Son günlerde meclis gündeminde yer alan “Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ ile ilgili maddelerden biri Kenevir üretimine ilişkin idi. Bilindiği üzere Türkiye’de kenevir yetiştiriciliği şu an sıkı denetim altındadır. Endüstriyel kenevir ekimi, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hazırlayacağı yönetmelikler kapsamında, devlet kontrolünde ve sınırlı amaçlarla gerçekleştirilebilmektedir. Yeni teklif ile bu yasal çerçevenin kenevir bitkisinden elde edilecek ürünlerin kullanım alanını tıbbi ürünler yanında sağlık destek ürünleri ve kişisel bakım ürünlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesi hedeflenmektedir. Teklifin gerekçesi olarak dünyada kenevirin sağlık alanındaki potansiyel faydalarına atıf yapılarak, ihtiyaç duyulan kenevir ham maddesinin kontrollü bir şekilde yurtiçi üretimle karşılanması ve sağlık sektöründe rekabet gücünün artırılması amaçlandığı belirtilmektedir. Yapılacak düzenleme ile kenevir ekimi ve hasadı yine Tarım ve Orman Bakanlığı denetiminde olacağı; buna karşın tıbbi kenevirden elde edilecek ürünlerin işlenmesi, ruhsatlandırılması ve satışının Sağlık Bakanlığı’nın kontrolünde yürütüleceği, ürünlerin sadece eczanelerde satılmasına izin verileceği ve elektronik takip sistemi ile izlenerek tedarik zincirinin korunacağı vurgulanmaktadır. Ancak yapılacak düzenleme kenevir içerikli ürünlerin yasal zeminde çok daha geniş bir yelpazede üretilebilmesinin önünü açabileceği gözden kaçırılmamalıdır.

Kenevir Bitkisinin Tıbbı Kullanımı

Kenevir bitkisinin bazı tıbbi kullanımları bilimsel olarak desteklenmektedir; özellikle belirli epilepsi türleri ve ağır hastalıklarda kenevir kökenli ilaçların fayda sağlayabildiği bilinmektedir. Ancak bu meşru kullanım alanları son derece sınırlıdır ve kontrollü tıbbi koşullarda uygulanır. Teklifin belirsizliği, kenevirin tıbbi kullanım kisvesi altında ticari pazara dönüşebilme ihtimalinden kaynaklanıyor. “Kişisel bakım ürünleri” tanımının muğlaklığı dikkat çekicidir. Bu ürünlerin tüketiciye ne gibi benzersiz bir sağlık faydası sağlayacağı net olmamakla birlikte, ürünlerin eczanelerden reçetesiz alınabilecekse, hangi denetim ve kontrol mekanizmalarının devrede olacağı belirsizdir. Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu olarak, teklif edilen genişlemenin halk sağlığı açısından bir dizi kaygıyı beraberinde getirdiğini düşünüyoruz. Kenevir (Cannabis sativa) bitkisinde bulunan THC (tetrahydrocannbinol) tıpkı tütün gibi bağımlılık yapıcı bir maddedir. Özellikle gençler için oldukça riskli bir madde olan kenevirden elde edilen THC’nin ergenlik döneminde kullanımının beynin gelişimini olumsuz etkilediği, öğrenme ve hafıza süreçlerinde kalıcı bozulmalara yol açabildiği bilinmektedir.

Tıbbi Kenevir

Diğer bir kaygı alanı, kötüye kullanım ve kaçak yollarla tüketim riskidir. Bugün dahi ülkemizde elektronik sigaraların içeriklerine dair denetimde zorluklar yaşanmaktadır. Hatta “nikotin yok” diye pazarlanan e-sigara likitlerinin bile birçoğunda nikotin bulunduğu, hatta bazılarında kenevir türevleri tespit edildiği bildirilmiştir. Sonuç olarak; kenevir üretiminin genişlemesi ve daha fazla ürün çeşidine girmesi, denetimsiz kullanımların da artabileceği endişesini doğurmaktadır. Endüstrinin pazarlama taktiklerine karşı özellikle gençleri ve kırılgan grupları korumak için çok sıkı önlemler alınması şarttır. Aksi takdirde, “tıbbi kenevir” etiketi altında başlayan süreç, kontrolsüz bir tüketim dalgasına dönüşebilir. Öte yandan, küresel tütün endüstrisinin kenevir pazarına ilgisi de göz ardı edilmemelidir. Teklif edilen yasanın bir modernleşme hamlesi mi yoksa pazarlama stratejisi mi olduğu tartışma konusudur.

