İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Araştırma Görevlisi Kevser Burma, karlı ve buzlu zeminde güvenli şekilde yürümeye ilişkin tavsiyelerde bulundu.

Yoğun kar yağışı ve buzlanmanın, günlük yaşamı zorlaştırmanın yanı sıra özellikle dış ortamda yürüyen bireyler için ciddi düşme ve yaralanma risklerini de beraberinde getirdiğini kaydeden Kevser Burma, “Karlı ve buzlu zeminler, denge kontrolünü zorlaştırarak travmatik yaralanmalara zemin hazırlayabilmektedir. Bu nedenle, olası kazaların önlenmesi ve meydana gelen yaralanmalarda doğru müdahalenin yapılması büyük önem taşımaktadır” dedi.

İleri yaşlar için kırık riski daha çok artıyor

Karlı veya buzlu zeminlerde meydana gelen düşmelerin, en sık el bileği, diz, ayak bileği ve kalça bölgesini etkileyen yaralanmalara yol açtığını belirten Kevser Burma, “Refleks olarak ellerle yere tutunma eğilimi, el bileği kırıkları ve bağ yaralanmalarını artırırken; ani ve kontrolsüz düşmeler kalça kırıkları, diz bağ yaralanmaları veya omurga travmaları ile sonuçlanabilmektedir. Özellikle ileri yaş grubunda kemik yoğunluğunun azalmasına bağlı olarak kırık riski daha da artmaktadır. Bunun yanı sıra yumuşak doku zedelenmeleri, kas-tendon yaralanmaları ve burkulmalar da kış aylarında sık karşılaşılan sorunlar arasında yer almaktadır” uyarısında bulundu.

Düşme ve yaralanma halinde ilk müdahale nasıl olmalı?

Olası bir düşme durumunda ilk yapılması gereken şeyin, sakin kalmak ve yaralanmanın boyutunu doğru şekilde değerlendirmek olduğunu belirten Kevser Burma, “Şiddetli ağrı, şekil bozukluğu, şişlik, morarma ya da hareket kısıtlılığı varlığında yaralı bölge zorlanmamalı ve kişi mümkün olduğunca hareket ettirilmemelidir. Özellikle baş, kalça veya omurga travmasından şüpheleniliyorsa profesyonel sağlık ekiplerinin müdahalesi beklenmelidir. Burkulma veya yumuşak doku yaralanmalarında ise etkilenen bölgenin dinlendirilmesi, kalp seviyesinin üzerinde tutulması ve soğuk uygulama yapılması ağrı ve ödemin kontrol altına alınmasına yardımcı olur. Soğuk uygulama, ciltle doğrudan temas etmeyecek şekilde 10 dakika süreyle uygulanmalıdır” dedi.

Güvenli yürüyüş ile düşme riski azaltılabilir

Yoğun kar yağışının görüldüğü günlerde güvenli yürüyüşün, düşme riskini azaltmada temel faktör olduğunu belirten Kevser Burma, “Bu koşullarda ‘penguen adımı’ olarak tanımlanan yavaş, kısa ve dengeli adımlarla yürümek önerilmektedir. Ağırlığın her iki ayağa eşit dağıtılması, ani yön değişikliklerinden ve hızlı adımlardan kaçınılması dengeyi korumaya yardımcı olur. Kaymaz tabanlı, kış koşullarına uygun ayakkabı tercih edilmesi büyük önem taşırken; ellerin ceplerde tutulmaması, dengeyi sağlamak açısından kritik bir noktadır. Ellerin serbest olması, olası bir dengesizlik anında vücudun kendini koruyabilmesini sağlar. Ayrıca buzlanma ihtimali olan yokuşlar, merdivenler ve gölgede kalan alanlarda ekstra dikkatli olunmalı, mümkünse bu bölgelerden kaçınılmalıdır” diye konuştu.

