Kronik hastalığı bulunan çocuklarda ve 2 yaş altı bebeklerde; yüksek ve düşmeyen ateş, beslenme bozukluğu, hızlı solunum, genel durumda belirgin bir zayıflık ile yoğun kusma ve ishal gibi belirtilerin görülmesi halinde gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirten İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Serkan Atıcı, çocukların sadece hastalandıklarında değil, sağlıklıyken de düzenli kontroller için doktora götürülmesi gerektiğini söylüyor. Bu kontrollerle büyüme gelişmesi, aşı, vitamin ya da demir gibi mineral eksikliklerinin gözden geçirilip gerekli önlemlerin alınması sağlanabiliyor. 

Doç. Dr. Atıcı, soğuk havalarda enfeksiyonlardan korumak için çocukların hayatında bir alışkanlığa dönmesi gereken önerilerini de paylaştı. 

1- El Hijyeni: Mis Kokan Eller!

Okul saatlerinde çocukların, kalabalık bir sınıfta mikrobik yükün çok olduğu ortak kullanım alanlarına dokunmaları elbette kaçınılmaz. Ancak bu gibi durumlarda elleri mümkün olduğunca ağız ve buruna temas ettirmemek, teneffüs aralarında elleri yıkamak ya da el dezenfektanı kullanmak hastalıklardan korunmak için son derece önemli. Çocuklarımıza mutlaka doğru el yıkamayı öğretmeli ve el yıkama alışkanlıklarını geliştirmeliyiz.

2- Kağıt Mendil: Biri Çantada, Biri Cepte 

Kış aylarında çocuklarınızın kağıt mendil kullanma alışkanlığı edinmelerine yardımcı olun. Montlarının cebinde mutlaka bir adet, çantalarında da bir yedek bulundurun. Hapşırma ya da öksürme gibi durumlarda sadece kağıt mendil kullanmaları ve kullandıktan sonra çöpe atmaları gerektiğini öğretin. 

3- Yakın Temas: Sarılıp Öpmelere Bir Süre Ara 

Özellikle hasta kişilerin, solunum sekresyonu ile mikrobu yaymasını önlemek için yakın temastan kaçınmaları gerekir. Çünkü solunum yolu enfeksiyonları en çok yakın temas sonucu ağızdan çıkan damlacıklar yoluyla bulaşır.

4- Güçlü Bağışıklık: Sağlıklı Beslen, Mikroplar Zayıflasın 

Güçlü bir bağışıklık için sağlıklı beslenme, çocuklar için de önemli bir kural. Bu noktada anne ve babalara 3 büyük görev düşüyor; özellikle kış aylarında çocuklara, kış meyve ve sebzelerini sevdirmek, besin öğelerini dengeli şekilde tüketmelerine destek olmak ve abur cubur gıdalardan uzak durmalarını sağlamak. 

5- Burundan Nefes: Sağlıklı Solunumun Tek Yolu  

Burnumuz, soluduğumuz havayı nemlendirerek akciğerlerimize daha temiz bir hava girmesini sağlayıcı filtre görevi görür. Burunda tıkanıklık olduğunda ise, solunum bu kez ağız yoluyla yapılır ve bu da mikrop içeren havanın akciğerlere inmesine neden olur. Unutmayalım ki, kış enfeksiyonları için de burundan nefes almak, güçlü bir koruyucu bariyerdir. Çocuklarınızda gün içinde ağız yoluyla nefes alma alışkanlığı varsa, bunun farklı sebepleri olabileceği için en kısa sürede bir uzmana başvurmayı ihmal etmeyin. 

“Hapşu”ya karşı 5 Süper Güç! Okul ve Kreşlerde Enfeksiyonlardan Nasıl Korunmalı? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Tüm aile fertleri ve yakınlara önemli görevler düşüyor

Koza stratejisi; ebeveynlerin, kardeşlerin, büyükanne, büyükbaba ve bakıcıların yeni doğan bir bebek için güvenli bir ortam oluşturmasının bir yoludur. Bu korunaklı alanda herkes mikropları bebekten uzak tutmaya çalışır. Akrabaların aşıları günceldir ve el yıkama başta olmak üzere önemli hijyen kurallarına dikkat ederler. Küçük çocuklara, özellikle öksürüyorlarsa veya hasta hissediyorlarsa bebeği öpmemeleri veya çok yaklaşmamaları öğütlenir. Ebeveynlerin, yeni doğan bebeğin kardeşlerinin gittiği kreş veya okullardaki hastalık belirtilerini takip etmesi de gereklidir. Koza stratejisi, yeni doğan bebeği boğmaca, grip (Influenza) ve respiratuar sinsityal virüs (RSV) gibi hastalıklardan korumaya yardımcı olur. Bu enfeksiyonlar solunum problemleri, zatürre, nöbet ve/ya beyin dokusu hasarı gibi ciddi hastalıklara ve/ya komplikasyonlara neden olabilmektedir. Yeni doğmuş bir bebeği kozaladığınızda, onu hasta edebilecek bakteri ve virüslere maruz kalma olasılığını dolaylı olarak azaltabilirsiniz. 

