İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin organik mutfak atıklarının kaynağında ayrıştırılarak yeniden toprağa kazandırılmasını sağlayacak bokaşi (bokashi) kompost uygulamasına talep artıyor. Gönüllü hanelerin bokaşi kompost seti almak için HİM– Hemşehri İletişim Merkezi (ALO 153)  üzerinden başvurduğu projeye bir haftada yaklaşık 2 bin talep geldi. Konak’ta Kültür ve Alsancak mahalleleri ile başlayan proje Karşıyaka ve Bornova ile devam etti. Karşıyaka’da Bostanlı ve Yalı mahalleleri, Bornova’da Ergene, Erzene, EVKA 3 ve Kazım Dirik mahalleleri sakinlerine verilen eğitimin ardından kompost setleri dağıtıldı. Projeyle, evsel organik atıklar özel kovalar kullanılarak az oksijenli ortamda yararlı mikroorganizmalarla fermente edilecek ve komposta dönüşmesi sağlanacak. Çalışmayla organik atıkların çöp sahalarına gitmesinin engellenmesi, sera gazı salımının azaltılması ve toprağın zenginleştirilmesi amaçlanıyor.

“Vatandaşlarımızın olağanüstü bir ilgisi var”

Çalışmalar hakkında bilgi veren Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü’nde görevli ziraat yüksek mühendisi Tahsin Alp Aras, Başkan Dr. Cemil Tugay’ın talimatıyla müdürlüğün kurulduğunu belirterek “Ardından kompost setlerinin alımları yapıldı ve vatandaşlarımızdan talepler toplanmaya başlandı. Daha birinci haftada 2 bine yakın talep geldi. Vatandaşlarımızın olağanüstü bir ilgisi var” şeklinde konuştu.

“Hemşehrilerimizle beraber ortak bir yola çıkıyoruz”

Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü’nde görevli ziraat yüksek mühendisi Ferdan Çiftçi ise “Bu çalışma, Cemil Başkanımızın üzerinde durduğu bir proje. Küresel iklim değişikliği ve su krizinin yaşandığı günümüzde toprak verimliliğinin artırılması ve su kapasitesinin yükseltilmesi için hemşehrilerimizle beraber ortak bir yola çıkıyoruz. Bu yolculukta beraber bu işi büyütecek ve hepimiz kazanacağız. Bu, dünya için yapacağımız çok büyük bir iyilik. İzmir kazanacak, dünya kazanacak. Şu an 10 bin kova ile yola çıkıyoruz. Proje büyüyerek devam edecek” diye konuştu.

“Kimin emeği varsa çok takdir ettim”

Ziraat mühendisleri tarafından verilen eğitimin ardından bokaşi kompost setini alan yurttaşlar uygulamadan memnun. Projenin paydaşı olmaktan duyduğu mutluluğu ifade eden Sibel Bengisu, “Müthiş bir şey; kimin emeği varsa çok takdir ettim. Bu uygulama ve bu yönetim devam ettikçe, toprağın ne kadar bereketli olduğu, ne kadar çabuk çoğaldığı çok daha çabuk kavranacak. Çok tebrik ediyorum. Gerçekten çok önemli bir adım. İnşallah devamı gelir ve sürdürülebilir, daha iyi çalışmalara vesile olur” ifadelerini kullandı.

“Böyle bir duyarlılığımız varmış ama farkında değilmişiz”

Erkin Özer, “Çok güzel, çok olumlu bir proje. Başkana çok teşekkür ederim. Böyle bir duyarlılığımız varmış ama farkında değilmişiz. Bu farkındalığı yarattığı için teşekkür ediyorum. Ayrıca katı atık toplama projesi vardı, onu da hassasiyetle takip ediyoruz. Sadece İzmir’in değil, dünyanın bu farkındalığa sahip olması lazım. İzmir’de başlamış olması bizi onurlandırıyor, gururlandırıyor. İzmir’den böyle bir proje çıkıyor diye hava atıyoruz” şeklinde konuştu.

