Dr. Yağmur Tanrıverdi tarafından hazırlanan ve danışmanlığını Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay’ın yürüttüğü doktora tezinde, sosyal medya kullanımının insan ilişkilerinin niteliğini dönüştürdüğü ve bu dönüşümün giderek daha yalnız bireylerden oluşan bir toplumsal yapıyı beslediği belirlendi.

Araştırma, nitel yöntemle yürütüldü; X, Y ve Z kuşaklarından aktif sosyal medya kullanıcılarıyla yapılan derinlemesine görüşmeler üzerinden dijital çağda sosyal ilişkilerin dönüşümü ve yalnızlık deneyimi incelendi. Görüşmelerden elde edilen veriler MAXQDA programı kullanılarak tematik analizle değerlendirildi; kuşaklar arası duygusal ifade farklılıklarını karşılaştırmak amacıyla LIWC-22 yazılımından yararlanıldı.

Nitelikli ilişkilerin yerini yüzeysel bağlar aldı

Araştırma bulguları, sosyal medya platformlarının iletişimi hızlandırmasına rağmen ilişkilerin derinliğini zayıflattığını gösteriyor. Özellikle X kuşağı katılımcılar, geçmişte emek ve süreklilik gerektiren “nitelikli ilişkilerin” yerini yüzeysel ve geçici bağların aldığını vurguluyor. Katılımcılar, sosyal medyadaki kalabalık arkadaş listelerinin gerçek hayattaki duygusal yakınlığı karşılamadığını ve bunun dijital yalnızlığı derinleştirdiğini ifade ediyor.

Sosyal medyada “görmek”, gerçekten görüşmek mi?

Çalışma, sanal ortamda sürekli haberdar olma halinin yüz yüze görüşme ihtiyacını azalttığını ortaya koyuyor. X ve Y kuşaklarına göre sosyal medya, insan ilişkilerini canlı tutan “merak duygusunu” zayıflatarak fiziksel buluşmaları erteliyor. Katılımcılar, birbirlerinin hayatlarını sosyal medya üzerinden takip etmenin “zaten görüşülüyormuş” hissi yarattığını, bunun da güçlü bir yalnızlık duygusuna yol açtığını belirtiyor. Bu durum, dijital çağın “birlikte yalnızlık” olgusunu güçlendiriyor.

Kıyas kültürü yalnızlığı derinleştiriyor

Araştırmada öne çıkan bir diğer bulgu ise sosyal medyada yaygın olan kıyas kültürü. Özellikle Y ve Z kuşakları, başkalarının “en mutlu ve mükemmel” anlarının paylaşıldığı içeriklerden olumsuz etkileniyor. Katılımcılar, bu paylaşımların kendilerinde yetersizlik, mutsuzluk ve yalnızlık hislerini artırdığını ifade ediyor. “Herkes birlikte, ben neden yalnızım?” sorusu, bireylerin toplumdan uzaklaşmasına ve fiziksel izolasyona sürüklenmesine neden olabiliyor.

Dijital etkileşimler değersizlik hissi yaratabiliyor

Sosyal medya etkileşimlerinin günlük hayatın önemli bir parçası haline geldiği özellikle Z kuşağı katılımcılar, mesajlara geç yanıt verilmesi ya da hiç yanıt alınamaması durumunda kendilerini değersiz ve yalnız hissettiklerini dile getiriyor. Jest ve mimiklerden yoksun dijital iletişim ortamlarının yanlış anlaşılmalara açık olması, duygusal kırılganlığı daha da artırıyor.

Kuşaklar arasında yalnızlığa bakış farklılaşıyor

Araştırma sonuçları, yalnızlığın kuşaklar arasında farklı anlamlar taşıdığını gösteriyor. X ve Y kuşakları yalnızlığı üzüntü, dışlanma ve anlaşılmama duygularıyla ilişkilendirirken; Z kuşağı yalnızlığı kişisel gelişim için bir fırsat olarak değerlendirebiliyor. Ancak Z kuşağı da sosyal medyada beklediği ilgiyi göremediğinde yalnızlık hissinden olumsuz etkileniyor.