Yeni doğan bebekler virüslere karşı daha çok risk altındadır

Yenidoğanların virüs ve bakteri kaynaklı hastalık geliştirme olasılığı, büyük çocuklara ve yetişkinlere göre daha yüksektir. Bağışıklık sistemleri henüz çoğu enfeksiyona nasıl direneceğini öğrenmemiştir. Aşı desteğine ihtiyaçları vardır, ancak bazılarını yaptırmak için henüz çok küçüktürler. Bebekler, boğmacaya karşı koruma sağlayan aşının ilk dozunu 2 aylık olana kadar, grip (Influenza) aşısının ilk dozunu ise 6 aylık olana kadar alamazlar. Aşılarını olmaya başlamadan önceki bu süreçte, yenidoğanlar boğmaca, grip ve/ya RSV gibi hastalıklara maruz kalabilir. Gebeliğin üçüncü üç aylık döneminde (üçüncü trimester) gebenin bu enfeksiyonlara karşı aşılanması, bebeği doğumdan sonra bir süre koruyabilse de; bebeğin kendi bağışıklığını sağlayabilmesi için kendisinin aşılanması gerekir. Dolayısıyla, bu süre zarfında aile bireyleri, bakım verenler veya yenidoğanla sıkı temasta olacak kişilerin, aşılarını güncel tutmaları ve hijyen kurallarına uymaları gerekmektedir. 

Arkadaşlarınız ve aileniz için bir mesaj: Bu süreçte hep birlikteyiz

Bir bebeği dünyaya getirmiş olmak, aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşmak isteyeceğiniz bir süreçtir. İlk gülümsemelerini ve sevimli esnemelerini görmelerini istersiniz. Ayrıca, gece uyanmalarına ve beslenmelerine uyum sağlarken aile ve arkadaşlarınızın desteğini almak önemlidir. Onları bu sürece dahil etmek ama bir yandan da bebeğinizi enfeksiyonlardan uzak tutmak istersiniz. Önemli olan, desteklerinin bebeğinizi nasıl sağlıklı tuttuğunu görmelerine yardımcı olmaktır. ‘Koza Stratejisi’ne bağlı kalmalarının şu anda alabileceğiniz en iyi destek olduğunu söyleyerek şu açıklamayı yapabilirsiniz; 

1. Yenidoğanların mikroplarla temas ettiklerinde hastalık geliştirmeleri daha kolaydır ve bazı hastalıklar ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. 
2. Yenidoğanın bağışıklık sisteminin zararlı mikropları nasıl tanıyacağını öğrenmesi gerekir. Aşılar bu amaçla kullanılır ve ciddi hastalıkları önlemede yardımcıdırlar.
3. Aşıların etki etmesi zaman alır, bu nedenle bu süreçte aile ve arkadaşlarınızın desteğini görmek oldukça önemlidir.
4. Önerilen aşıları yaptıran aile bireyleri, arkadaşlar ve bakıcıların enfekte olma, bulaştırma ve dolayısıyla bebeği hasta etme olasılığı daha düşüktür.
5. El yıkama gibi hijyen önlemleri enfeksiyonu önlemeye yardımcı olur. Ancak bu tek başına bebeğinizi enfeksiyondan korumak için yeterli değildir. Kardeşler, büyükanne, büyükbabalar ve bakıcılar gibi ev halkının aşılarının güncel olduğundan emin olmak ek bir koruma katmanıdır. Yenidoğan bebeğinizi RSV, grip ve boğmacaya karşı korumada sadece ebeveyn olarak sizlerin önerilen aşıları yaptırmasından daha etkili bir yöntemdir.

‘Koza Stratejisi’ ve yenidoğan bebekte aşılama birlikte yürütülmelidir

Aşılar, milyonlarca çocuğu bir zamanlar yaygın olarak görülen çok sayıda tehlikeli hastalıktan uzak tutarak, güçlü ve sağlıklı bir şekilde büyümelerine yardımcı olmuştur. Boğmaca, hapşırma ve öksürme yoluyla yayılır. Çoğu yenidoğan, bu mikrobu sıkı temas halinde olduğu insanlardan kapar. Boğmaca, yenidoğanlar için ölümcül sonuçlar doğurabilmektedir. Ancak etraflarındaki herkes aşılarını güncel tutar ve ‘Koza Stratejisi’ne bağlı kalırsa, bebeklerin hastalanma olasılığı oldukça düşüktür. Anneler ve bebekleri genellikle birlikte hastalanırlar. Bu nedenle bebek doğmadan önce ve sonrasında hem annenin hem de bebeğin mümkün olduğunca sağlıklı olmalarını isteriz. Anne adaylarının grip (Influenza), Respiratuar Sinsityal Virüs (RSV) ve Boğmaca (Tdap) aşılarını güncelleme amaçlı kendi doktorlarına danışmaları önemlidir.

