Dezavantajlı bireylerden çok dezavantajlı gruplar kavramı daha açıklayıcı

 “Toplumda ‘dezavantajlı’ bireylerin ve grupların varlığı, aslında ‘avantajlı’ birey ve grupların varlığına bağlıdır” diyen Karatay, şunları söyledi:

“Dezavantajlılık en az iki düzeyde anlaşılabilir. Birincisi insanın doğasından kaynaklanan nedenlerle ortaya çıkan dezavantajlılıktır. Engellilik, bazı ruhsal ya da bedensel hastalıklar buna örnek gösterilebilir. İkinci grup ise toplumların doğasından, eşitsiz politikalarından ve adaletsiz yapılarından kaynaklanan dezavantajlılıklardır. Şiddet gören kadınlar, yoksulluk nedeniyle kurum bakımına bırakılan çocuklar, göçmenler ve yoksul gruplar bu kapsamda değerlendirilebilir.”

Dezavantajlılığın yalnızca bireysel değil, toplumsal bir olgu olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Karatay, “Dolayısıyla dezavantajlılık sadece bireyle ilgili değildir. Toplumsal gruplarla da ilgilidir. Örneğin Suriyeli göçmenler ya da Roman topluluklar gibi grup halinde dezavantajlılık yaşayan insanlar söz konusudur. Bu nedenle bireylerden çok ‘dezavantajlı gruplar’ kavramı daha kapsayıcı ve açıklayıcı olabilir.” diye konuştu.

Sosyal dışlanma ruhsal çöküntüye neden oluyor

Dezavantajlı grupların yaşadığı en önemli sorunlardan birinin önyargılar ve sosyal dışlanma olduğunu ifade eden Prof. Dr. Karatay, “Ekonomik, sosyal ve kültürel dışlanmaya maruz kalan bireyler, kendi durumlarının normal olmadığını fark ettiklerinde çoğu zaman bunu kendi başarısızlıkları olarak görürler. Bu da suçluluk, öfke, değersizlik hissi gibi duygulara yol açar. Yani ekonomik ve sosyal bir sorun gibi görünen dezavantajlılık en çok bireyin ruh dünyasında çöküntü yaratmaktadır. Bir baskın kültür haline gelen bu söylem; dezavantajlılık halinin yaşanmasını daha da dayanılmaz kılacaktır.” şeklinde konuştu.

Her dezavantajlı grubun ihtiyacı farklı

Çocuklar, yaşlılar, engelliler, kadınlar, mülteciler ve ekonomik yoksunluk yaşayan bireylerin ihtiyaçlarının birbirinden farklı olduğunu belirten Prof. Dr. Karatay, “Sosyal nedenlerle dezavantajlı hale gelen kişi grupların ihtiyaçları esas olarak ekonomik iken; yaşlılık, engellilik gibi insan doğasından kaynaklanan sebeplerle dezavantajlı hale gelen kişilerin ihtiyaçları öncelikle bakım ve koruma hizmetleridir.  Ancak hem engelli hem yoksul olunması durumunda ihtiyaçlar daha karmaşık ve çok katlı olabilecektir. Kamuya esas büyük yük bu gruptan gelmektedir.” ifadesinde bulundu.

Toplumsal farkındalık için medya ve eğitim kritik rol oynuyor

Toplumsal farkındalığın artırılmasında aileye, eğitim kurumlarına ve medyaya önemli görevler düştüğünü dile getiren Prof. Dr. Karatay, “Toplumsal farkındalık esas olarak dezavantajlı halde olan kişi ve grupların bu durumlarının kendi bünye ve şartlarından bağımsız olduğu bilincinin yayılması; insanların içinde bulunduğu dezavantajlılık durumunun kişisel tercihleri imiş gibi görmemeleri ve kendilerine karşı dışlayıcı, etiketleyici (stigmatize) bir dil kullanılmaması hepimizin ortak görevidir. Toplumda egemen söylemler ayrımcılıkta çok etkili olacağından; medya ve kamuoyunda yapılacak bilgilendirilmeler yargılayıcı, dışlayıcı dilin azalmasında da çok etkili olacaktır.” dedi.

Empati dezavantajlılığı ortadan kaldırmaz ama dayanışmayı artırır

Empati kültürünün toplumdaki sosyal dayanışmayı güçlendirdiğini ifade eden Prof. Dr. Karatay, “Empati kültürü dezavantajlılığı ortadan kaldırmaz; ancak onlara yönelik söylemin azalması ve bu grupların anlaşılması, kendileriyle daha fazla ilişki kurulmasına ve dayanışmanın artmasına aracılık edebilir. Empati sadece dezavantajlılık koşullarında değil; bütün insan ilişiklerinde anlayış ve hoşgörüye dayalı bir kültürün gelişmesine katkı sunabilir.” diye konuştu.

