Bu çerçevede santralistanbul Kampüsü’nde proje kapsamında geliştirilen araçların tanıtıldığı bir etkinlik düzenlendi. Proje koordinatörü İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Emre Erdoğan’ın açılış konuşmasıyla başlayan etkinlikte bilgi düzensizlikleriyle mücadele için geliştirilen çevrim içi eğitim, oyunlar, kısa videolar, açık erişim kitap ve politika belgelerinin detayları paylaşıldı. 

Kitapta farklı disiplinlerden araştırmacıların çalışmaları yer aldı

“Bilgi Düzensizliklerine Karşı Toplumsal Bilişsel Dirençlilik” başlıklı açık erişim kitap, farklı disiplinlerden araştırmacıların katkılarıyla bilgi düzensizliklerini kavramsal, siyasal ve toplumsal boyutlarıyla tartışıyor. Mayıs 2025’te düzenlenen konferansta sunulan on iki bildiriye dayanan bu yayın, yanlış bilginin yalnızca sosyal medya alışkanlıklarıyla sınırlı olmadığını; siyasal atmosferden medya yapılanmasına, toplumsal eşitsizliklerden platform yönetim modellerine kadar birçok farklı dinamiğin rol oynadığını ortaya koyuyor. Bu yönüyle kitap hem akademik araştırmalar hem de politika üretim süreçleri için kapsamlı bir kaynak niteliği taşıyor. 

Sertifikalı dersler bilgi düzensizliklerinin temel kavramlarını ele alıyor

Proje kapsamında bilgi düzensizlikleriyle ilgili temel kavramları ve mücadele yollarını hak temelli bir yaklaşımla ele alarak öğrencilerden eğitmenlere, gazetecilerden sivil toplum aktörlerine kadar farklı gruplar için geliştirilen açık erişim çevrim içi derslerin detayları da paylaşıldı. Dersi tamamlayanların onaylı bir sertifika alabilecekleri bu dersler, herkesin ücretsiz olarak yararlanabileceği şekilde açık erişim olarak sunuluyor. 

Dijital oyunlar yanlış bilgiyle mücadelede farkındalık sağlıyor

Proje, çevrimiçi derslerin yanı sıra oyunlaştırma ile de bilgi düzensizlikleriyle mücadeleye dair farkındalık kazandırmayı hedefliyor. CatchMatch, INFOCHIEF, Fanus ve Sparkline isimli  dijital oyunlar  kullanıcıların dijital ortamda karşılaştıkları bilgilere daha eleştirel yaklaşmalarına katkıda bulunmak amacıyla hazırlandı. Bu oyunlarda manipülasyon teknikleri, algoritmaların içerik sıralamalarına etkisi ve kullanıcı davranışlarının nasıl yönlendirildiği interaktif olarak gösteriliyor. Böylece kullanıcılar sosyal medyada karşılaştıkları içeriklerin ardındaki yönlendirme mekanizmalarını deneyimleyerek öğreniyor. 

Proje kapsamında politika belgeleri hazırlandı

Yine proje kapsamında çok değerli uzmanların kaleme aldığı “Clausewitzci Bir Hibrit Savaş Teorisi”; “Dezenformasyonla Mücadelede Toplumsal Dirençliliğin Güçlendirilmesi: Uluslararası Kuruluşların ve Özellikle NATO’nun Rolü”; “Hakikat Sonrası Çağda Enformasyon Düzensizliği, Güven ve Yılmazlık: Antropolojik Bir Bakış Açısı” ve “Yapay Zekâ Çağında Bilişsel Güvenlik: Sentetik Etkiye Karşı Ulusal Esnek-Dayanıklılık Oluşturmak” başlıklı dört politika belgesi de tanıtıldı. 

Etkinlik kapsamında İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Pınar Uyan Semerci’nin moderatörlüğünde bir panel de düzenlendi. Panelde yapay zekâ, algoritmalar, yanlış bilgi ve toplumsal eşitsizlikler arasındaki ilişkiler farklı disiplinlerden uzmanlar tarafından ele alındı. 

