Destek programları, her Down sendromlu bireyin ihtiyacına göre planlanmalı!

Down sendromunun, bireylerin sosyal, fiziksel ve bilişsel gelişimini etkileyen genetik bir farklılık olduğunu hatırlatan Ergoterapist Emrullah Harun Kaya, “Bu nedenle birey yaşamı boyunca bazı alanlarda desteğe ihtiyaç duyabiliyor.” dedi.

Her birey kendine özgü olduğu için görülen sorunların da farklılık gösterebildiğine işaret eden Kaya, şöyle devam etti:

“Her Down sendromlu bireyin gelişim süreci farklıdır. Bu nedenle destek programları bireyin ihtiyacına göre planlanır. En sık karşılaşılan zorluklardan biri öz bakım becerileridir. Giyinme, düğme ilikleme, ayakkabı bağlama, yemek yeme ve kişisel temizlik gibi işlerde bazen daha yavaş öğrenebilirler. Bunun nedeni genellikle kas tonusu düşük olması ve motor becerilerin daha yavaş gelişmesidir. Ayrıca bireyler günlük hayatta yapmaları gereken işleri planlarken ve sırayla yapma konusunda da zorlanabilir. Bir işi adım adım tamamlamak veya günlük rutinlere uyum sağlamak bazen güç olabilir. Karşı tarafın söylediklerini anlamakta iyi olsalar bile kendilerini sözlü olarak ifade etmekte zorlanabilirler. Down sendromlu bireylerde yüksek seslere, kalabalık ortamlara ya da bazı dokulara karşı daha hassas olabilirler. Bazı Down sendromlu bireyler hareket etmeye, dokunmaya veya dokunsal uyaranlara daha fazla ihtiyaç duyar. Her birey farklı olduğu için bu özellikler her Down sendromlu bireylerde aynı şekilde görülmeyebilir.”

Aile ve uzman desteği, Down sendromlu bireylerin gelişimi için çok önemli!

Down sendromlu bireylerin günlük yaşam becerilerinde bağımsızlıklarını sağlayabilmeleri için erken yaşlarda eğitime başlanması gerektiğine dikkat çeken Emrullah Harun Kaya, “Bu eğitimlerde ailenin desteği çok önemli olmakla birlikte, alanında uzman kişilerden alınan destek de Down sendromlu bireyin gelişimi açısından büyük katkı sağlar.” dedi. 

Özel eğitim, ergoterapi, spor/hareket eğitimi ve dil konuşma terapistlerinden alınan eğitimlerin önemli katkılar sağlayacağını kaydeden Kaya, “Bu desteklerle birlikte iletişim ve etkileşim becerileri, oyun becerileri, öğrenmeye hazırlık becerileri, ebeveyn ilişkisi, beslenme, uyku, tuvalet gibi günlük yaşam becerileri, kaba motor becerileri, ince motor becerileri ve duyusal kazanımın sağlanması amaçlanır.” şeklinde konuştu.

Ergoterapi, bireyin günlük yaşam ve sosyal becerilerini geliştirir! 

0-3 yaş erken çocukluk dönemi eğitimlerinde temel motor becerileri üzerinde durulduğunu ifade eden Emrullah Harun Kaya, “Ayrıca günlük rutinlere katılım teşvik edilir. Oyuncaklarla etkileşim, kendi başına basit hareketler yapma gibi aktiviteler desteklenir.” dedi. 

Diğer yaş dönemlerindeki eğitim süreçleri hakkında bilgi veren Kaya, şunları söyledi:

“3-6 yaş okul öncesi dönemde olan bireylerde ise öz bakım becerileri üzerine durulması gerekir. Giyinme becerisi, tuvalet alışkanlığı, el yıkama ve basit ev içi görevler ile desteklenmeliler. Desteklenen alanlarda küçük adımlar ve görsel yönergelerle, tekrar ve oyun temelli aktivitelerle öğrenmesi kolaylaştırılabilir.

6-12 yaş okul çağında olan bireyin, günlük yaşamda daha aktif rol alması hedeflenmeli. Çantasını hazırlama, odasını düzenleme, zaman yönetimini daha iyi kavraması gibi beceriler üzerine çalışılmalı. Bu çalışmalar dışında sosyal becerilerin ve iletişim becerilerinin geliştirilmesi de bu dönemde önem taşır.

