Bulmaca neden etkili bir koruyucu değil?

Prof. Dr. Tanrıdağ, Alzheimer’ın, öncelikle yeni bilgileri öğrenme ve yakın dönem hafızasını (yakın bellek) hedef alan ilerleyici bir bunama (demans) türü olduğunu dile getirerek, “Hastalar genellikle 40 yıl önceki bir anıyı veya bir sanatçının ismini hatırlarken, bir gün önce ne yediğini veya yeni tanıştığı birinin ismini unutur. Bulmacalar ise büyük ölçüde yıllar önce öğrenilmiş, eski hafızada depolanan bilgileri geri çağırmaya dayanır. Bulmaca çözme sırasında genellikle eski bilgiler sınanır. Alzheimer’daki esas problem eski hafızayla ilgili değildir, zaten hastaların çoğunda bu bellek korunmuştur. Asıl sorun, yakın dönemde öğrenilenlerin etkilenmiş olmasıdır.” diye konuştu.

Sudoku neden daha faydalı?

Yeni bilgileri hatırlamakta zaten zorlanan bir hastayı sürekli bulmaca çözmeye zorlamanın kişide sıkıntı, başarısızlık hissi ve hatta depresyona yol açabildiğini kaydeden Prof. Dr. Tanrıdağ bu noktada, hafızadan çok mantıksal çıkarımı hedef alan Sudoku’yu işaret etti.

Sudokunun bulmaca çözmekten farklı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Tanrıdağ, “Sudoku sırasında kişiler kendilerine verilen ihtimallerden mantıksal çıkarsamalar yapmak zorundadır. Yani sudoku boşu boşuna bellek zorlaması gibi bir çabayı değil, beynin ihtimaller üzerinde işlem yapmasını gerektirir ve her aşamada çıkarsama değişir. Sudoku sırasında devreye giren bellek değil dikkat ve karar vermedir.”

Prof. Dr. Tanrıdağ, Sudoku’nun farkını ise şöyle açıkladı:

“Belleği değil, mantığı zorlar. Sudoku sırasında kişiler kendilerine verilen ihtimallerden mantıksal çıkarsamalar yapmak zorundadır. Dikkat ve karar vermeyi gerektirir. Sudoku boşu boşuna bellek zorlaması gibi bir çabayı değil, beynin ihtimaller üzerinde işlem yapmasını gerektirir ve her aşamada çıkarsama değişir. Aktif işlem yaptırır. Sudoku sırasında devreye giren bellek değil, dikkat ve karar vermedir.”

Alzheimer biyolojik bir hastalık, iyi niyetle engellenemez

Prof. Dr. Tanrıdağ, Alzheimer’ın genetik ve biyolojik gerçeklerin başrolü oynadığı bir hastalık olduğunu unutmamak gerektiğini ifade ederek, beyinde ‘amiloid plakları’ ve ‘tau iğcikleri’ adı verilen anormal protein birikimleriyle karakterize olan bu hücre ölümü sürecinin, iyi niyetli zihinsel gayretlerle önlenmesi veya geri çevrilmesinin mantıken mümkün olmadığını belirtti.

Bu nedenle, bulmaca çözmenin yararlı olduğu düşüncesinin bilimsel bir kanıttan çok, yerleşmiş bir beklenti olduğunu kaydeden Prof. Dr. Tanrıdağ, beyni zinde tutmak isteyenler için eski bilgileri tekrarlamak yerine, beyni yeni yollar düşünmeye, problem çözmeye ve mantık yürütmeye zorlayan aktivitelerin tercih edilmesinin kritik önem taşıdığını sözlerine ekledi.

Alzheimer’dan korunmada bulmaca yerine Sudoku çözün! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yoğun tempoda çalışmak yerine, deneme sınavlarında yapılan hatalara odaklanın

Bu hafta yoğun tempoda çalışmak yerine, deneme sınavlarında yapılan hatalara odaklanmanın daha faydalı olacağını dile getiren Sevgi Toprakyaran, “Yeni konular öğrenmeye çalışmak yerine, geçmişte zorlanılan konulara kısaca göz atmak yeterlidir. Zihni yormaktan kaçınıp, zihinsel olarak dinç ve motive kalmaya özen gösterilmelidir.” dedi.

Sınavla aynı saatte başlanan denemeler yapın

Sınava sayılı günler kala her sabah bir deneme çözmenin oldukça faydalı olacağını ifade eden Sevgi Toprakyaran, “Özellikle sınavla aynı saatte, yani 10.15’te başlanan denemeler, sizi gerçek sınav atmosferine hazırlayacaktır. Deneme sonrasında yapılacak kısa değerlendirmeler ise hataları fark etmenize ve eksiklerinizi gidermenize yardımcı olur.” ifadesinde bulundu.