Düşme sonrası tedavi, yaralanma şekline göre planlanmalı

Düşme ya da yaralanma sonrasındaki tedavi sürecinde yapılması gerekenlere değinen Kevser Burma, “Düşme sonrası tedavi süreci, yaralanmanın türüne göre planlanmalıdır. Basit burkulma ve yumuşak doku yaralanmalarında erken dönemde dinlenme ve uygun yüklenme dengesi sağlanmalıdır. Ağrı geçmesine rağmen erken dönemde günlük aktivitelere kontrolsüz dönüş, iyileşme sürecini uzatabilir ve kronik sorunlara zemin hazırlayabilir. Kırık, ciddi bağ yaralanmaları veya uzun süreli ağrı varlığında mutlaka uzman değerlendirmesi yapılmalı ve fizyoterapi süreci ihmal edilmemelidir. Doğru planlanmış rehabilitasyon, hem fonksiyonel iyileşmeyi hızlandırır hem de tekrar düşme riskini azaltır” dedi.

Yoğun kar yağışının etkili olduğu bu günlerde alınması gereken tedbirlere dikkat çeken Kevser Burma, sözlerini şöyle tamamladı: “Bireylerin çevresel koşullara dikkat ederek hareket etmesi, uygun ayakkabı seçimi ve güvenli yürüyüş tekniklerini benimsemesi büyük önem taşımaktadır. Alınacak basit ama etkili önlemlerle düşme riskinin azaltılması ve olası yaralanmaların önüne geçilmesi mümkündür. Tüm bu öneriler doğrultusunda, herkesin kış mevsiminin sunduğu bu güzel manzaranın sağlıklı, güvenli ve keyifli bir şekilde tadını çıkarmasını diliyoruz.”

Karlı ve buzlu zeminlerde oluşabilecek kazalara dikkat! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yaralanma ya da ölümlere sebep olabilen ev kazalarını önlemeye karşı adım atan İzmir Büyükşehir Belediyesi Eşrefpaşa Hastanesi, “Güvenli Ev, Sağlıklı Yaşam” projesini hayata geçirdi. Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı Sağlık Eğitimleri Şube Müdürlüğü iş birliği ile iş güvenliği uzmanları tarafından “Evde Bakım” hizmeti alan yurttaşların evleri değerlendirilerek ev kazalarına sebebiyet verebilecek riskler saptandı. Ardından Eşrefpaşa Hastanesi Evde Bakım Şube Müdürlüğü ekipleri evleri tek tek ziyaret ederek önleyici tedbirler almaya başladı.

Evdeki risklere karşı tedbirler alındı

Projeden yararlanan ilk isim, evde yaşadığı çok sayıda düşme olayı sonrasında sağlık sorunları yaşayan 75 yaşındaki Kamuran Cankurt oldu. Cankurt’un evindeki banyoya tutamaç takılırken, dolaplar sabitlendi. Cankurt’un daha önce ayağının takılıp düşmesine neden olan kalorifer boruları da sabitlenip, elektrik çarpması riski taşıyan prizlerde güvenlik önlemi alındı. Cankurt’un ziyaretinde İzmir Büyükşehir Belediyesi Eşrefpaşa Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Başak Bayram ve Evde Bakım Şube Müdürü Dr. Nihat Mermer de yer aldı. Bayram ve Mermer, Cankurt ve eşi Ahmet Cankurt’a ev kazalarına karşı bilgi verdi.

“Artık daha rahat oluruz”

Hizmetten memnun kaldığını belirten Kamuran Cankurt, “Evde yürürken ayağım takılıyor ve düşüyorum. Sonra da kalkamıyorum. Eşim evde olduğunda o beni düştüğüm yerden kaldırıyor. Evde olmadığında düştüğüm yerde o şekilde bekliyorum. Ev kazalarına dikkat etmek lazım. Bugün prizleri taktılar. Evde fişleri takarken korkuyorduk. Artık daha rahat oluruz. Tuvalette rahat etmem için tutamaç takıldı” diye konuştu.

Ev kazalarına karşı ihtiyaçlar belirlendi

Eşrefpaşa Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Başak Bayram da “Eşrefpaşa Hastanesi, Evde Bakım hizmeti kapsamında belli kriterleri taşıyan hastalarımıza sağlık, temizlik, kişisel hijyen ve mini bakım onarım hizmetleri sağlıyor. Bu hizmetleri yapan ekiplerimiz, ev kazaları ihtimali üzerine önemli bir ihtiyaç daha fark etti. Özellikle yaşlı ve engelli bireyler, düşmeler ve elektrik çarpmaları gibi ev kazalarına uğrama açısından risk altında. Bu çerçevede Sağlık Eğitimleri Şube Müdürlüğü’nün iş güvenliği uzmanları tarafından hizmet verdiğimiz evlerde bir değerlendirme yapıldı. Kişinin ev kazalarından korunması adına ihtiyaçlar belirlendi” bilgisini verdi.