12 yaş sonrası ergenlik ve genç yetişkin döneminde bağımsız olarak yaşamayı daha kapsamlı hale getirmekte fayda vardır. Para kullanma, alışveriş yapma, toplu taşıma kullanma ve günlük sorumluluklarını yerine getirme becerileri desteklenebilir. Ayrıca mesleki beceriler ve toplumsal yaşama katılımın artırılması da hedeflenmeli. Ergoterapi bireyin günlük yaşam aktivelerine katılımını artırmayı hedefleyerek öz bakım becerileri, oyun, okul ve sosyal yaşam becerilerinin geliştirilmesine destek olur.” 

Doğru destekle Down sendromlu bireyler bağımsızlaşır!

Grup terapileri ve oyun terapilerinin, Down sendromlu çocukların akranlarıyla etkileşim kurmasını sağlayarak sosyal becerileri çok önemli derecede geliştirdiğine vurgu yapan Emrullah Harun Kaya, “Bu süreç içerisinde paylaşma, sıra bekleme ve iletişim kurma gibi becerileri desteklenir. Ayrıca özgüvenlerinin artmasına ve sosyal ortamlara daha kolay uyum sağlamalarına yardımcı olur.” dedi.

Ailelerin, terapilerde öğrenilen becerilerin günlük yaşamda uygulanmasını sağlayarak süreci önemli ölçüde destekleyebileceklerini ifade eden Kaya, sözlerini şöyle tamamladı:

“Giyinme, yemek yeme, tuvalet alışkanlığı veya basit ev işleri gibi becerilerin evde tekrar edilmesi Down sendromlu bireyin pratiğini artırabilir. Bu sayede öğrenilen bilgiler günlük hayata taşınır ve bağımsızlık gelişir. Ailelerin bu süreçte sabırlı olması gerekir. Ayrıca olumlu davranışları teşvik etmeleri çok önemli. Ailelerin uzmanlar ile iş birliği yaparak evde uygulanabilecek etkinlikleri sürdürmesi, çocuğun öğrenme ve sosyal becerilerini günlük hayata daha rahat taşımalarını sağlar. Öğrenilen beceriler yalnızca terapi seanslarında kalmamış olmakla birlikte erken ve doğru destekle Down sendromlu bireylerin günlük yaşam becerileri, sosyal uyumları ve bağımsızlık düzeyleri önemli ölçüde gelişebilir.”

Down sendromunda bağımsızlık için erken eğitim şart! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Müze Gezisiyle Geleneksel Yaşamı Öğrendiler

Osmanlı’nın günlük hayatına ışık tutan eserlerin sergilendiği müzede öğrenciler, o dönemin sosyal yaşamını yansıtan objeleri büyük bir merakla inceledi.

Geleceğin Arkeologları İş Başında

Kartepe Belediyesi Osmanlı Günlük Yaşam Müzesi gezisinin ardından etkinliğin en heyecan verici kısmı olan arkeolojik kazı alanına geçildi. Kendileri için özel olarak hazırlanan alanda ellerine fırça ve küreklerini alan öğrenciler, “kazı çalışması” gerçekleştirdi. Toprak altındaki buluntuları titizlikle gün yüzüne çıkaran minikler, arkeoloji biliminin sabır ve dikkat gerektiren süreçlerini deneyimleme fırsatı buldu.

Hem Eğlendiler Hem Öğrendiler

Etkinlikte çocuklar, tarih derslerini sınıf ortamından çıkarıp sahaya taşıdı. Kazı alanında birer arkeolog gibi çalışan öğrencilerin mutluluğu gözlerinden okunurken, etkinlik sonunda öğrendikleri bilgileri birbirleriyle paylaştılar.

Kartepe Belediyesi Osmanlı Günlük Yaşam Müzesi Ramazan’da da yoğun ilgi görüyor. Son olarak İstasyon İlkokullu öğrencileri, Osmanlı’nın günlük yaşamındaki zenginliklerini yerinde görmek amacıyla müzeyi ziyaret etti.

Müze Gezisiyle Geleneksel Yaşamı Öğrendiler

Osmanlı’nın günlük hayatına ışık tutan eserlerin sergilendiği müzede öğrenciler, o dönemin sosyal yaşamını yansıtan objeleri büyük bir merakla inceledi.

