Savaşın artık yalnızca coğrafi bir gerçeklik olmadığını vurgulayan Dr. Öğretim Üyesi Çayla, “Bugün insanlar savaşın kendisini yaşamıyor olabilir ama onun görüntülerini, hikâyelerini ve duygusal yükünü her gün yeniden deneyimliyor. Bu durum savaşı fiziksel bir olay olmaktan çıkarıp gündelik hayatın içine sızan sürekli bir psikolojik deneyime dönüştürüyor” diyor.

Sürekli maruz kalınan içeriklerin bireyleri, zihinsel olarak çatışma atmosferinin içine çektiğini belirten Dr. Öğretim Üyesi Çayla, bu durumu şöyle tanımlıyor:

“Literatürde bunu ‘uzaktan travma’ ya da ‘ikincil travma’ olarak adlandırıyoruz. Kişi savaşın içinde değil ama zihni sürekli oraya taşınıyor. Sosyal medyanın algoritmik yapısı da kriz ve şiddet içeriklerini öne çıkararak bu etkiyi daha yoğun ve sürekli hale getiriyor.”

“En tehlikeli sonuçlardan biri: duyarsızlaşma”

Türkiye’de özellikle gençlerin ve kentli nüfusun bu etkilenmeyi daha yoğun yaşadığına dikkat çeken Dr. Öğretim Üyesi Çayla, şunları söylüyor: “Gün içinde defalarca savaş görüntülerine maruz kalmak, fark edilmeden süreklilik kazanan bir huzursuzluk yaratıyor. Bu zamanla kaygıya, odaklanma sorunlarına ve geleceğe dair güvensizlik hissine dönüşüyor. Zihinsel yorgunluk, uyku problemleri ve dikkat dağınıklığı bu sürecin en yaygın sonuçları.”

Dr. Öğretim Üyesi Çayla’ya göre bu yoğun maruziyetin en kritik etkilerinden biri de duygusal körelme: “Sürekli şiddet görüntülerine maruz kalan bir zihin, bir süre sonra bu durumu olağanlaştırmaya başlıyor. İlk başta sarsıcı olan görüntüler zamanla sıradanlaşıyor. Bu da empati kapasitesinin zayıflamasına ve toplumsal duyarlılığın aşınmasına yol açıyor.”

“Çocuklar bu tablo içinde çok daha savunmasız”

Çocukların bu süreçten çok daha derin etkilendiğini belirten Dr. Öğretim Üyesi Çayla, “Görsel içerikleri yetişkinler gibi filtreleyememeleri, savaş haberlerinin onlar üzerinde daha derin bir korku ve güvensizlik duygusu yaratmasına neden oluyor. Dünya algısının erken yaşta ‘tehlikeli ve belirsiz’ bir çerçevede şekillenmesi, uzun vadeli psikolojik etkiler açısından ciddi riskler barındırıyor” uyarısında bulunuyor.

“Artık bu bir ruh sağlığı meselesi”

Dr. Öğretim Üyesi Çayla savaşın etkilerinin yalnızca politik ya da askeri alanla sınırlı kalmadığını vurgularken, “Medya aracılığıyla hayatımıza giren savaş, artık doğrudan bir ruh sağlığı meselesi. Türkiye’de artan medya tüketimiyle birlikte bu etkiler daha görünür hale gelirken, bireysel farkındalık kadar medya kullanım alışkanlıklarının da yeniden düşünülmesi gerekiyor. Çünkü savaş artık sadece uzakta yaşanan bir gerçeklik değil; ekranlar üzerinden herkesin hayatına dokunan sessiz ama güçlü bir deneyim” tespitini yapıyor.

Ekrandaki savaş, topluma “uzaktan travma” yaşatıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Bugün ekranlara baktığımızda dizilerin büyük çoğunluğunda ya şiddet yüceltiliyor ya da ahlaki değerler hiçe sayılıyor. Kadınlara, çocuklara ve hayvanlara yönelik şiddetin temelinde, bu dizilerdeki özendirici sahnelerin etkili olduğunu düşünüyorum. Bu yapımlar, toplumun temel taşı olan aile bağlarını zedeliyor ve bireyler arasındaki güven duygusunu yok ediyor.” diyen Taş, RTÜK’ün bu konuda daha aktif bir rol üstlenmesi gerektiğinin altını çizdi.

“Yurt Dışında da, Yanlış Algı Oluşuyor”

İhsan Taş, dizilerin sadece Türkiye’de değil, yurt dışında da milyonlarca izleyiciye ulaştığını hatırlatarak, bu durumun ülkemizin sosyal yapısına dair yanlış algılar oluşturduğunu şu sözlerle ifade etti: “Yurt dışındaki izleyiciler, Türk halkının ekranda gördükleri gibi yaşadığını sanıyor. Bu da kültürel imajımızı zedeliyor, gerçek Türkiye’yi gölge altında bırakıyor.”

“Ekranlar Sevgi ve Umut Taşımalı”

İhsan Taş, yapımcılara ve senaristlere çağrıda bulunarak, ekranlarda şiddet, yozlaşma ve kaos yerine; sevgi, umut, etik değerler ve toplumsal birliktelik gibi kavramların öne çıkarılması gerekir. Gelecek nesilleri korumak istiyorsak, bugün ekranda ne sunduğumuza dikkat etmek zorundayız” diyerek sözlerini tamamladı.

İHSAN TAŞ KİMDİR?

1980 yılında Batman’da doğan İhsan Taş, 1996’da İstanbul’a yerleşerek sanat dünyasına adım attı. Gazete ve dergilerdeki çalışmalarının ardından 2012 yılında kendi soyadını taşıyan TAŞ FİLM yapım şirketini kurdu.

Ödüllü yapımcı ve yönetmen Taş, ilk filmi “Kaçış 1950” ile büyük bir çıkış yakaladı. Film, vizyona girmeden TRT tarafından satın alınarak bir ilke imza attı ve yayınlandığı her dönemde yüksek reyting başarısı elde etti.

Ardından “Temel ile Dursun İstanbul’da”, “Parayı Bulduk”, “Filme Gel” ve “Dedemin Gözyaşları” gibi birçok başarılı projeye imza atan Taş, filmlerinde hem Yeşilçam’ın usta isimlerini hem de genç yetenekleri bir araya getirerek Türk sinemasına yeni bir soluk kazandırdı

Son filmi “Dedemin Gözyaşları”, hem gişede büyük başarı elde etti hem de bir çok prestijli festivalden ödüllerle döndü.

Sinemada toplumsal duyarlılığı ön planda tutan Taş, “Sihirli Piyano – Dedemin Gözyaşları” adlı kitabının tüm gelirini lösemi hastalarına bağışlayarak sanatın sadece perdeyle sınırlı olmadığını bir kez daha gösterdi.

İhsan Taş: ‘Ekrandaki şiddet gerçek hayata taşınıyor’ yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.