Hedef, güvenli evler

Başlatılan çalışma kapsamında ilk ev ziyaretlerini yaptıklarını belirten Bayram, “Evde düşme ve elektrik çarpması riskine karşı gerekli önlemler alındı. Kamuran Hanım belli dönemlerde defalarca düşmüş ve vücudunda kırıklar oluşmuş, ameliyat edilmesi gerekmiş. Bu nedenle özellikle banyo ve koridorda düşme engelleyici tedbirlerimizi aldık. Aynı zamanda elektrik çarpması riski olduğu için prizler tamir edildi. Dolapların düşmesini engellemek amacıyla dolaplar sabitlendi. Bu yeni hizmetimizle beraber, evde bakıma ihtiyacı olan ve hizmet verdiğimiz bireylerin evde daha güvenli olmalarını sağlamaya çalışıyoruz” dedi.

Düşme riski, yaşlılarda daha fazla

Ev kazalarının önemli sorunlara yol açtığına vurgu yapan Bayram, “65 yaş üstü bireylerin yaklaşık yüzde 30’u, her sene düşme nedeniyle hastaneye başvuruyor. 80 yaş üstünde ise bu oran yüzde 50. Bu bireylerin yarısından fazlası düşmeyi tekrarlıyor. Düşme sırasında kırıklar ve ciddi yaralanmalar yaşayabiliyorlar. Bu kişilerin hastaneye yatma oranları çok yüksek. Yaşlı bireylerin tüm hastane başvurularının yüzde 10’u düşme nedeniyle. Bunu önleyici faaliyetlerde bulunmak, önemli bir çalışma” ifadelerini kullandı.

Büyükşehir’in “Güvenli Ev, Sağlıklı Yaşam” projesi başladı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölüm Başkanı Doç. Dr. Hilal Denizoğlu Külli, 1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada ileri yaşta görülen düşmelere ilişkin değerlendirmede bulundu.

Düşmeler pek çok etkenden kaynaklanıyor

Düşmelerin tek bir sebepten değil, bir araya gelen biyolojik, çevresel ve davranışsal etkenlerden kaynaklandığını belirten Doç. Dr. Hilal Denizoğlu Külli, “Örneğin kas gücü ve denge azalması, görme–işitme sorunları, çoklu ilaç kullanımı (özellikle tansiyon ve uyku ilaçları), yürüme paternindeki değişiklikler, nörolojik–bilişsel etkilenmeler ve kırılganlık tablosu riski artırır. Evde gevşek halılar, yetersiz aydınlatma, tutunma barlarının olmaması gibi düzenlenebilir faktörler de tabloya eklenince düşme olasılığı yükselir” uyarısında bulundu.

Tekrar düşme riski yüzde 50 artıyor

Yaşlı bireylerde düşmelerin, önemli yaralanmalara ve hatta ölüm riskini arttıracak tablolara yol açabilecek bir sorun olduğunu ve ciddiye alınması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Hilal Denizoğlu Külli, “Bilimsel araştırmalar, bir yaşlının bir yıl içinde birden fazla düşmesi halinde tekrar düşme riskinin yüzde 50’nin üzerine çıktığını gösteriyor. Yani her düşme, yalnızca o anki bir yaralanma değil, gelecekteki yeni düşmelerin de habercisi olabiliyor. Bu yüzden ‘düştü geçti’ demek yerine, mutlaka profesyonel değerlendirme ve önleyici programlar planlamak gerekiyor” uyarısında bulundu.

Egzersizle risk azaltılabilir

Doç. Dr. Hilal Denizoğlu Külli, fizyoterapistlerin kişiye özel kuvvet–denge–koordinasyon odaklı egzersiz programlarıyla riski azaltılabileceğini belirterek buna eşlik eden ev içi güvenlik düzenlemeleri ve uygun ayakkabı seçiminin de etkiyi artıracağını ifade etti.

İleri yaşta da kuvvetlenmek mümkün!