Geleceğin Arkeologları İş Başında

Kartepe Belediyesi Osmanlı Günlük Yaşam Müzesi gezisinin ardından etkinliğin en heyecan verici kısmı olan arkeolojik kazı alanına geçildi. Kendileri için özel olarak hazırlanan alanda ellerine fırça ve küreklerini alan öğrenciler, “kazı çalışması” gerçekleştirdi. Toprak altındaki buluntuları titizlikle gün yüzüne çıkaran minikler, arkeoloji biliminin sabır ve dikkat gerektiren süreçlerini deneyimleme fırsatı buldu.

Hem Eğlendiler Hem Öğrendiler

Etkinlikte çocuklar, tarih derslerini sınıf ortamından çıkarıp sahaya taşıdı. Kazı alanında birer arkeolog gibi çalışan öğrencilerin mutluluğu gözlerinden okunurken, etkinlik sonunda öğrendikleri bilgileri birbirleriyle paylaştılar.

Kartepeli Miniklerden Tarihe Yolculuk yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

YAŞADIĞI SÜRECİ ANLATTI
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Gonca Engelsiz Yaşam Merkezi, aylar süren eğitim çalışmalarının meyvelerini birer birer alıyor. Merkez bünyesinde faaliyet gösteren Görme Engelliler Sınıfı’nda verilen eğitimler sayesinde özel gereksinimli bireyler, hem günlük yaşamda hem de sosyal hayatta daha bağımsız hâle geliyor. Bu başarı hikâyelerinden biri de 24 yaşındaki Eren Aladağ. Merkezde aldığı “beyaz baston” eğitimi sayesinde hayatında büyük bir değişim yaşadığını dile getiren Eren, süreci kendi sözleriyle anlattı.

“OTOBÜSE BİLE BİNEMİYORDUM”
Daha önce yalnızca yakın mesafelere gidebildiğini belirten Eren, yaşadığı süreci şu sözlerle anlattı: “Eski tip baston kullanıyordum, tekerleği yoktu. Gelişigüzel kullanıyordum. Sadece bakkala kadar gidebiliyordum. Otobüse ve tramvaya binemiyordum.” Merkezde aldığı eğitimlerin ardından günlük yaşamda çok daha aktif hâle geldiğini dile getiren Eren, yeni bastonunun ve doğru kullanım tekniklerinin kendisine büyük katkı sağladığını söyledi.

BEYAZ BASTON EĞİTİMİYLE GÜVENLİ ADIMLAR
Merkezde verilen “beyaz baston” eğitimi, bireylerin bastonu doğru kullanma, engelleri algılama, merdiven ve kaldırımlarda güvenli yön bulma gibi becerilerini geliştirmeyi amaçlıyor. Eğitimlerde aynı zamanda toplu taşıma kullanımı ve alışveriş gibi günlük yaşam senaryoları da uygulamalı olarak öğretiliyor. Öğrenciler, zaman zaman servisle AVM gibi kamusal alanlara götürülerek sosyal hayatın rutinlerine alıştırılıyor. Bu eğitimlerin kendisine özgüven kazandırdığını belirten Eren Aladağ, “Kendi başıma camiye gitmek istiyordum ama gidemiyordum. Şimdi alıştım, yavaş yavaş gidiyorum. Başardıkça daha mutlu ve özgüvenli hissediyorum” dedi.

“BURASI EVİMİZ GİBİ”
Gonca Engelsiz Yaşam Merkezi’ne girdiği ilk andan itibaren sınıfını kimseden yardım almadan bulabilen Eren Aladağ, merkeze duyduğu sevgiyi dile getiriyor. Merkezin yalnızca bir eğitim alanı değil, aynı zamanda sıcak bir ortam olduğunu vurgulayan Aladağ, haftada bir gün gelmesine rağmen burayla güçlü bir bağ kurduğunu ifade ediyor. “Buraya o kadar alıştım ki evimiz gibi oldu. Sınıfımız ev gibi. Günlük yaşam dersini gördüğümüz yer de evimiz gibi geliyor. Her gün gelmek istiyoruz.” sözleriyle duygularını paylaşan Eren Aladağ, hayatına kattığı katkılardan dolayı Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’ne teşekkür etti.