“Topraklarımız ve sağlıklı nesiller için böyle bir proje gerekli”

Füsun Taşyılmaz ise, “Umarım toprağımıza, çevremize, doğamıza faydalı bir proje olur. Topraklarımızın beslenmesi için önemli olacağını düşünüyorum. Küresel iklim krizi var, su sıkıntımız var. Topraklarımız verimli değil. Topraklarımızın beslenmesi ve daha sağlıklı nesiller için böyle bir proje gerekli” diye konuştu.

Kokusuz ve pratik

Japonca’da “fermente organik madde” anlamına gelen bokaşi (bokashi) kompostu; mutfaklardan çıkan meyve ve sebze atıkları, yemek artıkları ile çay ve kahve posası gibi organik atıkların, koku, sinek ve haşere oluşturmadan kapalı kovalar içinde fermente edilmesini sağlayan çevreci bir yöntem olarak öne çıkıyor. Oksijenin sınırlı olduğu ortamda yararlı mikroorganizmalarla gerçekleşen fermantasyon süreci sayesinde organik atıklar çürümeye bırakılmadan değerlendiriliyor. Ev ortamında kolaylıkla uygulanabilen ve apartman yaşamına uygun olan sistem, günlük kullanımda pratiklik sağlıyor. Süreç sonunda elde edilen fermente ürün, toprağın yapısını iyileştiren ve besin değeri yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullanılabiliyor. Ayrıca fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı, seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak değerlendirilebiliyor.

Vatandaşların kompostları İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından toplanacak. Elde edilen ürünler, park, bahçe ve tarımsal alanlarda toprak iyileştirici olarak kullanılacak. İzmirliler isterlerse evde ürettikleri kompostu bahçelerine, büyük saksılara, apartman ya da site bahçelerine gömebilecek ya da yürüyüş sırasında park ve piknik alanlarında doğaya bırakabilecek.

Bokaşi kompost seti nasıl kullanılır?

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin dağıtımını yaptığı bokaşi setlerinin kullanım talimatları ise şu şekilde;

1. Musluğu contalar içte–dışta olacak şekilde kovaya takıp somunu sıkın.
2. Süzgeci yerleştirip 3–4 cm mukavva veya baskısız karton ekleyin.
3. Beyaz kâğıt, peçete, renkli viyol ve dergi kullanmayın; fazla kâğıt alt suyu geciktirir
4. 1 ölçek (50 ml) konsantreyi klorsuz suyla 1:10 seyreltip karton–mukavvayı ıslatın; ilerleyen aşamada oran 1:100 olabilir.
5. Klorsuz su kullanın; gerekirse şebeke suyunu bir gece bekletin.
6. Konsantreyi kullanım sonrası ağzı kapalı şekilde buzdolabında saklayın.
7. Atıkları küçük parçalara ayırıp günde tek sefer ekleyin, talaş serpip sıvıyla ıslatın.
8. Mikro-aerobik ortam için eklemeyi tek seferde yapın; sıvı buzdolabında 1 hafta saklanır.
9. Atıklar küçüldükçe bokaşi (bokashi) alt suyu daha hızlı oluşur.
10. Talaş ve seyreltilmiş konsantre eklenen atıkları deliksiz aparatla iyice sıkıştırın; bu fermantasyonu hızlandırır ve kokuyu önler.
11. Kimyasal işlem görmemiş odun talaşı kullanın.
12. Talaş yoksa geçici olarak baskısız karton, mukavva veya buğday kepeği tercih edilebilir.
13. Fermantasyon için atıklar havasız kalmalı; kapak sıkıca kapatılmalı ve ekleme günde tek sefer yapılmalıdır.
14. Kova, doğrudan güneş almayan bir yerde tutulmalıdır.
15. Oda sıcaklığında (yaklaşık 24 °C) mikroorganizmalar verimli çalışır ve alt su zamanında oluşur.
16. Bokaşi alt suyu 15–20 gün içinde gün aşırı alınır, klorsuz suyla 1:100 seyreltilip bitkilere iki sulamada bir verilir.
17. Rengi elma sirkesi gibi, kokusu turşu/sirke olmalıdır; kötü koku ve renk bozulma göstergesidir.
18. Kova günlük kontrol edilir; alt su buzdolabında saklanır ve bozulmuşsa kullanılmaz.
19. Sette iki kova vardır; ilk kova dolup fermantasyona girince ikinci kovayla devam edilir.
20. Dolu kova en az iki hafta kapalı, karanlık ve güneş almayan yerde bekletilir; sıvı gübre bu sürede günlük alınır.
21. Sıkıştırma kapağı kovalar arasında kullanılır; bu nedenle sette tek kapak bulunur.
22. En az 15 gün fermente olan posa, bahçe veya saksıda yaklaşık 30 cm derinliğe gömülür.
23. İki ay sonra bitki dikimine uygun hale gelir; istenirse çıkarılıp başka bir yerde kompost olarak kullanılabilir.

