Kameralı gözlükler hayatını her alanına girdi

Prof. Dr. And Algül, kimi ürünlerin “eller serbest” görüntü alma imkânı sunduğuna dikkat çekerek, “Bu cihazların toplumsal alanda kullanımı mahremiyet, kişisel veri ve gözetim tartışmalarını da karşımıza getiriyor. 2026 yılı itibariyle kameralı gözlükler; genellikle dahili kamera, mikrofon, Bluetooth/Wi-Fi bağlantısı, sensörler ve bazı modellerde yapay zekâ destekli yazılımlar ile donatılmış durumda. Kullanıcılar bu cihazlarla fotoğraf ve video çekebiliyor, ses kaydı alabiliyor ve bazı modellerde görüntüleri anlık olarak sosyal medyada paylaşabiliyor.” dedi.

Bu cihazların, içerik üretimi, iletişim, eğitim ve teknik destek sağlama alanlarında kullanılabildiğini ifade eden Prof. Dr. Algül, “Cihazların kullanıcının gözünden görüyormuş gibi görüntüleri kayıt altına alması, cihazları diğer kameralardan farklı bir konuma yerleşmesini sağlıyor.” ifadesinde bulundu.

Sıradan bir aksesuar mı, yoksa potansiyel bir gözetim aracı mı?

Uzmanlara göre kameralı gözlüklerin yalnızca bir teknoloji ürünü değil, aynı zamanda potansiyel bir gözetim aracı olarak değerlendirildiğine işaret eden Prof. Dr. Algül, “Kamera kaydının çoğu zaman fark edilmemesi, çevredeki bireylerin rızası dışında görüntülenmesine yol açıyor. Bu durum, Michel Foucault’nun ‘sürekli gözetim’ fikrini ve Shoshana Zuboff’un ‘gözetim kapitalizmi’ kavramını da yeniden gündeme taşıyor.” diye konuştu.

Kameralı gözlüklerle alınan görüntüler kişisel veri sayılır mı?

Türkiye’de yürürlükte olan 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) göre, kimliği belirli veya belirlenebilir bir kişiye ait her türlü bilginin kişisel veri sayıldığına vurgu yapan Prof. Dr. And Algül, şöyle devam etti:

“Bu kapsamda, yüz görüntüsü, ses kaydı, konum bilgisi içeren görüntüler kişisel veri olarak değerlendiriliyor. Özellikle yüz görüntüsü ve ses kaydı, kişinin kimliğini doğrudan ortaya koyabildiği için biyometrik veri kapsamında değerlendirilebiliyor ve özel nitelikli kişisel veri statüsüne giriyor. KVKK’ya göre kameralı gözlük kullanan bireyler, açık rıza almadan kayıt yapmamalı, özel alanlarda (ev, okul, hastane gibi) görüntü almaktan kaçınmalı, kaydedilen verileri amacı dışında kullanmamalı, görüntüleri izinsiz paylaşmamalı. Aksi durumların hem idari hem de cezai sorumlulukları ortaya çıkabiliyor.”

Sosyal medyada paylaşım ve sonuçları

Kameralı gözlüklerle çekilen görüntülerin sosyal medyada paylaşılmasının, kişilik haklarının ihlali, dijital linç, yanlış bağlamda kullanım ve veri güvenliği ihlalleri gibi ciddi riskleri ortaya çıkardığını ifade eden Prof. Dr. Algül, “Özellikle kamusal alanlarda çekilen görüntülerin bağlamından koparılarak paylaşılması, bireyler için itibar kaybına yol açabiliyor.” dedi.

Gizli çekim ve dijital taciz riski… 

Uzmanların, kameralı gözlüklerin gizli çekim ve dijital taciz amacıyla kötüye kullanılabileceği uyarısında bulunduğunu dile getiren Prof. Dr. And Algül, “Kadınlar ve çocuklar açısından bu cihazlar habersiz görüntü alma, takip ve gözetleme ve dijital şiddet ve taciz risklerini artırabiliyor. Bu durum, teknolojik ilerlemenin toplumsal cinsiyet ve çocuk güvenliği perspektifiyle birlikte ele alınması gerekliliği konusunu karşımıza çıkarıyor” diye konuştu.