Bebeğinizi “Koza Stratejisi” İle Enfeksiyonlardan Koruyabilirsiniz yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kış aylarında kapalı alanlarda fazla vakit geçirmek enfeksiyonlara maruz kalmamıza neden oluyor. Sık görülen bu enfeksiyonların başında soğuk algınlığı (nezle), grip, streptokoksik boğaz enfeksiyonu, bronşit, zatürre (pnömoni) ve devam eden pandemi nedeniyle Covid-19 gelir. Kış aylarında bağışıklığımızı güçlü tutmak enfeksiyonlara karşı kendimizi korumak adına alabileceğimiz önlemlerin başında geliyor. Sağlıklı beslenmek, mevsim sebze ve meyve sebzelerini tüketmek, düzenli uyku ilk sıralarda yer alıyor.

Yeni Yüzyıl Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları bölümünden, Uzm. Dr. Fatih Yıldız ‘Kış mevsiminde karşılaşılan enfeksiyonlar hakkında merak edilenleri cevapladı’

Solunum yolu enfeksiyonları neden çabuk yayılır?

Bu enfeksiyonlar havada asılı kalan damlacıklar şeklinde hastalardan çevreye yayılır. Bu damlacıklar belirli bir süre sonra havadan yer, masa, tezgah gibi düz zeminlere inerler, bu yüzeylere insanlar dokununca eller gözle fark edilmeyecek şekilde kirlenir, eller yıkanmadan burun ve göze temas ettiğinde mikrop vücuda girmiş olur. 

Bunun dışında hastaların burun akıntısı, tükürük ve balgamında yer alan mikroplar hastalardan eşyalara ve diğer insanlara bulaşır. Dolayısıyla, hem havayla hem temasla bu enfeksiyonlar yayıldığı için çok sayıda kişi aynı anda hasta olur. 

Solunum yolu enfeksiyonu yapan mikroplar nelerdir?

Çok sayıda virüs ve bakteri solunum yolu hastalığına yol açar. Kimisi daha ağır hastalığa yol açsa da çoğunlukla belirtiler benzerdir. İnfluenza (grip virüsü), nezle, A grubu streptokoklar ve SARS-CoV2 (Covid-19) en çok bilinenlerdir. 

En sık görülen solunum enfeksiyonu aslında nezledir ve sebebi Rhinovirüstür. Bunun dışında pnömokok, parainfluenza, RSV, adenovirus, koronaviruslar, metapneumovirus, kızamık, kızamıkçık, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Chlamidya, Mycoplasma, Bordetella (boğmacanın etkeni), sitomegalovirüs (CMV), Ebstein-Barr virüs (EBV) gibi ismini saydığımız ve saymadığımız birçok mikrop solunum yolu hastalığına sebep olur.

Soğuk algınlığı ya da gripten korunmak mümkün mü?

%100 korunmak mümkün olmasa da kış aylarında bazı önlemlerle solunum yolu enfeksiyonlarını azaltabiliriz. Hasta kişilerden uzak durmak, her gün yeterli sıklıkta el yıkamak, salgın dönemlerinde kalabalık olan ortamlarda maske kullanmak esas önlemlerdir. 

Bunların dışında doğru beslenme, düzenli spor, yeterli uyku, stres kontrolü ve zararlı alışkanlıklardan uzak durmak bağışıklık sisteminin düzgün çalışması için çok önemlidir. İlave olarak; kronik hastalığı olanlar veya 65 yaş üzerindeki kişiler ise her yıl grip aşısı olarak hastalanma riskini azaltabilirler.

Aşılar işe yarıyor mu?