BRAİLLE ALFABESİYLE KUR’AN-I KERİM OKUYOR
Merkezde “Braille Alfabesi”, “Braille Daktilo” ve “Kabartma Kur’an-ı Kerim” eğitimleri de veriliyor. Bu eğitimler sayesinde görme engelli bireyler, bilgiye kimseye ihtiyaç duymadan ulaşabiliyor. Eren Aladağ’ın istekli ve marifetli yönleri bunlarla da sınırlı değil. Merkezde Braille alfabesiyle okuduğu Kur’an-ı Kerim, dinleyenleri hayran bırakıyor. Eren bu konudaki sevincini ise şu sözlerle dile getirdi: “Kur’an okumayı okulda öğrendim. Daha sonra kabartma Kur’an-ı Kerim ile devam ettim. Şimdi burada da okuyabiliyorum.”

“BU KURUMU AÇANLARDAN ALLAH RAZI OLSUN”
Gonca Engelsiz Yaşam Merkezi’nin hayata geçirilmesinde emeği geçen herkese teşekkür eden Eren Aladağ,  sözlerini şu şekilde tamamladı: “Başta Sayın Büyükşehir Belediye Başkanımız Tahir Büyükakın’a, hocalarımıza ve tüm ekibe çok teşekkür ediyorum. Sinan hocam, Fatih hocam ve diğer öğretmenlerimiz sayesinde kendimi geliştirmeye devam ediyorum. Bu merkezi açanlardan Allah razı olsun.”

