Ebeveynlerin ‘ben yemiyorum yediriyorum’ şeklinde tanımladığı süreci çocukların ‘cam fanusta yaşamak”, ergenlerin ise “nefes alamamak” şeklinde hissettiklerini belirten Tezcan, çocuk yetiştirmede en kapsayıcı yöntemin ‘Rehber Ebeveynlik’ olduğunu, bu yöntemin çocuğa alan tanıyan, hata yapmasına izin veren ancak gerektiğinde destek sunan dengeli bir yaklaşım olduğunu vurguluyor. 

Klinik Psikolog Ayşe Ece Tezcan, helikopter ebeveyn olup olmadığınızı anlamanıza yardımcı olacak 10 soruluk test hazırladı. Bu testin ‘ebeveynlik tarzınızdaki müdahalecilik düzeyini anlamanıza yardımcı olacak farkındalık sorularından’ oluştuğunun altını çizen Tezcan “Bu sorular klinik bir teşhis niteliği taşımayıp, sadece öz-gözlem yapmanız için birer göstergedir” diyor. İşte 10 soruda farkındalık testi ve Klinik Psikolog Tezcan’dan önemli uyarılar, öneriler… 

1. Ödevlerde ‘Biz’ dilini mi kullanıyorsunuz? 

“Bugün ödevimizi yaptık” diyerek sorumluluğu üstlenmek, çocuğun bireysel başarı duygusunu elinden alabilir.  

2. Akran çatışmalarına anında müdahale mi ediyorsunuz?  

 Çözümü onun yerine bulmak, sosyal kaygıya ve problem çözme becerisi eksikliğine yol açabilir.

3. Okul süreçlerini aşırı mı denetliyorsunuz? 

Sürekli denetlenen çocuk, sorumluluğu içselleştirmekte zorlanır

 4. Ev işlerinde ‘kıyamayıp’ her şeyi siz mi yapıyorsunuz?

Yaşına uygun sorumluluk almayan çocuklarda, beceriklilik duygusu gelişemez.  

5. Karar mekanizması tamamen sizde mi? 

 Kurslardan kıyafet seçimine kadar her şeyi siz seçiyorsanız, çocukta ‘karar felci’ ve kimlik karmaşası görülebilir. 

 6. Hata yapma ihtimali sizi kaygılandırıyor mu?  

Çocuğun başarısız olmasına tahammül edememek, ileride mükemmeliyetçilik ve yüksek kaygı düzeyini tetikleyebilir. 

 7. Sürekli fiziksel güvenlik endişesi mi taşıyorsunuz?  

Parkta her saniye müdahale etmek, dünyayı ‘başa çıkılamaz bir yer’ olarak algılamasına neden olabilir. 

 8. Onun yerine özür mü diliyorsunuz?

 Çocuğun hatalarının sorumluluğunu üstlenmek, empati ve vicdani gelişim süreçlerini aksatabilir. 

 9. Özel alan sınırlarını ihlal mi ediyorsunuz?  

Günlüğünü okumak veya odasına kapıyı çalmadan girmek, sağlıklı sınır çizme becerisine zarar verebilir.

10. Kendi hayatınızı tamamen ihmal mi ettiniz?  

Tek odak noktasının çocuk olması, hem ebeveynde tükenmişliğe hem de çocukta ayrışma-bireyleşme sancılarına neden olabilir. 

xxxxxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxx

Test sonuçları ne diyor?

 Klinik Psikolog Ece Tezcan “Bu sorulara ‘Evet’ yanıtlarının yoğunluğu, ebeveynlik tarzınızdaki korumacı tutumun arttığına işaret eder. Unutmayın, yollar için hazırlanmış çocuklar yetiştirmek, çocuklar için hazırlanmış yollar inşa etmekten çok daha kıymetlidir.  

Kanatlarını siz çırparsanız, o uçmayı öğrenemez” diyor. 

xxxxxxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxxxx

Rehber ebeveynlerin 6 önemli özelliği:

Klinik Psikolog Ece Tezcan, “Ne aşırı kontrol, ne sınırsız özgürlük! Çocuk gelişiminde destekleyici yöntem rehber ebeveynliktir” diyerek, rehber ebeveynliğin 6 temel özelliğini  şöyle sıralıyor;

1. Çocuğa yaşına uygun seçim hakkı tanır.

2. Davranışlarına tutarlı ve açıklanabilir sınırlar koyar ve bunları açıklar.

3. Çocuğun duygularını geçerli kabul eder ve adlandırmasına yardımcı olur.

4. Problemlerini kendisi çözmek yerine, çocuğun çözebilmesi için onu düşünmeye ve karar vermeye teşvik eder. 

5. Başarıdan ziyade çabaya ve sürece odaklanır. 

6. Çocuğun hatalarından ders çıkarmasını ve kendi başına başarma deneyimini destekler. 