Yalnızlık bireysel değil, yapısal bir sorun

Çalışma, dijital çağda yalnızlığın yalnızca bireysel bir sorun değil, iletişim biçimlerinin ve platform kültürünün şekillendirdiği yapısal bir toplumsal mesele olduğunu ortaya koyuyor. Bu bulgular, dijital iletişimin insan ilişkilerinde nicelik değil nitelik üzerinden yeniden düşünülmesi gerektiğine işaret ediyor. 

Dijital çağda yalnızlık derinleşiyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Suriye’de Tarım ve Hayvancılık sektörlerinde yaşanan kriz, çiftçileri ve yetiştiricileri zor durumda bırakıyor.

Suriye’de ekonomik kriz derinleşiyor: Hükümet sebze, meyve ve tavuk ithalatını durdurdu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Varlık yönetimi şirketlerine yönelik şikayetler arttı 

Çözüm platformu Şikayetvar, bankalardan tahsili gecikmiş, sorunlu, takipte olan alacaklarını satın alan varlık yönetimi şirketlerini mercek altına aldı. Platform tarafından paylaşılan verilere göre bu şirketlerle ilgili şikayetler bir önceki yıl ile kıyaslandığında yüzde 114 arttı. Nisan, şikayetlerin zirve yaptığı ay olurken en çok şikayet edilen konular; fahiş kar talebi, çalışanların saygısız tutumları, uzlaşmadan uzak davranışlar olarak sıralandı. 

Son dönemde artan enflasyon ve giderek düşen alım gücü vatandaşları kredi kartına ya da kredi kullanımına yönlendirdi. Gelir-gider dengesi bozulan çok sayıda kişiyse bankalara borçlanmak zorunda kaldı. Öte yandan borçların tahsilinde sorunlar yaşayan bankalarsa dönem dönem belirli bir yüzde karşılığında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) tarafından yetkilendirilen firmalar olan varlık yönetimi şirketlerine devrediyor. Devir işleminin ardından takibe konu olan alacağın sahibi konumuna gelen varlık yönetimi şirketleri borçlu vatandaşlarla iletişime geçerek tahsilat yapmak için anlaşma, yapılandırma, icra takibi gibi işlemler uyguluyor. Ancak Şikayetvar üzerinden çözüm arayışında bulunan vatandaşlar, varlık yönetimi şirketleriyle ilgili çok sayıda şikayette bulunarak mağdur olduklarını ifade ediyor. Öyle ki ilgili şirketlerle ilgili şikayetler bir önceki yılın aynı dönemiyle (Ocak-Ekim) kıyaslandığında 2023’te yüzde 114 arttı. Platforma konuyla ilgili yüzlerce şikayet geldi. Şikayetvar’a ulaşan şikayetlere göre borçlu olunan ana paranın çok daha üstünde paralar tahsil edilmek isteniyor, şirket çalışanları rahatsız edici hatta tehdide varan konuşmalarla borçlulara psikolojik baskı uyguluyor ve borcunu ödemek isteyen vatandaşlarla uzlaşma sağlanmayarak, borcun her geçen gün artması isteniyor. 

Konuyla ilgili platforma ulaşan şikayetlerden bazıları ise şöyle: 

Sürekli yakınlarımı arayarak rahatsız ediyorlar

“Varlık yönetimi şirketi 39.000 TL’lik borcumu 158.000 TL olarak ödememi talep ediyor. Bu nasıl bir para kazanma şekli anlamadım. Onda bir fiyatına devir aldığı borcu 10 katına tahsil etmek istiyor. İndirim de yapmıyor ve sürekli yakınlarımı rahatsız ediyor. İndirim yapsa çözüm bulmaya çalışacağım.”