Eren’in hayatı “beyaz baston” eğitimiyle değişti yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü Öğretim Görevlisi Melike Selin İkinci Kaya, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada engelli bireyler için günlük yaşama katılımın önemine ilişkin değerlendirmede bulundu.
Nüfusun yaklaşık yüzde 16’sı engellilik deneyimi yaşıyor
Dünya Sağlık Örgütü’nün 2023 verilerine göre, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 16’sının, yaşamının bir döneminde bir tür engellilik deneyimi yaşadığını belirten Melike Selin İkinci Kaya, “Bu kadar büyük bir kitlenin günlük hayata katılımında yaşadığı zorluklar, engelliliğin sadece bir sağlık durumu olmadığını; insanların çevreleri, fırsatlara erişimleri ve toplumdaki tutumlarla şekillenen çok boyutlu bir mesele olduğunu göstermektedir. Birçok engelli birey, aslında yapamadıkları için değil; fiziksel çevrenin, toplu taşımanın, eğitim ortamlarının ve sosyal alanların yeterince erişilebilir olmaması nedeniyle katılım konusunda güçlük yaşamaktadır. Bu nedenle engelliliği anlamak, bireylerde bir eksiklik aramak değil; toplumun ne kadar kapsayıcı olduğunu sorgulamak anlamına gelmektedir” diye konuştu. 
Sosyal yaşama tam ve eşit katılım bir gereklilik
Engelli bireylerin sosyal yaşama tam ve eşit biçimde katılmasının, yalnızca bir tercih değil; yaşam kalitesini, sağlığı, bağımsızlığı ve toplumsal bütünlüğü doğrudan etkileyen kritik bir gereklilik olduğunu söyleyen Melike Selin İkinci Kaya, “Bireylerin sosyal ilişkilerinin güçlü olması ve toplumsal yaşama aktif katılımı, engelliliğin etkilerini azaltmakta ve günlük yaşamda bağımsızlığı arttırmaktadır” dedi. 
Engeller hazırlıksız olmaktan kaynaklanıyor
Engelli bireylerin sosyal yaşama katılımlarını zorlaştıran pek çok faktör bulunduğunu ifade eden Melike Selin İkinci Kaya, “Bu faktörler, düşünülenin aksine bireylerin ‘yetersizliklerinden’ değil toplumun yeterince hazırlanmış olmamasından kaynaklanmaktadır. Engelli bireylerin sosyal yaşama katılımlarını limitleyen engeller, çoğu zaman gündelik hayatın en basit ayrıntılarında karşımıza çıkmaktadır. Rampasız kaldırımlar, toplu taşıma araçlarının yetersizliği, toplum içinde kullanılan ortak alanların erişilebilir tasarlanmaması gibi fiziksel engeller, insanların sosyal çevreleri ile iletişim kurmalarını zorlaştırmaktadır. Bunun yanı sıra kültürümüzde var olan önyargılar, acıma duygusu, aşırı korumacılık ya da görmezden gelmek gibi davranışlar da engelli bireylerin kendilerini eşit bir şekilde ifade etmelerini zorlaştırmaktadır” dedi. 
Günlük hayata bağımsız katılımda önemli rol üstleniyor
Ergoterapinin anlamlı ve amaçlı aktiviteler ile sağlığı ve refahı geliştiren kişi merkezli bir sağlık mesleği olduğunu hatırlatan Melike Selin İkinci Kaya, “Ergoterapistler, bireylerin yapmak istedikleri, ihtiyaç duydukları ve toplum içinde rollerini yerine getirirken yapmaları beklenen aktiviteleri gerçekleştirebilmeleri için bireylerin becerilerini geliştirerek, aktiviteyi modifiye ederek ya da çevresel düzenleme yaparak bireylerin bağımsızlıklarını destekler” dedi. 
Temel becerilerden sosyal desteğe kadar pek çok katkı hedefleniyor
Engelli bireylerin, günlük yaşama bağımsız katılımlarının yalnızca fiziksel beceriler ile değil; özgüven, motivasyon, problem çözme gibi psikososyal beceriler ve çevresel düzenlemeler ile yakından ilişkili olduğunu kaydeden İkinci Kaya, “Ergoterapi tam da bu noktada devreye girerek bireylerin güçlü yönlerini destekler, hem de çevreyi bireylerin ihtiyaçlarını uygun hale getirmeyi amaçlar. Ergoterapistler, engelli bireyler ile yemek yemek, giyinmek, kişisel bakım gibi temel günlük yaşam aktiviteleri üzerinde çalışabildiği gibi; alışveriş yapmak, yemek hazırlamak gibi yardımcı günlük yaşam aktivitelerinde de destek sunar” dedi. 
Duyu bütünleme temelli yaklaşımlar kullanılıyor
Ergoterapinin günlük yaşam becerilerini iyileştirme ve güçlendirmede sunduğu katkılara değinen İkinci Kaya, “Hareket, denge, koordinasyon, ince ve kaba motor becerilerde güçlük yaşayan bireylerle duyu bütünleme temelli yaklaşımlar kullanarak becerilerin gelişmesini hedefler. Bunun yanında bilişsel ve sosyal becerileri destekleyerek bireyin bağımsızlığını artırmayı amaçlar. Gerektiğinde aktiviteleri kolaylaştıran yardımcı cihazlar, teknolojik ekipmanlar ve çevresel düzenlemeler önererek günlük yaşamı daha erişilebilir hâle getirir” diye konuştu. 
Melike Selin İkinci Kaya, ergoterapinin tüm bu bireysel çalışmaların yanı sıra engelli bireylerin toplumsal yaşama katılımlarının sürdürülebilir olması için aileler, eğitimciler, kurumlar ve politika yapıcılarla iş birliği içinde çalışarak daha kapsayıcı bir yaşam ortamı oluşturulmasına katkı sağladığını söyledi.
Sosyal yaşam ve iş hayatına katılımda ailelere öneriler
Engelli bireylerin toplumsal katılımlarında ailenin büyük öneme sahip olduğunu ifade eden Melike Selin İkinci Kaya, sözlerini şöyle tamamladı: 
“Aile, bireyin var olduğu, ilk deneyimlerini yaşadığı en küçük kurumdur bu nedenle bireylerin motivasyonları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Ailelerin yaklaşımı, engelli bireylerin bağımsızlık düzeylerini etkilemektedir. Aileler, bireylerin yapamadıklarına odaklanmak yerine bireylerin yapabildiklerini fark ettirmeli ve de güçlü yönlerine odaklanmalıdır. Küçük başarıların dahi takdir edilmesi, bireylerin toplumsal katılım isteklerini artıracaktır. Aileler, bireylerin deneyim kazanmalarına izin vermeli, onlara alan açmalı ve de çok korumacı yaklaşmamalıdır. Toplumsal etkinliklere birlikte katılmak, bireyleri farklı ortamlarda desteklemek, sosyal ortamlara teşvik etmek de önemli olmaktadır. Sonuç olarak ailelerin destekleyici ve cesaretlendirici yaklaşımı engelli bireylerin hem sosyal yaşamda hem de iş hayatında daha güvenli, daha bağımsız ve daha aktif rol almasını sağlayacaktır.”

Günlük hayata bağımsız katılımda ergoterapinin rolü önemli yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.