Kamu Sağlığı Gözetilmeli

Meclis gündemindeki kenevir düzenlemesi kamu sağlığını önceleyen bir yaklaşımla ele alınmalıdır. Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu olarak, yasa teklifinde yer alan kenevir üretimi, ruhsatlandırılması ve satışı ile ilgili yapılacak düzenlemenin toplumun sağlığını ve geleceğini şekillendireceğini göz önünde bulundurarak uygun düzenlemeler yapılmasını, kontrolsüz bir genişlemeden ziyade, kademeli ve zarar vermeme ilkesine dayalı bir yaklaşım benimsenmesini, toplumun sağlığını önceleyen yasal bir çerçevenin oluşturulmasını, halkın bilgilendirilmesini, endüstri etkinliklerinin izlenmesini, denetimlerin yasal çerçevede uygulanmasını önermekteyiz.

Kenevir Sektörüne Tütün Devlerinden Büyük İlgi! Küresel Yatırım Trendleri yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Ege Demir ve Demirdışı Metaller İhracatçıları Birliği, 4-5 Nisan 2023 tarihlerinde Almanya Essen’de global yeşil çelik üreticileri ve kullanıcılarının bir araya geldiği Green Steel World Expo & Conference etkinliğine inceleme ziyareti gerçekleştirdi.

Almanya’nın yıllık 148 milyar dolarlık demir çelik ithalatı olduğunu vurgulayan Ege Demir ve Demirdışı Metaller İhracatçıları Birliği Başkanı Yalçın Ertan, “2022 yılında Türkiye geneli 35 milyar dolarlık demir çelik ihracatımızın yüzde 24 artışla 2,9 milyar dolarını ana pazarımız Almanya’ya gerçekleştirdik. Green Steel World Expo & Conference kapsamında düşük karbonlu çelik üretimi ile dekarbonizasyon süreçlerinin ve bu sürecin en önemli parçası olan hidrojen enerjisinin ele alındığı konferanslara katıldık. Dünya emisyonunun yaklaşık yüzde 7’sini oluşturan çelik sektöründen kaynaklanan emisyonları azaltmak için çelik üreticilerinin ortak bir misyonda buluştuğunu görüyoruz. Biz de Birliğimizce bu sürdürülebilirlik misyonuna göre uzun süredir çalışmalarımızı yürütüyoruz.” dedi.

Karbon emisyonunu yüzde 100 sıfırlama hedefi

Başkan Ertan, “Dünyada çelik ve hidrojen sektörünün önde gelen firmalarının stantlarını ziyaret ettik, bütün Alman firmalar yeşil çelik ve hidrojen üretimine yönelik proje, deneyim ve hedeflerini paylaştı.  Almanya’nın toplam demir çelik üretimindeki CO2 miktarına yüzde 29 katkısı olan Thysen Krupp 2030’a kadar karbon emisyonunu yüzde 30’un altında tutmayı, 2045’e kadar ise yüzde 100 oranında sıfırlamayı hedefliyor. 2026’da itibaren doğrudan indirgenme tesislerinde H2 ve yenilikçi ergitme ünitelerinin kullanımını hedefleyen firmanın ayrıca karbon yakalama sistemi ile metalurjik gazların dönüştürülerek yapay gübre ve H2 olarak kullanılmasına yönelik projeleri de mevcut. H2 Green Steel ise karbonsuzlaşma hedeflerine yönelik İsveç’te yer alan Boden-Lulea bölgesinde 500 Ha’lık arazi üzerine yaklaşık 700-800 MW elektrolüzör kapasiteli yüzde 100 hidrojen ile çalışan doğrudan indirgenmiş demir üretim tesisi kurmayı planlıyor.” diye konuştu.