Yüzde 3000 kar talep ediyorlar

“Yıllardır varlık yönetim şirketi tarafından aranıyorum ve borcumu kapatmam isteniyor. Sonunda elime ufak bir tutar geçti ve borcumu kapatmak istedim. Ancak, aradığımda aniden 37.500 TL olan borcum bir hafta sonra 75.000 TL’ye 15 gün sonra ise 110.000 TL’ye yükseldi. Bu durum gerçekten şaka gibi! Dosya yasalarına göre, alınan dosyanın yüzde 300’ünden fazla kar elde edilemezken, siz yüzde 3000 kar talep ediyorsunuz. Bu nasıl bir ticaret anlayışı? Hiçbir mal varlığım ve sigorta girişim yok. Artık ben aramam, onlar arasınlar, onlar yalvarsınlar. Aldığınız dosyalardan bu kadar yüksek kazanç elde edemezsiniz, bu kanuna aykırı. Bir de bana bağırıp duruyorlar. Saygı sıfır, sanki karşılarında çocuk varmış gibi davranıyorlar. Bu ayıptır, yazıktır. İnsanlar zaten 3 kuruşa muhtaç, ben iyi niyetli oldum diye suiistimal edemezler.”

Bunlara dur diyecek kimse yok mu?

Bin lira olan borcuma karşılık 5 bin istiyorlar. Kabul ettim şimdi iş yerine icra yazısı gönderdiler. 16 bin istiyorlar. Bin liraya 16 bin! Asgari ücretle çalışan biri bunu nasıl ödesin telefon açıyorum kimselere ulaşamıyorum. Nasıl bir şirket? bunlara dur diyecek kimse yok mu?

12 bin TL borcum için 50 bin TL isteyip tehditler savurdular

“Borcumu ödemek için varlık yönetim şirketini aradım. Nezaketsiz tutumları beni şaşırttı. Ana param olan 12 bin TL borcum için benden yaklaşık 50 bin TL isteyerek tehditler savurdu. Bu kurumun bu şekilde davranması kabul edilemez. Yardımcı olmuyorlar, aksine insanları mağdur etmeye çalışıyorlar.”

6 bin olan borç 19 bin olur mu yazık ya!

“Çalışanlar çok saygısızca yokuşa sürüyor. 6 bin TL olan borcumu kapatmak için aradım 19.500 TL istediler. ‘10 bin TL var yardımcı olun’ diyorum. Saygısızca ‘Bana mı borcunuz var? Ödeyeceksiniz.’ diyorlar. Çözüm yolu yok. Bu konuda ne yapılması gerekiyor? Çalışanlarının bu şekilde saygısızlaşmasını nasıl çözeriz? Ödemek istiyorum. Ona da yanaşmıyorlar. 6 bin olan borç 19 bin olur mu yazık ya”

Mağdur olmasam zaten bu durumda olmazdım

“Birileri bu varlık yönetim kurumlarına lütfen dur desin ya da sınırlama getirsin. Bir hiç olarak bankalardan tahsil ettikleri borçları insanlardan kat be kat fazla istiyorlar. Yüzde 100 karı anladım da yüzde 500 nedir ya? Görünen borcum 1800 TL benden 8000 TL istiyorlar. 2 katı 4000 TL vereyim dedim kabul etmediler. El insaf. Biraz vicdan. Mağdur olmasam zaten bu durumda olmazdım. Verebilseydim zamanında öder sizlerin eline de düşmezdim. Yetkili kurumların bu duruma müdahale etmelerini istiyorum.”

Eşimin telefonuna icra tehdidi içeren mesajlar attıkları için boşandık

“Varlık yönetim şirketleri yasalara ve borç yapılandırma kurallarına aykırı çalışıyorlar. Asıl alacaklıdan cüzi miktarlar karşılığında devir aldıkları borçları her ay katlayarak borçluya yüksek rakamlar sunarak ödenmesi imkansız hale getiriyorlar ve sonra da kişinin hayatını kabusa çeviriyorlar. Eşimin cep telefonuna mesajlar atarak icra tehditlerinde bulundukları için eşimle boşandık. Defalarca ödeme çabasında bulundum fakat her defasında borcu katlayarak talepte bulundukları için sonuca gidemedik. Zaten hiçbir bankadan herhangi bir finans imkanı kullanamıyorum, bir yere işe başlasam hemen maaş haczi geliyor. Bir insanın bütün hayatını abluka altına almak bütün yaşam şartlarını kötüleştirmek suçtur.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Borç krizi derinleşiyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.