Ebeveynlikte sevgi ve kontrol dengesine dikkat! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

 LGS sınavına hazırlanma sürecinde gençlerin aile desteğini hissetmeleri oldukça önemli. Bu süreçte olumsuz düşünceleri değiştirmek duygu ve davranışlardaki değişimlerle mümkün olabilir. Sağlıklı bir gelişimde çocuklar için en temel ihtiyaçları olan sevgi, ilgi ve ihtiyaçlarının görülüp anlaşıldığını, sıcak, güvenli ve tutarlı ilişkiler ile birlikte sevildiklerini, önemli ve değerli olduklarını hissetmeleri çok önemlidir. Aynı zamanda her çocuğun becerisi ve başarısı farklılık gösterebilir. Bu süreç içerisinde çocukların sahip olduğu pozitif özelliklere vurgu yapmak ve onları cesaretlendirmek, gösterdikleri çabayı takdir etmek ebeveyn-genç ilişkisi bakımından destekleyici olacaktır. İTÜ Geliştirme Vakfı Okulları Beylerbeyi Ortaokulu Psikolojik Rehberlik ve Danışmanlık Birimi, LGS hazırlık sürecinde velilere yardımcı olabilecek yararlı bilgiler paylaştı. 
’LGS hazırlık sürecinde sabır, anlayış ve empati ebeveyn ve gençler arasındaki etkileşimi olumlu yönde etkileyebilir’

Sonuna kadar arkasında durun: Kendisine ona güvendiğinizi ve onu sevdiğinizi hissettirin. Sorunlarının üstesinden gelebilmek için ihtiyacı olduğunda sizin onu dinleyeceğinizi ve yardım etmeye hazır olduğunuzu bilmesi kolaylık sağlayacaktır. Bunu yaparken aşırı kontrolcü ve mücadeleci bir tutumla çocuğun sizinle paylaştığı problemler ya da genel olarak değişen duygu veya davranışları konusunda yargılayıcı, eleştirel ve suçlayıcı bir tutum sergilemekten kaçının.

Sabırlı olun: Bu sürecin bir geçiş dönemi olduğunu unutmayın. Bir ebeveyn olarak çocuğunuzun yakın gelecekteki kimliğini oluşturmak için çabaladığınızı hatırlayın. Yüksek düzeyde beklenti çocuğunuzun kaygısını artırabileceğinden ötürü geleceğine dair beklentilerinizi gerçekçi tutmanız sürece dair yararlı olacaktır.

Anlayışlı ve destekleyici olun: Baskı olarak algılanabilecek söz ve davranışlardan uzak durun. “Senin kazanacağından eminiz, bizi mahcup etmeyeceğini biliyoruz.” cümlesi destekleyen bir tutum gibi gözükse de çocuğa baskı ve kaygı oluşturabilir. “Ailem için bu sınav çok önemli.” cümlesi kaygılı bir sürece işaret etmektedir. Sınava dair algının bir ölüm kalım meselesi olmadığını söz ve davranışlarınız ile çocuğunuza hissettirin.

Kıyaslama yapmayın: Unutmayın ki her çocuk kendine özeldir. Sınavın sadece öğrenilen bilgiyi ölçme aracı olduğunu hatırlayın. Karakterin sınavlarla ilgisi olmadığını ve çocuğunuzun hayatta başka başarılar da elde edebileceğini unutmayın. 

Sorumluluk verin: Hiç sorumluluk yüklememek kadar üstesinden gelemeyeceği sorumluluklar yüklemek de özgüven açısından olumsuz etkiler yaratabilir. Bu sebeple kendi odasını toplaması, eve ait alışveriş yapması, yemek masası hazırlaması veya toplaması doğal sorumluluklar arasındadır.

Gençlik döneminde olduğunu unutmayın: Ergenlik döneminin de bir dönem olduğunu ve henüz bitmediğini hatırlayın. Tipik yetişkin davranışlarını beklemek gerçekçi olmayacaktır.

Yasaklar koymayın: Yaşamın sadece sınav çalışmaktan ibaret olmadığını hatırlayın. Yasaklama davranışı başarıyı getirmeyecektir. Ders dışı etkinliklerin bir kısmını öğrenci kendi isteğiyle kısıtlamalıdır.

Sınavı stresini kullanmasına izin vermeyin: Sınav zamanı yaklaştıkça alınganlık ya da kolaylıkla sesini yükseltmek, gereksiz yere ağlamak, kapıları biraz sertçe vurmak gibi tepkisel olabilecek davranışlar meydana gelebilir ve bunlar olağan karşılanabilir. Çocuklar aynı zamanda, bu negatif duygular içerisindeyken belirli sınırların içinde kalabileceğinin de farkında olmalıdır.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Sınava hazırlanan öğrenciler ara tatildeki dinlenme ve bilgi pekiştirme dengesine özen göstermeli yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.