İzmir’de bokaşi seferberliği yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın sürdürülebilir atık yönetimi için başlattığı “Dönüşüme Evde Başla” projesi, organik atıkların dönüşümüyle devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen proje kapsamında, evlere ücretsiz bokaşi kompost seti dağıtımı için talepler toplanmaya başladı. Proje kapsamında, evsel organik atıklar özel kovalar kullanılarak az oksijenli ortamda yararlı mikroorganizmalarla fermente edilecek ve komposta dönüştürülecek.

Evlerde oluşan yemek artıkları, yumurta kabukları, bitki ve sebze atıkları İzmir’in atık döngüsüne girmeden, hanelerde dönüştürülecek. Böylece hem kentin sera gazı salımı azaltılacak hem de daha güvenli ve besin değeri yüksek gıda üretimine katkı sağlanacak.

Tugay: Toprağı da tarımı da kurtarabiliriz

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, atık ayrıştırmanın öncelikli konularından biri olduğunu belirterek “Can çekişen toprağın kurtuluşu bizim elimizde. Depolama alanlarına ya da yakma tesislerine gönderdiğimiz çöplerin içindeki en değerli kısım olan organik atıkları doğru değerlendirerek toprağı da tarımı da kurtarabiliriz” dedi.  

Dönüşüme Evde Başla projesi ile evlere dağıtılan poşetlerle ambalaj atıklarını topladıklarını belirten Tugay, “Artık bir hedefimiz daha var, organik atıklarımızı da değerlendireceğiz. Evlerde herkesin rahatlıkla yapabileceği bir kompost çalışmasını Büyükşehir olarak başlatmaya karar verdik, bu konuda sizi de bizimle çalışmaya davet etmek istiyorum. Bokaşi kompost kovalardan satın aldık. Bizimle iş birliği yapmak isteyen yurttaşlarımıza ücretsiz dağıtacağız. Kova dolduğu zaman kapılardan teslim alacağız. Bu çalışmaya katılmak isteyen hemşehrilerimizin bizi aramasını bekliyoruz. Bu konuda kent olarak daha bilinçli olacağımıza inanıyorum. Bu proje yurttaşlarımızın çabası ve katkısı ile başarılı olacaktır. Bu güzel şehrimizi hep birlikte koruyalım, hep birlikte daha yaşanabilir hale getirelim” dedi.

Talepler toplanmaya başlandı

Projeye ilk olarak Konak ilçesinin Kültür ve Alsancak mahallelerinden başlandı. Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı ekipleri, pilot bölgede sahaya inerek İzmirlilere bokaşi kompost seti hakkında ilk bilgilendirmeleri yaptı. Gönüllülük esasına dayalı yürütülecek projede, bokaşi kompost seti için vatandaşlar İzmir Büyükşehir Belediyesi Alo 153 Hemşehri İletişim Merkezi (HİM) üzerinden başvuru yapabilecek.