“Yardım alan kişi” etiketi yeni eşitsizlikler doğuruyor

Dezavantajlı bireylerin yalnızca “yardım alan kişiler” olarak görülmesinin ciddi sorunlara yol açtığını belirten Prof. Dr. Karatay, şöyle devam etti:

“Toplumda ‘yardım alan’ diye söylemsel kategoriler aslında dışlayıcı pratiklerin varlığına işarettir. Kendisinin yardıma muhtaç olarak kodlandığının farkında olan bireyler, bununla övünmezler; aksine utanırlar ve bu durumu en yakınlarından bile gizlemeye çalışırlar. Yardım alan kişi yardım veren kişi ya da kurum karşısında çoğu kez zayıf olandır ve dışlanandır. Eşitsiz bir ilişki vardır aralarında. Yardım etmek kadim ‘armağan’ kültüründe olduğu bir karşılık beklenen verme şeklidir. Yardım alan kişi, yardımdan sonra daha bağımlı ve istenen yönde hareket etmek baskısı altında hisseder kendini. Bağımsız, kendi kendine yeten birey vasfı yaralanmıştır önemli oranda.”

Çözüm evrensel ve kapsayıcı kamusal hizmetler

Prof. Dr. Karatay, toplumun kırılgan gruplara yönelik daha kapsayıcı bir yaklaşım geliştirebilmesi için sosyal yardımlardan çok hak temelli politikaların güçlendirilmesi gerektiğine vurgu yaparak, sözlerini şöyle tamamladı: 

“İdeal olan insanları ‘kırılgan’ ve ‘kırılgan olmayan’ diye gruplara ayırmadan ‘herkese’ asgari düzeyde yaşam imkânı sağlayacak evrensel kamusal hizmetler sağlanmasıdır. Bunun için herkes için yeteneğine uygun erişilebilir eğitim imkanlarının sağlanması, herkes için erişilebilir koruyucu ve tedavi için sağlık hizmetleri, ulaşım imkanları, rekreasyon alanları yaratılmasıdır. Kamusal hizmetleri meta alanın dışına çıkarılarak kamu tarafından kapsayıcı koşullarda sağlanması durumunda, mevcut koşullarda karşılaşılan birçok sosyal sorun olmayacaktır.” 

Dezavantajlılık bireysel değil, toplumsal bir mesele! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

KONGREDE PEK ÇOK KONU ELE ALINDI

İki gün süren kongrede dezavantajlı grupların sağlık hizmetlerine erişimi, sağlık politikaları, kalite ve akreditasyon, beslenme, yenilikçi tedavi yöntemleri, psikososyal destek ve kurumlar arası iş birliği başlıkları kapsamlı biçimde ele alındı. Kongre boyunca çocuklar, yaşlılar, özel gereksinimli bireyler ve kronik hastalığı bulunan grupların sağlık hizmetlerine erişiminde karşılaşılan sorunlar değerlendirilirken, bu noktada çözüm önerileri, iyi uygulama örnekleri ve toplumsal katılımı güçlendirecek yaklaşımlar katılımcılarla paylaşıldı.

ARDIÇ VE KÖSE’DEN SUNUM

Kongrenin toplumsal boyutunun ele alındığı oturumda Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Ebubekir Ardıç, “Dezavantajlı Gruplar İçin Yerel Yönetimler Açısından Mevcut Sağlık Hizmetleri Uygulamaları” konulu bir sunum gerçekleştirdi. Sunumda dezavantajlı gruplara yönelik yerel yönetim hizmetlerinin mevcut durumu, erişilebilirlik olanakları ve uygulama örnekleri katılımcılarla paylaşıldı. Ayrıca Sağlık ve Sosyal Hizmetler Daire Başkanı Mehmet Köse ise dezavantajlı bireylerin yaşam kalitesinin artırılmasında yerel yönetimlerin üstlendiği sorumluluklara, kurumlar arası koordinasyonun önemine ve sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesine yönelik değerlendirmelerde bulundu.

GONCA’NIN 12 KİŞİLİK RİTİM GRUBU SAHNE ALDI

Kongrenin kapanış bölümünde Gonca Engelsiz Yaşam Merkezi ritim grubu öğrencileri sahne aldı. Merkez bünyesinde çalışmalarını sürdüren ve özel bireylerden oluşan 12 kişilik grup, enstrüman performanslarıyla programın finaline anlam kattı.

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ KOROSU İLE ORTAK PERFORMANS

Program kapsamında Kocaeli Üniversitesi Devlet Konservatuvarı korosu ile Gonca Engelsiz Yaşam Merkezi ritim grubu aynı sahnede buluştu. “Engelsiz Şarkılar” kapsamında gerçekleşen ortak performans, kongre boyunca vurgulanan sosyal entegrasyon, erişilebilirlik ve toplumsal katılım kavramlarının sahnedeki güçlü yansıması oldu. Katılımcılar tarafından ilgiyle takip edilen performans, programın en anlamlı anlarından biri olarak öne çıktı.