Son 5 yılda çıkmış soruları çözün

Özellikle ÖSYM’nin soru tarzını görmek açısından çıkmış sorulara göz atmanın oldukça önemli olduğuna işaret eden Sevgi Toprakyaran, “Ancak tüm yılların sorularını çözmeye çalışmak yerine, son beş yıla odaklanmak yeterlidir. Zamanı verimli kullanmak adına seçici olmak fayda sağlar. Ayrıca, MSÜ ve LGS sorularını da çözmenizi tavsiye ederim; bu sorular da benzer mantık yürütme becerilerini geliştirmenize katkı sunar.” diye konuştu.

Her gün aynı saatte yatın

Uyku düzeninin zihinsel performansın temelini oluşturduğunu hatırlatan Sevgi Toprakyaran, “Bu nedenle sınav haftasında her gün aynı saatte yatıp kalkmak bir alışkanlık hâline getirilmelidir. Sınav sabahı zinde olabilmek için, geç saatlere kadar uyanık kalmaktan kaçınılmalı, ekran süresi sınırlandırılmalı, oda mutlaka havalandırılmalı ve hafif bir kahvaltı tercih edilmelidir.” şeklinde konuştu.

Kaygı yönetimi için kritik ipuçları

Sınav kaygısına da dikkat çeken Sevgi Toprakyaran, “Kaygı, bu süreçte yaşanması doğal bir duygudur ve doğru yöntemlerle kontrol altına alınabilir. Derin nefes egzersizleri, kısa yürüyüşler, müzik dinlemek ve meditasyon gibi teknikler zihni ve bedeni rahatlatır. Ayrıca, ‘Hazırım, elimden geleni yaptım’ gibi olumlu düşünceler geliştirmek, olumsuz iç sesin etkisini azaltarak sakinleşmeye yardımcı olur.” dedi.

Kimlikteki fotoğraf güncel olmalı!

Sınav anında yaşanabilecek aksilikleri önlemek için sınav belgelerinin en geç Cuma sabahına kadar hazırlanması gerektiğini söyleyen Sevgi Toprakyaran “Özellikle kimlikteki fotoğrafın güncel olması, sınav girişinde yaşanabilecek sorunların önüne geçer. Kimlik ve sınav giriş belgenizi, her zaman ulaşabileceğiniz sabit bir yerde bulundurmalısınız. Hazırlıkları son güne bırakmak, unutmalara veya gereksiz paniğe yol açabilir. Erken hazırlık yapmak, sınav öncesi stresi büyük ölçüde azaltır.” ifadesinde bulundu.

Sınav stratejinizi YKS gününden önce netleştirin

Sınav stratejisinin ise önceden netleştirilmesinin hayati önem taşıdığını vurgulayan Sevgi Toprakyaran, şu önemli tavsiyede bulundu:

“Sınav stratejinizi YKS gününden önce netleştirmeniz çok önemlidir. Hangi testten başlayacağınızı, kaç soru çözdükten sonra ara vereceğinizi ve her testi ne kadar sürede tamamlamayı planladığınızı önceden belirlemelisiniz. Bu stratejiye uygun hareket etmek, sınav anında sizi daha kontrollü ve verimli kılar. Kitapçığa genel bir göz atmak ise çoğu zaman gereksiz zaman kaybına neden olabilir. Bu nedenle doğrudan kendi planınıza uygun şekilde soruları çözmeye başlamak daha doğrudur.

Her test için önceden bir süre planı yapmak, sınav anında zamanı etkili kullanmanın en önemli adımlarındandır. Ancak sınav sırasında sürekli saate bakmak yerine, önceden geliştirdiğiniz içsel zamanlama alışkanlıklarını kullanmak daha sağlıklıdır. Kendi temponuza uygun bir çözüm sırası belirleyip bu plana sadık kalmak, hem dikkatinizi korumanıza hem de süreyi verimli kullanmanıza yardımcı olur.”

Sınav sırasında ne yapılmalı?

Sınav sırasında dikkat dağınıklığı yaşanılması durumunda yapılması gerekenleri de anlatan Eğitim Uzmanı Sevgi Toprakyaran, “Gözlerinizi birkaç saniye kapatmak, derin nefes almak ve oturuş pozisyonunuzu değiştirmek bile konsantrasyonunuzu yeniden kazanmanıza yardımcı olabilir. Kısa molalar vermek, zihninizi dinlendirerek odaklanmanızı güçlendirir. Sınav sırasında panik olursanız, kalemi bırakıp derin nefeslere odaklanmak en etkili yöntemdir. Sadece birkaç saniyelik sakinleşme, sınavın geri kalanını daha sağlıklı ve kontrollü geçirmenize yardımcı olur.” şeklinde sözlerini tamamladı.

YKS’ye sayılı gün kala her sabah 10.15’te deneme sınavı çözün! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.