“İstenmesine rağmen çocuk sahibi olamama” durumu olarak tanımlanan infertilite, artık dünyanın en görünmez fakat en yaygın sağlık sorunlarından biri olarak kabul ediliyor. Üreme çağındaki her 6 kişiden biri bu sorunu yaşıyor. Dünya Sağlık Örgütü, infertilitenin yalnızca bireysel bir sağlık sorunu değil, tüm dünyada milyonlarca kişiyi etkileyen ciddi bir halk sağlığı meselesi olduğunu belirtiyor. Bu görüşün yansıdığı “İnfertilitenin Önlenmesi, Tanısı ve Tedavisi Rehberi” Dünya Sağlık Örgütü’nün infertilite alanında dünyada ilk kez yayınladığı ve en kapsamlı rehber olma niteliği taşıyor. Rehber, infetilite alanında çalışan bilim insanları için bilimsel bir başvuru kaynağı. WHO’un hazırlanması için farklı ülkelerden 30 uzman arasında, Türkiye’yi temsil eden Acıbadem Maslak Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Tansu Küçük’ten rehber hakkında bilgi aldık. 

Tanı ve tedavide standartlar yeniden tanımlandı

Rehberde bilimsel kanıtlar titizlikle değerlendirildi, tanı ve tedavi standartları yeniden tanımlandı. Tüm dünyaya, eş zamanlı olarak düzenlenen geniş katılımlı bir webinarla duyuruldu. Sağlık bakanlıklarının, sivil toplum kuruluşlarının, hekimlerin ve hasta topluluklarının takip ettiği bu küresel toplantıda, infertilite alanında ülkelerin erişilebilir, maliyet-etkin ve hasta odaklı politikalar geliştirmesine yönelik çağrılar da yapıldı. Prof. Dr. Küçük, özellikle tanıda gereksiz testlerin azaltılması, çiftlerin psikososyal destek ihtiyaçlarının göz ardı edilmemesi ve tedavilerde bilimsel temeli olmayan “mucize” uygulamalardan kaçınılması gerektiğini vurgulayan bölümlerde aktif rol aldı. 

İnfertilite tedavisinin gri alanı: Açıklanamayan İnfertilite

İnfertilite tedavisinde en tartışmalı alanlardan birinin açıklanamayan infertilite olduğunu belirten Prof. Dr. Tansu Küçük, bilimsel kanıtı olmayan “mucize tedavi” yaklaşımlarının çiftlere zaman ve para kaybettirdiğini vurgulayarak, bu grupta sorun tespit etme arzusunun anlaşılır olduğunu ancak gereksiz ve deneysel girişimlerin çoğu zaman hiçbir fayda sağlamadığını  belirterek sözlerine şöyle devam etti: “Açıklanamayan infertilitede ilk basamak çoğu zaman ‘bekle–gör’ yaklaşımıdır. Bu dönem, çiftleri pahalı ve etkisi kanıtlanmamış uygulamalara yönlendirmek için bir boşluk değil, doğru yönetilmesi gereken bir süreçtir. Gereksiz testler, ‘mucize’ diye sunulan deneysel tedaviler ya da bilimsel desteği olmayan müdahaleler hem zaman kaybı yaratır hem de çiftleri ekonomik olarak zorlar. Üreme seçenekleri kadar, sigaranın bırakılması, kilo yönetimi, düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme gibi yaşam tarzı düzenlemeleri de tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.”

Peki, rehber ne diyor? 

Dünya Sağlık Örgütü(WHO)’nün hazırladığı bu rehber, infertilite hizmetlerinin bir “ayrıcalık” değil temel bir sağlık hakkı olarak görülmesi gerektiğini vurguluyor. Çiftlere yaşa bağlı doğurganlık azalması, kilo durumu, sigara ve yaşam alışkanlıkları gibi risk faktörleri konusunda açık ve düşük maliyetli bilgilendirme yapılması; tanının mümkün olan en basit ve ulaşılabilir yöntemlerle konulması; tedavi başarı oranlarının, olası risklerin ve maliyetlerin şeffaf biçimde paylaşılması rehberin temel başlıklarını oluşturuyor. Günümüzde çiftlerin önemli ekonomik yüklerle karşılaştığını ifade eden Prof. Dr. Tansu Küçük; “ WHO rehberi ise ülkelerin üreme sağlığı programlarına infertilite hizmetlerini entegre etmesi, erişilebilirliği artırması ve veri temelli politikalar üretmesi gerektiğine işaret ediyor. Bu yaklaşım, ülkelere hem hizmet kalitesinin standartlaşması hem de çiftlerin daha eşit bir sağlık hizmetine ulaşması için kritik bir fırsat sunuyor” değerlendirmelerinde bulundu. 