Hiçbir aşının koruyucu etkisi %100 veya sonsuz değildir. Grip aşısının etkinliği ise o yıl hastalık oluşturan influenza virüslerine göre değişir, 2022 yılı için grip aşısının etkinliği %60a yakın bulunmuştur. Kızamık aşısı gribe karşı korumadığı gibi, grip aşısı da soğuk algınlığı, boğaz iltihabı ya da diğer mikropların yol açtığı hastalıklara karşı korumayacaktır. Bu açıdan; bu yıl grip aşısı oldum ama önceki yıllardan daha çok hastalandım demek anlamsızdır. Doğru olan risk altındaki kişilerin kış başlamadan veya hastalanmadan önce grip aşılarını olması ve diğer önlemlere uymaya devam etmesidir. Aşının faydası; hastalığı tamamen önlemek üzerinden değil, ağır geçirilecek hastalığın hafif seyretmesi, hastaneye yatış ve ölümlerin azalması, hastada mevcut olan kronik hastalıkların kontrolden çıkmaması şeklinde de olmaktadır.

Birden çok solunum yolu mikrobunun aynı anda bulaşması mümkün mü?

Bir kişide 2 ya da daha fazla mikrop aynı anda veya arka arkaya hastalığa yol açabilir, bu hastalığı kimden kaptığımız ve hangi mikropların toplumda yaygın olduğu ile ilgilidir. Örnek olarak aynı kişiden HIV, frengi, genital siğil hatta bel soğukluğu bulaşabilmesine benzer şekilde aynı anda hem grip hem Covid-19’a yakalanmak, arkasından bakterilere bağlı zatürre geçirmek de mümkündür. Kişinin genel sağlığı ve birçok faktör hastalığın seyrini etkiler.

Solunum yolu enfeksiyonu olunca nasıl çabuk iyileşirim?

Hastayken istirahate geçilmesi, doğru beslenmeye dikkat edilmesi, yeterli sıvı alınması ve şikayetleri azaltmaya yönelik ilaç (ağrı kesici, ateş düşürücü) kullanmak kişinin daha iyi hissetmesini genelde sağlar. Ancak hastalık bir süreçtir, iyileşmek ise hastalığa ve kişiye göre birkaç günü ya da birkaç haftayı bulur.

Solunum yolu enfeksiyonlarında ne zaman doktora başvurmak lazım? kötüleşme belirtileri nelerdir?

Özellikle ileri yaştakiler, küçük yaştaki çocuklar, kronik hastalığı olanlar, kanser tedavisi görenler ve organ nakli yapılanlar ağır hastalık geçirebilirler. 2-3 günden uzun süren yüksek ateş, koyu renkli balgam çıkarma, nefes darlığı, baygınlık hissi, giderek artan iştahsızlık ve beslenme problemi, kan şekeri veya kan basıncında aşırı değişimler ağır hastalığı gösterir. Bu durumda sağlık kurumlarından yardım almak gerekir.

Solunum yolu enfeksiyonlarında antibiyotikler işe yarar mı?

Solunum yolu hastalıklarının çoğu virüslere bağlı geliştiği için her durumda antibiyotik kullanmak gereksizdir, bilakis gerekmediği halde antibiyotik kullanmak antibiyotiklere direnç gelişmesine, kişinin bakteriyel florasının (mikrobiyomunun) bozulmasına ve ilaç yan etkilerine kalıcı olarak sebep olabilir. 

Enfeksiyonlara karşı güçlü bağışıklık için neler yapılmalı?

Enfeksiyonlara bazı kişiler genetik sebeplerden ötürü yatkın olabilirler ancak insanların çoğu seçimlerini değiştirerek bağışıklık sistemlerini güçlendirebilirler. 

1. Taze sebze ve meyve yemek, şeker eklenmiş gıdalardan uzak durmak, vücuda her gün yeterli miktarda kaliteli protein ve yağ almak sağlıklı kalmanın ve güçlü bir bağışıklık sisteminin olmazsa olmazıdır.
2. Fiziksel olarak aktif olmak ve spor yapmak insanın kendini iyi hissetmesini, kaliteli uyumasını sağlar ve gerginliğini azaltır. Bu değişikliklerden bağışıklık sistemi olumlu etkilenir.
3. İdeal kilonuza geri dönün. Şişmanlık bağışıklık sistemini zayıflatır ve aşıların etkili olmasını engeller.
4. Yeteri kadar uyumak vücudun enerjiyi doğru yerde kullanmasını ve kişinin sağlıklı seçimler yapmasını sağlar.
5. Sigara bağışıklık sistemini olumsuz etkiler, başta solunum sistemi olmak üzere birçok organa zarar verir. Sigarayı bırakmak, çocuk ve yaşlıların yanında sigara içmemek sağlıklı olmak için eşsiz bir çabadır.
6. Alkol aşırı alınırsa diyabet, siroz, şişmanlık, kanser ve yaralanmalara yol açtığından enfeksiyonlar daha ağır seyreder. Alkolü sınırlamak ve mümkünse hiç kullanmamak hayatımız için çok iyi bir seçimdir.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Bağışıklığınızı Güçlü Tutun Enfeksiyonlardan Korunun yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.