Gonca’dan USKAF-IX’e anlamlı katkı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin paydaşları arasında yer aldığı, Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli Valiliği ile Sağlıkta Kalite İçin İnovasyon Derneği iş birliğiyle düzenlenen Ulusal Sağlıkta Kalite Forumu(USKAF) Dezavantajlı Gruplarda Sağlık Hizmetlerinin Kalitesi Şûrası, Kocaeli Kongre Merkezi’nde başladı. İki gün sürecek şûranın açılışına AK Parti Kocaeli Milletvekili Prof.Dr. Sadettin Hülagü, AK Parti İstanbul Milletvekili Serkan Bayram, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, KOÜ Rektörü Prof.Dr. Nuh Zafer Cantürk, AK Parti Kocaeli İl Başkanı Şahin Talus, MHP Kocaeli İl Başkanı Kamil Akın, Kartepe Belediye Başkanı Mustafa Kocaman, akademisyenler ve kadar sağlık sektöründen çok sayıda isim katıldı.

BÜYÜKAKIN: GENİŞ BİR KAVRAM

Dünya Kromozom Kardeşliği Derneği horon ekibinin gösterisi ile başlayan şûrada konuşan Başkan Büyükakın dikkat çekici ifadeler kullandı. “Dezavantajlı gruplar” kavramının yalnızca özel bireylerle sınırlı ele alınmasının eksik bir yaklaşım olduğunu vurgulayan Başkan Büyükakın, çok daha geniş bir toplumsal çerçeveye işaret etti. Büyükakın, parçalanmış ailelerin çocukları, yalnız yaşayan yaşlılar ve sosyal olarak kırılgan bireylerin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

“PARÇAYA DEĞİL BÜTÜNE BAKMALIYIZ”

Modern bilim anlayışının uzmanlaşmayı artırdığını ancak bütüncül bakışı zayıflattığını ifade eden Başkan Büyükakın, sağlık politikalarının yalnızca müdahale anına değil, öncesine ve sonrasına da odaklanması gerektiğini söyledi. Büyükakın şu mesajları verdi: “En kritik nokta, hastalık ortaya çıkmadan önce alınacak önlemler. Bu yaklaşım hem sağlık maliyetlerini hem de toplumsal maliyetleri düşürecektir. Öte yandan, yalnızca dezavantajlı gruplara hizmet üretmek yeterli değil. İnsanların dezavantajlı hale gelmesini önleyecek politikalar geliştirmeliyiz.”

“EN GÜZEL ÖRNEK: ANNE SÜT PROJESİ”

“Son dönemde gelişen yapay zekâ, özellikle engelli bireylerin yaşamını kolaylaştıracak yeni imkânlar sunuyor, engelsiz yaşam için önemli fırsatlar oluşturuyor” diyen Başkan Büyükakın, “Disiplinlerarası çalışmanın önemine de dikkat çekti. Büyükakın, farklı alanların bir araya gelmesiyle daha etkili çözümler üretilebileceğini ifade ederek ortak çalışma kültürünün güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin “Annelere Süt Projesi”ni örnek gösteren Büyükakın, hamilelikten doğum sonrası döneme kadar anne ve bebeklerin düzenli takip edildiğini ve bu modelin hem sağlık hem de sosyal fayda ürettiğini hatırlattı.

HÜLAGÜ: BU KONGRE BİZE YOL GÖSTERECEK

Milletvekili Prof. Dr. Sadettin Hülagü açılışta yaptığı konuşmada, birlikte hareket etmenin önemine değindi. Prof. Dr. Hülagü, “Birlikte yapacağımız çok şey var. Toplumun tüm kesimlerine adil ve eşit hizmet vermek gerektiğini düşünüyorum. Tabii ki dezavantajlı bireylerin sorunlarını tek bir kongrede çözmek mümkün değil. Ama bu kongreler de çözüm için bize yol gösterici olacaktır. Buradan çıkacak sonuçların önemli olduğunu düşünüyorum” dedi. Rektör Prof.Dr. Nuh Zafer Cantürk, “Toplumdaki en kırılgan bireyleri koruyamıyorsak aslında kimseyi koruyamıyoruz demektir. Bugünkü şuranın bu açıdan çok önemli olduğuna inanıyorum” ifadesini kullandı. USKAF Düzenleme Kurulu Başkanı Turgay Şimşek de çok önemli bir konuyu masaya yatırdıklarını vurgulayarak, katılımcılara teşekkür etti. Açılış konuşmalarının ardından şûra, paneller ile devam etti.

Büyükakın: “Önemli olan insanların dezavantajlı hale gelmesini önlemek” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Türk Kızılay, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nda, dezavantajlı bölgede eğitim gören çocuklar için çeşitli etkinlikler düzenledi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.