‘Platformların iş modeli değişmedikçe sorun devam edecek’

Panelin ilk konuşmacısı İstanbul Bilgi Üniversitesi Medya Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Erkan Saka, sosyal medya platformlarının etkileşim odaklı iş modelinin yanlış bilgi ekosistemini nasıl şekillendirdiğini anlattı. Saka, “Platformlar etkileşim odaklı; insanları orada tutmak istiyorlar. Bu iş modeli sürdükçe daha sansasyonel içerikler öne çıkmaya devam edecek” dedi. Saka, çözüm için algoritmik şeffaflığın kamu tarafından talep edilmesi, teyitçilik çalışmalarının sürdürülebilir şekilde desteklenmesi ve medya okuryazarlığının yapay zekâ çağının koşullarına göre yeniden tasarlanması gerektiğini vurguladı.

‘Bilgiye erişim hakkı ifade özgürlüğünün özüdür’

Dr. Tuğçe Duygu Köksal, panelin ikinci bölümünde bilgiye erişimin demokratik toplumlar açısından taşıdığı önemi hak temelli bir çerçevede değerlendirdi. Yanlış bilginin özellikle afetler, pandemiler ve seçimler gibi kriz dönemlerinde ciddi hak ihlallerine yol açtığını belirterek “Bilgiye erişim hakkı, ifade özgürlüğünün gerçekleştirilebilmesinin aracı değil, özüdür” ifadelerini kullandı. Köksal, sosyal medyada oluşan yankı odalarının ve algoritmik önyargıların rasyonel tartışma ortamını zayıflattığını, bunun da demokratik müzakere süreçlerini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

‘Dijital eşitsizlik sadece teknolojiye erişimden ibaret değildir’ 

Panelin son konuşmacısı Türk Alman Üniversitesi Kültür ve İletişim Bilimleri Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Elif Posos Devrani, toplumsal eşitsizlikler ile bilgi düzensizlikleri arasındaki karşılıklı ilişkiye odaklandı. Dijital eşitsizliğin yalnızca teknolojiye erişimle sınırlı olmadığını, bireylerin dijital imkânları etik, eleştirel ve toplumsal yararı önceleyerek kullanabilme kapasitesine de bağlı olduğunu ifade etti. Bilgi düzensizliklerinin var olan eşitsizlikleri derinleştirdiğini, eşitsizliklerin de yanlış bilgiye karşı kırılganlığı artırdığını dile getiren Posos Devrani, kendi çalışmaları bağlamında da çocukların dirençliliğinin ancak devlet, platformlar, akademi, sivil toplum, öğretmenler ve ailelerin birlikte hareket ettiği bütüncül bir sistemle mümkün olabileceğini vurguladı.

Bilgi Düzensizliklerine Karşı Toplumsal Bilişsel Dirençlilik Yaratmak yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin Mart ayı olağan toplantısının ilk birleşiminde İzmir’in depreme dirençli kent olması için inşa edilecek yapılarda sismik izolatör, 5 kat ve üzeri yapılarda en az bir bodrum kat yapılması zorunluluğu, İnceleme Kurulu oluru alınmadan yapı ruhsatı verilmemesi konuları başkanlık önergesi olarak meclise sunuldu. Komisyonlara gönderilen maddeler incelendikten sonra meclis gündemine yeniden gelecek.

“Türkiye’de depreme dirençli kent adayı İzmir’dir”
Türkiye’deki depreme dirençli kent adayının İzmir olduğunu belirten Başkan Tunç Soyer, “Bu, sadece benim fikrim değil. Değerli hocamız Naci Görür İzmir’de düzenlediğimiz ve üç yıllık çalışmalarımızı anlattığımız toplantıda kendisi ifade etti. Şunu her yerde iftiharla söyleyebilirsiniz: İzmir Büyükşehir Belediyesi depreme dirençli kent olma noktasında en hazır belediyedir. Hiç kimsenin tereddüdü olmasın” dedi.

“İlkeli bir duruş sergiledik”
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Türkiye’ye örnek olan kentsel dönüşüm modeline ilişkin de bilgi veren Başkan Soyer, “Biz Büyükşehir Belediyesi olarak ilkeli bir duruş sergiledik. Bu ilkeli duruş bütün Türkiye’ye örnek olması gereken bir ilkeli duruştur. Bu nedenle çok kıymetli. Biz ne müteahhide verilen oranı artırmaya kalktık ne başka bir yan yola gittik. Ne yaptık? İZBETON şirketimizi devreye soktuk. Müteahhitlerin aslında o oranlarla o ihalelere girmesinin mümkün olduğunu biliyorduk. Ama daha fazla almak istedikleri için girmediklerinden şüphe ettik ve müteahhitlerin karşısına İZBETON’u koyduk. Ne oldu? Bazı yerlerde İZBETON aldı, bazı yerlerde o bir türlü girmeyen müteahhitler girdi ve aldı. Kötü mü oldu? Gayet iyi oldu. 5 bin civarında binanın kentsel dönüşümü için yol almaya başlad ık” diye konuştu.