Toprak iyileştirici olarak kullanacak

İzmirliler, evde ürettikleri kompostu bahçelerine, büyük saksılara, apartman ya da site bahçelerine gömebilecek; bahçesi olanlara hediye edebilecek ya da yürüyüş sırasında park ve piknik alanlarında doğaya bırakabilecek. Kendi imkânlarıyla değerlendirmek istemeyen vatandaşların kompostları ise İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından toplanacak. Elde edilen ürünler, park, bahçe ve tarımsal alanlarda toprak iyileştirici olarak kullanılacak.

Kokusuz ve pratik
Bokaşi kompostu; mutfaklardan çıkan meyve ve sebze atıkları, yemek artıkları ile çay ve kahve posası gibi organik atıkların, koku, sinek ve haşere oluşturmadan kapalı kovalar içinde fermente edilmesini sağlayan çevreci bir yöntem olarak öne çıkıyor. Oksijenin sınırlı olduğu ortamda yararlı mikroorganizmalarla gerçekleşen fermantasyon süreci sayesinde organik atıklar çürümeye bırakılmadan değerlendiriliyor.

Ev ortamında kolaylıkla uygulanabilen ve apartman yaşamına uygun olan sistem, günlük kullanımda pratiklik sağlıyor. Süreç sonunda elde edilen fermente ürün, toprağın yapısını iyileştiren ve besin değeri yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullanılabiliyor. Ayrıca fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı, seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak değerlendirilebiliyor.

Bokaşi ne demek?

Japonca’da “fermente organik madde” anlamına gelir. Geleneksel komposttan farklı olarak bu yöntemde yiyecek atıkları oksijensiz ortamda özel mikroorganizmalarla fermente edilir.

Bokaşi kompost, organik atıkları koku ve böcek oluşturmadan değerlendirir, sera gazını azaltır. Evde uygulanabilir, kolay ve düşük maliyetlidir. Toprağın yapısını, mikrobiyel aktivitesini ve su tutma kapasitesini iyileştirir. Yavaş salınımlı gübre gibi çalışarak besinleri bitkilere hazırlar. Hastalık ve zararlıları baskılar, kimyasal kalıntıları azaltır. Daha verimli, güvenli ve besin değeri yüksek gıda üretimini destekler.

Organik atıklar evde bokaşi ile dönüşecek yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Antalya Büyükşehir Belediyesi Çevre Eğitim ve İnovasyon Merkezi’nde düzenlenen atölyeler yoğun ilgi görüyor. Birbirinden faydalı bilgilerin verildiği atölyeler kapsamında  yılın 12 ayı tüketilebilen fermente içecek pancar kvassın yapımı anlatıldı.

Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Çevre Eğitim ve İnovasyon Merkezi, pancar kvass atölyesi gerçekleştirdi. Ekolojik Yaşam Hareketliliği Derneği Başkanı Meziyet Avcı, pancarın fermente edildiğinde hem sindirim sistemi hem de kalp ve damar sağlığı için güçlü bir probiyotik ve destekleyici bir gıda haline geldiğini vurguladı. Ekolojik Yaşam Hareketliliği Derneği Başkanı Meziyet Avcı, atölyede katılımcılara fermente içeceğin yapımını ve sağlık açısından önemini anlattı.

12 AY SOFRAMIZDA OLMALI

Atölye de eğitim veren Meziyet Avcı, pancar kvassın çok faydalı olduğunu ifade ederek

“Yılın 12 ayı herkesin tüketebileceği, hatta tüketmesi gereken bir fermente gıda. Kışa hazırlık için bugün Antalya’da pancar kvass hazırladık. Pancar başlı başına çok faydalı bir besin; fermente gıdaların da kıymeti yavaş yavaş anlaşılmaya başlandı. Pancarın faydasını yoğurt altı suyu, kefir gibi faydalı mikroorganizmalarla fermente ederek katbekat artırıyoruz. Sindirim sistemimize çok güçlü bir probiyotik desteği sağlıyor. Ayrıca pancardaki nitratın nitrit-oksite çevrilmesiyle kalp ve damar sağlığı açısından, son yıllarda bilimsel çalışmalarla da ortaya konan iyileştirici bir etki gösteriyor. Bugün de Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Çevre Eğitim ve İnovasyon Merkezi’nde bununla ilgili bir atölye çalışması gerçekleştirdik “ dedi.