“Düşmenin kemiklerin zayıflaması sonucu mu ortaya çıktığı, yoksa kişi düştüğü için mi kırıkların oluştuğuna” ilişkin sorunun yanıtının merak edildiğini belirten Doç. Dr. Hilal Denizoğlu Külli, “Bu soru, ikisi de şeklinde yanıtlanabilir. Düşme, kırığı başlatan dış olaydır; kemik kalitesi (osteoporoz/osteopeni) ise aynı düşmenin kırığa dönüşme olasılığını belirgin şekilde artırır. Yani düşük şiddetli bir düşme, sağlam kemikte çoğu kez küçük sıyrıkla atlatılırken; kırılgan kemikte kalça–el bileği–omurga kırıkları görülebilir. Bu nedenle koruma stratejileri çift yönlü olmalıdır: Düşmeyi önlemek için fizyoterapist eşliğinde zorluk seviyesi kademeli artırılan kas–denge–yürüme eğitimleri, ev güvenliği, uygun ayakkabı, yardımcı cihazlar, görme–işitme kontrolleri yapılırken, diğer yandan kemiği güçlendirmek için düzenli yüklenmeli–dirençli egzersiz, yeterli beslenme ve yaşam tarzı değişikliklerine gidilmelidir. Sizi temin edebilirim ki ‘Bu yaştan sonra olmaz kuvvetlenemem’ diye düşünen her yaşlı, doğru egzersiz programıyla güçlenmiş ve daha iyi fonksiyonel seviyeye ulaşmıştır” diye konuştu.

Düzenli egzersiz, kas ve kemik bankası işlevi görüyor

Düşmeleri önlemenin tek bir yaşa bağlı değil, yaşam boyu süren bir hazırlık süreci gibi değerlendirilmesi gerektiğini kaydeden Doç. Dr. Hilal Denizoğlu Külli, “Genç ve orta yaşlarda edinilen düzenli egzersiz alışkanlıkları, ilerleyen yıllarda adeta bir ‘kas ve kemik bankası’ gibi çalışarak kişiyi korur. Yürüyüş, direnç egzersizleri ve denge çalışmaları hem diyabet ve kalp-damar hastalıkları riskini azaltır hem de ileride düşmeye karşı güçlü bir zemin hazırlar” dedi.

Risk faktörleri mutlaka değerlendirilmeli

Özellikle 65 yaştan itibaren bir fizyoterapist tarafından risk faktörlerinin değerlendirilmesinin önemli olduğunu ifade eden Doç. Dr. Hilal Denizoğlu Külli, alınacak önlemleri şöyle sıraladı:

-Dünya Sağlık Örgütü’nün “genç yaşlı” olarak tanımladığı 65 yaş ve üzerinde, düşmeler daha hassas hale gelir. Bu dönemde mutlaka bir fizyoterapist tarafından kas gücü, denge, yürüme, esneklik, bilişsel işlevler ve evdeki risk faktörleri değerlendirilmelidir. Çünkü basit görünen bir halı kayması ya da loş bir ışık, ciddi bir düşmeye yol açabilir. Bu yaş grubunda oturup kalkma, çömelme, farklı hız ve zeminde yürüme, yerden kalkma gibi günlük yaşamı taklit eden egzersizler çok değerlidir. Gerekirse tai chi veya temel yöresel danslarımız gibi dengeye odaklı aktiviteler yaşam içine dahil edilebilir.

-Ayrıca görme ve işitme kontrolleri, kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi, doğru ayakkabı seçimi ve evde banyo veya merdivenlerde tutunma barlarının yerleştirilmesi gibi küçük dokunuşlar büyük fark yaratır.

-Özellikle kırılganlık riski taşıyan yaşlı bireylerde egzersizden kaçınmak yerine, güvenli şekilde kademeli artırılan direnç ve aerobik programlarla kas kaybını durdurmak ve dayanıklılığı artırmak mümkündür. Bilimsel veriler gösteriyor ki yaşlı yetişkinler de kuvvetlenmeye gençler kadar olumlu yanıt verebilir. Kısacası düşmeleri önlemek için önlemler, erken yaşlardan başlar ama 65 yaş sonrasında fizyoterapist ile kapsamlı ve çok boyutlu bir planlama şarttır.

Düzenli egzersiz, kas ve kemik bankası işlevi görüyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.