“İnfertilite bir hastalık olarak kabul edilmeli!”

 İnfertilitenin çoğu ülkede, hatta Türkiye’de de bir “hastalık” olarak dahi tanımlanmadığından milyonlarca kişinin gerekli tedavilere erişemediğini belirten Prof. Dr. Tansu Küçük; “Özel sağlık sigortalarının büyük bölümünde yer almıyor. İnfertilite tedavileri devlet geri ödeme sistemlerinde sınırlı destek görüyor. Bu nedenle maddi imkanı olmayan çiftler için çoğu zaman ulaşılamaz hale geliyor. Bu durum yalnızca tıbbi değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyal sonuçlar doğuruyor: infertilite yaşayan çiftlerde kadınların yüzde 36’sının bu nedenle partner şiddetine maruz kaldığı, kaygı, depresyon ve ilişki sorunlarının ise sık rastlanan eşlikçiler olduğu belirtiliyor” diye konuştu. Dünya Sağlık Örgütü’nün yayımladığı rehberde infertilitenin hem kadın hem de erkek kaynaklı olabileceği ancak kadınların çoğu zaman haksız yere suçlandığı ve erkek faktörünün göz ardı edildiği de özellikle vurgulanıyor.

Dünya Sağlık Örgütü, infertilite tedavisinde ilk kez rehber hazırladı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından kurulan Yaşlı Dostu Şehirler ve Topluluklar Küresel Ağı’na kabul edilerek yaşlı dostu politikalarını uluslararası standartlara taşımak adına önemli bir adım atan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi Yaşlanma Ve Sağlık Teknik Sorumlusu Dr. Yongjie Yon’u ağırladı. Yongjie Yon, Başkan Tugay’a Yaşlı Dostu Şehirler ve Topluluklar Küresel Ağı sertifikasını takdim etti. Programda Türkiye’den ağa üye olan iki büyükşehirden biri olma özelliğini taşıyan İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin, ileri yaşlı bireylere yönelik hizmetleri ile öne çıktığına dikkat çekildi. Toplantıya İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay ve Sağlık İşleri Dairesi Başkanı Ahmet Soner Emre, Dünya Sağlık Örgütü Türkiye Ofisi Halk Sağlığı Uzmanı Doç. Dr. Tufan Nayır da katıldı.

İzmir’deki çalışmaları anlattı
Yaşlı nüfusu giderek artan İzmir’de, ileri yaşlı bireylerin hayat konforunu çok yönlü artıran çalışmalarını sürdürdüklerini ifade eden İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, bu kapsamda İzmir İleri Yaş Eylem Planı’nı hayata geçirdiklerini anımsattı. Evde Bakım, Sağlıklı Yaş Alma Merkezleri, 3. Yaş Üniversitesi, Zübeyde Hanım Huzurevi gibi pek çok hizmetiyle yaşlı nüfusa yönelik önemli projeleri yürüttüklerine değinen Başkan Tugay, “Karşılıklı olarak paylaşımlarımız sürmeli. Bunlar kentlerin ilerlemesi adına önemli” dedi.

İzmir’den çok etkilendi

İzmir’de ileri yaş gruplarına yönelik hayata geçirilen uygulamalardan son derece etkilendiğini vurgulayan Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi Yaşlanma Ve Sağlık Teknik Sorumlusu Dr. Yongjie Yon ise “Çok yenilikçi, çağa uygun ve modern yaklaşımlarla karşılaştık. Şehir, ileri yaş gruplarında yer alan bireyler açısından oldukça uygun. Yine her yaş için yaşanılabilir bir kent. Bunun için size teşekkür ediyorum. Dünya genelinde bin 800 kent, bu proje içerisinde yer alıyor. İzmir’in bu ağa katılması çok önemli. Projeye değer katacağını düşünüyorum” diye konuştu.

Ziyaretin sonunda Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi Yaşlanma Ve Sağlık Teknik Sorumlusu Dr. Yongjie Yon, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay ile özçekim yaptı. 

İzmir’in Yaşlı Dostu Şehir unvanı tescillendi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.