İnovasyon Merkezi’nde eğitici atölyeler sürüyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Fermente besinler artık sağlık için tercih ediliyor… 

Son yıllarda kronik ve salgın hastalıkların artması ile birlikte bir besinin doyurucu olmasının yanı sıra sağlığa faydalı etkisinin olmasının da önem kazandığına dikkat çeken Beslenme ve Diyet Uzmanı Hülya Yiğit, “Bu noktada geleneksel besinlere, fermente yiyeceklere yönelim devreye girdi.” dedi.

Tarihsel süreçte fermente besinlerin kullanım amacının besinleri daha uzun süre saklayabilmek olduğunu hatırlatan Yiğit, “Günümüzde ise çoğunlukla sağlık üzerindeki olumlu etkileri sebebiyle tercih ediliyor. Fermente yiyecekler; yararlı mikroorganizmalar sayesinde, besinlerin fermantasyonu sonucunda, çeşitli enzimatik değişimlerin ve sağlığa yararlı son ürünlerin meydana geldiği fonksiyonel besinlerdir. Yoğurt, kefir, kambucha, tarhana, boza, sofralık zeytin, şalgam suyu ve adlarını daha az duyduğumuz Kore turşusu olarak bilinen kimchi, sofu (fermente soya peyniri) fermente besinler arasındadır.” şeklinde konuştu.

Fermente ürünler, anti-diyabetik ve antihipertansif etki gösterebilir!

Yapılan bazı araştırmalara değinen Hülya Yiğit, “Araştırmalarda, fermente besinlerde bulunan bazı probiyotik mikroorganizmaların yeterli miktarda tüketildiklerinde, ürettikleri çeşitli metabolitler sayesinde psikolojik rahatsızlıklar üzerinde olumlu etkiler gösterdiği tespit edildi.” dedi.

Fermente ürünlerin içerdiği biyoaktif moleküller sayesinde vücutta anti-diyabetik, antihipertansif (yüksek tansiyonu düşürücü veya kontrol altında tutucu) etkileri de olduğunu aktaran Yiğit, kefir gibi fermente süt ürünlerinin, laktoz sindirimini arttırıcı etkisi ile laktoz intoleransı olan bireylerde olumlu etkilerinin olduğunu dile getirdi.

Kronik ve salgın hastalıkların arttığı bu yüzyılda fermente besinlere ihtiyacımız var!

Fermente bazı yiyeceklerin tuz içerikleri yüksek olabildiğini vurgulayan Beslenme ve Diyet Uzmanı Hülya Yiğit, “Bu nedenle tüketim miktarı ve sıklığına dikkat etmek oldukça önemli.” dedi.

Özellikle hazır turşular alınırken tuz içeriklerinin mutlaka incelenmesini öneren Yiğit, sözlerini şöyle tamamladı:

“Turşu, çok yararlı fermente bir besin olsa da her gün yüksek porsiyonlarda tüketmek tansiyon dengesizliklerine, mide sorunlarına sebep olabilir. Fermente besinler eğer evde yapılacaksa ortam sıcaklığına, saklama süresine ve saklama kaplarına dikkat edilmeli. Özellikle plastik içermeyen kaplar, mümkünse cam olanlar tercih edilmeli. Eğer satın alınacaksa etiketler mutlaka okunmalı. 

Kronik ve salgın hastalıkların arttığı bu yüzyılda; psikolojik sağlamlık, güçlü bir bağışıklık sistemi ve kronik hastalıklardan korunmak için fermente besinlere ihtiyacımız her zamankinden daha fazla olacak gibi görünüyor.”

Sağlıklı yaşamın yeni trendi, fermente besinler! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.