Kameralı gözlük kullananlar nelere dikkat etmeli?

“Kameralı gözlük kullanmak isteyenler, görünür bir şekilde cihazın kullanımda olduğunu ve kayıt aldığını belirtmeli, kalabalık ve özel alanlardan kayıt almamaya özen göstermeli, konuya ilişkin hukuki sorunlar ve sınırların farkında olmalı, çekilen görüntülerdeki kişilerden paylaşım öncesi açık rıza metni alınmasına önem vermeli.” diyen Prof. Dr. Algül, “Kameralı gözlüğün izinsiz kullanımı fark edildiğinde kayıt yapan uyarılmalı, alınan kayıtların delil olacak nitelikte belgelenmesi, ihtiyaç halinde kolluk kuvvetlerine, savcılığa ve KVKK’ya konu iletilmeli.” şeklinde uyarıda bulundu.

Kameralı gözlük teknoloji mi, sınır ihlali mi?

Prof. Dr. And Algül, “Kameralı gözlükler, doğru kullanıldığında yaratıcı üretim ve iletişim açısından önemli fırsatlar sunuyor. Ancak kontrolsüz kullanım, bu cihazları mahremiyet ihlali ve gözetim aracı haline getiriyor. Asıl mesele kameralı gözlüğün sunduğu imkanlarla görüntüleri teknik ve uygulama açısından elde edebilmek değil, konu teknoloji değil; konu etik, hukuki bilinç ve kullanıcı sorumluluğu olarak karşımıza çıkıyor.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Kameralı gözlükler teknoloji mi, gözetim riski mi? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Güneş ışınlarının sadece yetişkinleri değil çocukların göz sağlığını da önemli ölçüde etkilediğini belirten Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Yusuf Avni Yılmaz, “Güneş gözlüğü kullanımı toplumda çocuklar için gereksiz gibi görülse de aslında bu büyük bir yanılgıdır. Dış ortamda vakit geçirmeye başlayan yani güneşe maruz kalan herkesin güneş gözlüğü ile göz sağlığını desteklemesi tavsiye edilir. Normalde ışığa ya da güneşe maruz kalındığında göz bebekleri daralır, bu sayede yoğun ışığın veya UV’nin gözün lens ve makula bölgesine ulaşması engellenir. Eğer UV filtresi olmayan bir güneş gözlüğü kullanılırsa, gözlükteki renkli camlar bir karartma oluşturur ve göz bebeklerinin daha çok açılmasına yol açar. Yani kısılması gereken göz bebekleri gözlük nedeniyle genişler bir yandan da bu zararlı ışınlara maruziyet artar. Kısaca UV filtresi olmayan gözlükler faydadan çok zarar verir” dedi.

Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Yusuf Avni Yılmaz güneş gözlüğü kullanmanın göz sağlığı açısından sağladığı faydaları sıraladı:

UV ışınlarından korur

Gözleri güneşin zararlı ışınlara karşı koruyarak katarakt ve sarı nokta hastalığı riskini azaltır.

Göz yanıklarını önler

Yoğun güneş ışığında oluşabilecek fotokeratit yani kornea yanığı gibi durumları engeller.

Parlamayı azaltır

Özellikle su, kar veya cam gibi yüzeylerden yansıyan ışığın göz kamaştırıcı etkisini azaltarak görme kalitesini korur.

Toz ve rüzgâra karşı koruma sağlar

Gözleri toz, rüzgâr, polen gibi dış etkenlerden koruyarak tahrişi, alerjik reaksiyonları önler. Alerjenlerin göze temasını engelleyerek gözde sulanma, kaşıntı gibi şikâyetleri azaltır.

Göz yorgunluğunu azaltır

Güneşe maruz kalındığında oluşan göz kısılmalarını azaltır, göz kaslarının zorlanmasını önleyerek konfor sağlar.

Görme kalitesini artırır

Daha net, konforlu ve güvenli bir görüş sağlar. Özellikle araç kullanırken oldukça faydalıdır.

Göz çevresini korur

Göz kenarındaki hassas cildi UV ışınlarından koruyarak kırışıklık ve leke oluşumunu azaltır.

UV filtresi olmayan gözlükler faydadan çok zarar getiriyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.