Geri dönüştürülebilir hammadde, yenilenebilir enerji, düşük karbonlu hidrojen uygulamaları, karbon yakalama yöntemleri

Yalçın Ertan, “Son 15 yılda çoğunlukla enerji verimliliğini artırmaya ve atık oluşumunu azaltmaya yönelik projelere 450 milyon eurodan fazla yatırım yapan Outokumpu firması ise sürdürülebilir yeşil üretim konusunda Avrupa ve Amerika pazarının önemli tedarikçileri arasında yer alıyor. Yüzde 94 oranında geri dönüştürülebilir içerikli hammadde kullanan firmanın 2016 yılından itibaren C02 emisyonların yüzde 18,4’lük bir azaltmayı sağlamış olup, Science Based Target hedefleri doğrultusunda 1.5 °C artış hedefini taahhüt eden ilk şirket. Vulcan Green Steel, çelik dekarbonizasyonu için madenden metale birçok yeşil önlemin uygulanması gerektiğini vurguluyor. Bu kapsamda; döngüsellik, verimlilik, yenilenebilir güç, düşük karbonlu hidrojen uygulamaları, karbon yakalama yöntemleri ve yakıt değişiklikleri uygulanabilir yöntemler arasında. H2 yeşil çelik üretimindeki en önemli bileşen.” dedi.

Yeşil hidrojen kapasiteli yeni üretim tesisleri

Vulcan Green Steel firmasının 3 milyar dolar yatırımla Umman bölgesinde mega bir yeşil çelik projesi gerçekleştirmeyi planladığına değinen Ertan sözlerine şöyle devam etti:

“Ürün karbon ayak izinin bir ton ham çelik başına 0,5 ton CO2’den az olması hedefleniyor. Şirket, halihazırda Basra Körfezi bölgesindeki özel sektöre ait en büyük entegre çelik üreticisini ve DRI teknolojisini kullanan 2.4 milyon ton kapasiteli tesis işletiyor. Küresel çapta ton çelik başına ortalama 1,85 ton olan karbon ayak izine karşılık şirketin ulaştığı miktar 1.05 ton. Mevcut tesislerdeki yenilenebilir enerji potansiyellerini artırarak mevcut karbon miktarını 0,8 ton’un altına düşürme ve 2030 yılına kadar Umman’da 5 milyon ton yeşil hidrojen kapasiteli bir üretim tesisi oluşturulması planlıyor.”

Yenilenebilir karbon kaynakları ile ikame

Yalçın Ertan, “SMS Grup tarafında ise karbon nötr ve sürdürülebilir bir metal endüstrisi yaratma misyonu çerçevesinde minimum karbon kullanımı ile çevreye verilen zararın en aza indirilmesi hedefleniyor. Geri kalan miktarın ise örneğin biyo kömür, gaz veya atık plastiklerden geri dönüştürülmüş karbon gibi yenilenebilir karbon kaynakları ile ikamesi söz konusu olabilir. Çelik üretiminde özellikle yan ürünler üzerinde çalışma yapılması gerektiğini vurgulayan firma, kok fırını gazını alıp, hidrojen ve karbon monoksit karışımı olan sentez gazına dönüştürerek prosese geri beslemeyi sağlayan yönteme değinmiştir. AB Yeşil Mutabakatı çerçevesinde üretimde karbonsuzlaşmanın sağlanması sektörümüzün kaçınılmaz bir gereği haline gelmiştir. Bu kapsamda, hidrojen ve yeşil çelik üretimi ile ilgili farklı uzmanların, sistem geliştiricilerin ve hizmet sağlayıcıların bir araya geldiği etkinlikte, Birlik olarak gelişmeleri yakından takip etme fırsatı bularak, sektörümüze yeşil çelik üretimi ile ilgili proses ve süreçlerini kapsayan sürdürülebilir üretim konusunda farklı bir perspektif kazandırmayı hedefliyoruz.” diyerek sözlerini tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Türk demir çelik devlerinden karbon nötr bir metal endüstrisi için Almanya’da sıcak temas yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.