İmar affı vurgusu
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yatırım bütçesinin yüzde 10’unu depremle ilgili çalışmalara ayıracaklarını söyleyen Başkan Soyer, “Hükümetten de bunu bekliyoruz, bu da bizim en doğal hakkımızdır, bunu talep ediyoruz. Çünkü kentsel dönüşüm dediğiniz şey belediyelerin imar düzenlemesiyle ilgili ama aynı zamanda finansmanla da ilgili. Peki, vatandaşlar olarak, ‘ey hükümet kentlerimizi dirençli hale getirmek için bütçenden bugün ayırdığının 10 mislini daha ayır’ demek bizim hakkımız değil mi? Biz bu ülkenin vatandaşları olarak canımızı veriyoruz. Diğer yandan hiçbir hükümet gelip ‘ben imar affı çıkarıyorum’ dememeli” dedi.

“Herkesin yüreği ferah olsun”
İzmir’de hayata geçirilen Halk Konut projesine de değinen Başkan Soyer, “Halk Konut Türkiye’ye model olacak bir kentsel dönüşüm modelidir. Vatandaşın kendi müteahhitliğini yapması demektir. İZBETON şirketimiz böyle bir hizmet verir. Gurur duyabilirsiniz. Türkiye’ye örnek bir kentsel dönüşüm modelini İzmir hayata geçirmiştir. Herkesin yüreği ferah olsun” dedi.

Deprem dayanıklı yapılar için üç önemli karar
İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nde Başkanlık önergesi olarak gündeme alınarak komisyonlara havale edilen ve depreme dayanıklı yapıların oluşturulmasına öncülük edecek üç madde ise şöyle:

5 kat ve üzeri yapılarda en az bir bodrum kat yapılması zorunluluğu
Maddelerden ilki, zemin açısından riskli yerlerde yapılan yüksek yapıları kapsıyor. Buna göre gevşek kum, çakıl veya yumuşak-katı kil tabakaları içeren zeminler veya sıvılaşma riski yüksek zeminlerde inşa edilecek yapılarda en az bir bodrum kat yapılması gerekiyor. Yine imar planına göre kat adedi 5 ve daha fazla olan binalarda da en az bir bodrum kat yapılması şartı getirilecek.

Sismik izolatör zorunluluğu
Yurttaşların deprem öncesi ve sonrası yoğun olarak kullandığı hastaneler, dispanserler, sağlık ocakları, itfaiye bina ve tesisleri, PTT ve diğer haberleşme tesisleri, ulaşım istasyonları, terminaller, enerji üretim ve dağıtım tesisleri, vilayet, kaymakamlık ve belediye yönetim binaları, ilk yardım ve afet planlama istasyonları, okullar, diğer eğitim bina ve tesisleri, yurt ve yatakhaneler ile müzelerde sismik izolatör kullanılacak. Depremde, üst yapıyı zeminden ayırıp binayı sarsıntının şiddetinden koruyarak depremin yıkıcı etkisini hayli azaltan sismik izolatörün, 3 kat ve üzeri olan veya bina yüksekliği 10,5 metreyi geçen ayrık nizam yapılarda da kullanımı istenecek. İhalesi Meclis kararından önce kamu tarafından yapılan veya yaptırılan yapılar, karardan muaf olacak. Bu yapılarda ayrıca bir binanın yol seviyesinden aşağı olan kısmını içeren rijit bodrum kat yapılması zorunluluğu ise aranmayacak.

Kuruldan ön olur alınacak
Bodrum katlar dahil olmak üzere toplam kat adedi 13’ü aşan (13 kat hariç) yapılar için hazırlanan projelerin, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ilgili birimleri, ilgili meslek odaları ve ilgili ilçe belediyesi temsilcilerinden oluşturulacak inceleme kurulundan ön olur alması gerekiyor. İnceleme Kurulundan ön olur alınmadan yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi verilemeyecek. İnceleme Kurulu çalışma usul ve esasları ile yüksek yapılara ilişkin değerlendirme kriterleri ayrıca belirlenecek.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

İzmir’in gündemi depreme dirençlilik yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.