan bir ivme gösteren kanser olgularına karşın, görece azalan patolog ve uzmanlaşmış patolog sayısıdır. Patoloji hemen tüm branşlarla ilgilidir ve bilginin yarılanma ömrünün günlerle ölçüldüğü günümüzde, branşlaşma olmazsa olmaz kural haline gelmektedir. Bir patoloğun akciğer, böbrek, kan hastalıkları, beyin ve sayısı bunlarla sınırlı olmayan tüm branşlara hakim olması mümkün değildir. Dijitalizasyon, patolojik incelemelerin zaman ve mekan bağımsız şekilde yapılmasını sağlamaktadır. İstanbul’daki laboratuvarımızda hazırlanan biyopsiler, tüm Türkiye’deki patologlar ile paylaşılabilmekte, Türkiye’deki bir hastanın incelemesi Amerika’daki bir hekim tarafından, bir bağlantı linki sayesinde yapılabilmektedir.

Patolojideki gelişmeler tıp tarihindeki dönüm noktalarını da belirliyor

Patolojide son yıllardaki en büyük değişiklik ve gelişme dijital patoloji ve buna paralel olarak patolojik tanıda yapay zeka algoritmalarının kullanımıdır. Patologların tekrarlayan/yoğun iş yükü oluşturan kalemlerde asiste edilmesi, hücre sayımlarının gerektiği numerik işlemlerin objektif olarak yapılması, laboratuvarda insan hatalarının azaltılması, raporlama sürelerinin düşürülmesi gibi başlıklarda dijital patoloji ve yapay zeka sürece katkı sağlamaktadır. Geliştirilen bu yapay zeka algoritmaları ‘karar destek sistemleri’ olup, patologları asiste etmek için vardırlar. Son karar ‘Patolog’a aittir. Algoritmaların kullanımı,  ‘tekrarlayan/sıkıcı/zaman alan’ işler yerine, patologların yetkinliklerini kullanabilecekleri ‘kalifiye’ işlere daha çok zaman ayırmalarına olanak sağlamaktadır.

Patolojide ilk kez yapay zeka algoritması FDA onayı aldı

Kanser tanısında YZ kullanımı artık bir hayal veya akademik çalışma alanı değildir. Patoloji alanında FDA onayı alan ilk yapay zeka algoritması, patologları prostat kanseri tanısında asiste eden bir sistemdir. Bu algoritma ile prostattan alınan biyopsilerde kanserli alanlar, HE (hematoksilen eozin) kesitler üzerinde işaretlenerek hastalıkla ilgili tanısal ve gidişatı belirleyen unsurlar belirlenmektedir.  Bu sayede, belli durumlarda ek inceleme ihtiyacını azaltarak, patolojik raporlama süresini kısaltabilmekte ve tanı doğruluğunu artırabilmektedir.

FDA onayı yanı sıra, CE-IVD onaylı pek çok yapay zeka algoritması artık klinik kullanıma girmiştir. Meme kanserinde hormon profilinin belirlenmesi, lenf düğümlerinde kanser alanlarının saptanması, mitoz içeren hücrelerin belirlenmesi, immünohistokimyasal incelemelerde kalite kontrol çalışmalarının yapılması, laboratuvar ortamında bazı süreç hatalarının erken saptanması ve kalite kontrollerinin yapılması, mide biyopsilerinde H. pylori bakterisinin saptanması, kanser ve lenfoma alanlarının belirlenmesi gibi pek çok alanda algoritmalar mevcuttur. 

Yapay zeka ile gelecek tahmin edelebilir mi?

Son yıllarda ‘açıklanabilir YZ’ (XAI- explainable AI) modelleri, rutin patolojik inceleme ile, ilk tanı anında hastanın tedavi yanıtını, hastalığın prognozunu (gidişatı), yayılma potansiyeli veya moleküler sınıflama tahminlerini yaparak, yeni bir ufuk açmaktadır. Kişiselleştirilmiş tedavilere her gün yenilerinin eklendiği günümüzde, dijital patoloji yapay zeka çalışmaları, yeni tedavi hedeflerinin belirlenmesi için büyük bir umut ve süreçleri hızlandıracak bir teknik sunmaktadır. Yeni ilaç geliştirmede Dijital Patoloji ve YZ algoritmalarının rolü artmaktadır. 

Yapay zeka hastalara daha hızlı tanı süreçleri sağlıyor

Memorial Patoloji’de Paige Prostat algoritmasını kullanarak yapılan çalışma Haziran 2023’de Budapeşte’de yapılan Avrupa Dijital Patoloji Kongresinde sunulmuştur. Çalışmada, algoritmanın sensitivitesi ile patoloğun spesifitesinin birlikte kullanımının hasta yönetimini iyileştirdiği sonucu gösterilmiş, ikinci ayak çalışmada tarama testi olarak kullanımında patologlara yaptığı asistans ile tanı süreçlerini hızlandırabildiği görülmüştür.

“Dijital Patoloji Webinar Serisi” birçok uzman ismi bir araya getirmeye devam ediyor

Dijital patolojinin bugünü ve geleceği konusunda önemli bilimsel paylaşımların yapıldığı Dijital Patoloji Çalıştayı, Türk Patoloji Derneği ve Memorial Patoloji işbirliği ile Mart ayında gerçekleştirildi. Tüm gün süren kursta patolojide dijitalizasyon ve yapay zekanın patoloji rutinini nasıl değiştirdiği, sağlık yanında farklı sektörlerden katılımcılar tarafından tartışıldı. 

Türkiye’de Dijital Patoloji alanında çalışan hekim ve mühendisleri bir araya getirmek ve sektörde farkındalık yaratmak üzere “Dijital Patoloji Webinar Serisi” planlanmış ve 31 Mayıs 2023’te yine yurtdışı ve yurt içinden birçok uzman ismi bir araya getirerek başlamıştır. Türk Patoloji Derneği etkinliği olarak Memorial Sağlık Grubu ve saygın sağlık kuruluşlarının da katkıları ile hazırlanan webinar serisinde Dijital Patoloji, Yapay Zeka, Dijital İş akışları, Patolojide YZ algoritmaları, YZ ve etik gibi günümüz ve gelecek gündemleri tartışılmaktadır. Konuşmacılar arasında yurtiçinden değerli bilim insanları yanı sıra, Paige Medikal Direktörü Juan Retamaro, Ohio State Üniversitesi DP ve Biyoinformatik bölümü başkanı Anil Parwani gibi isimlerin de olduğu webinarlar, her toplantıda 200’e yakın katılımcı ile yapılmaktadır. 

Webinar serisi tüm yıl devam edecektir. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Patolojide Dijitalizasyon ve Yapay Zeka Hastaya Ve Hekime Yeni Ufuklar Açıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.