Dijital mirasınızı nasıl hazırlayıp koruyacağınızı ve sevdiklerinizin duygusal ve fiziksel yükünü azaltmak için önceden başka neler yapabileceğinizi tam olarak bilmek önemli. Siber güvenlik alanında dünya lideri olan ESET, dijital miras dolandırıcılarına karşı alınabilecek önlemler konusunda bilgi paylaşımında bulundu. 

Bir hayat sona erdiğinde geride bırakılanları hayal edebiliyor musunuz? Aile yadigârları, mülkler ve  diğer maddi varlıklar…  Şimdi de sevdiklerinize yönetmeleri için bırakacağınız tüm dijital varlıkları bir düşünün. E-posta hesapları, paylaşılan fotoğraflar, parolalar, çalma listeleri, sosyal medya profilleri ve akıllı cihazlar. Aradaki fark, siz öldükten sonra bunlara tamamen erişilemez hâle gelmesi ve bu durumun, arkadaşlarınız ve aileniz için zaten travmatik olan süreci daha da karmaşık hâle getirmesidir. Daha da kötüsü, dijital mirasınız kötü niyetli kişilerin hedefi bile olabilir. Dijital mirasınızı nasıl hazırlayıp koruyacağınızı ve sevdiklerinizin duygusal ve fiziksel yükünü azaltmak için önceden başka neler yapabileceğinizi tam olarak bilmek önemlidir. Ayrıca aniden aynı duruma düşerseniz ne olacağını da bilmelisiniz.

Dijital miras bırakılabilir mi?

En büyük zorluklardan biri sosyal medya ve parola yönetimiyle ilgilidir. OpenID Foundation’a göre, bankalar, vergi daireleri ve kart şirketleri ölüm sonrası hesapların kapatılmasıyla ilgili iyi prova edilmiş süreçlere sahipken birçok dijital odaklı şirket hâlâ ölümü “olağan dışı bir durum” olarak ele alıyor. Yasal açıdan bakıldığında, miras yasaları genellikle dijital varlıkları kapsamamakta, çevrimiçi politikalar “belirsiz” ve araçlar dağınık olabilmektedir.

Riskler nelerdir?

Sevdiklerini kaybeden arkadaşlar ve aile üyeleri için ölen kişinin dijital değerlerini geri alamamaları durumunda, sevdiklerini kaybetmenin duygusal darbesinin acısı artabilir. Sosyal medya algoritmaları, doğum günü bildirimleri veya etiketlenmiş fotoğraflar şeklinde istenmeyen anıları gündeme getirirse bu durum kötü hissettirebilir. Ayrıca size devredilmesi gereken kripto paralar ve diğer varlıklara erişememenizin mali bir etkisi de vardır.

Dolandırıcılar da para kazanma fırsatı yakalama peşinde. İlk olarak, ölüm ilanlarını ve sosyal medya gönderilerini tarayarak, ölen kişinin kimliğine bürünmek için kullanabilecekleri kişisel bilgileri arıyorlar. Sonrasında kredi kartı şirketlerini aldatarak yeni kredi limitleri açtırmaya bile çalışıyorlar.  Bankalar ve devlet kurumları için zorluk, kurban hesaplarını aktif olarak takip etmediğinde, bu tür dolandırıcılıkların normalde olacağından çok daha uzun süre devam edebilmesi oluyor. Dolandırıcılar yakın zamanda vefat eden bir kişinin ailesini de hedef alabilir. Örneğin, web’den onların görüntülerini toplayarak, akrabalarından para veya bilgi talep eden ölüm sonrası deepfake videolar oluşturabilirler. Ya da aynı şeyi yapmak için merhumun sosyal medya hesaplarını ele geçirebilirler. Hatta bir sigorta şirketi gibi davranarak, hayat sigortası fonlarını serbest bırakmak için bir ücret talep edebilirler. Ya da sevdiklerinizin dijital varlıklarına ücret karşılığında erişebileceklerini iddia eden hayali bir “hesap kurtarma” hizmet sağlayıcısı olabilirler.

Dijital miras riskini yönetmek için yapabilecekleriniz

Yapmanız gereken ilk şey, sizin veya sevdiğiniz birinin dijital mirasını oturup birlikte düzenlemektir. Giriş bilgileri de dâhil olmak üzere tüm önemli hesapların, cihazların ve varlıkların dijital bir envanterini çıkarın. Parolaları saklamak için parola anahtarları veya dijital cüzdanlar kullanıyorsanız bu işlem karmaşık olabilir. 

Çoğu büyük teknoloji şirketi, erişimi bir “miras irtibat kişisine” devretme olanağı sunsa da vefat etmeden önce bu olanağı kullanmazsanız muhtemelen hiç kimse hesaplarınıza erişemeyecektir. Başlıca hizmetler şunlardır:

• Facebook/Instagram Miras Kişisi
• Google Etkin Olmayan Hesap Yöneticisi
• Apple Dijital Miras
• 1Password, LastPass ve Keeper gibi bazı parola yönetimi hizmetleri de “acil durum erişimi” veya benzer özellikler sunar

Ancak yukarıdakiler için izinlerin kısıtlı olabileceğini ve bunun da içeri girdikten sonra erişebileceğiniz ve yapabileceğiniz şeyleri sınırlayabileceğini de bilmelisiniz. Ancak en azından bunları güvence altına almak veya tamamen kapatmak mümkün olmalıdır. Bu, tek kullanımlık şifreleri almak için bunlara ihtiyacınız olmadığı varsayımıyla geçerlidir. Ardından, merhum ile ilgili kamu ve özel kurumlara bilgilendirmede  bulunulması gerekiyor. Olağan dışı faaliyetleri izleyerek finansal dolandırıcılığı önleyebilirsiniz. Ehliyetini iptal edin ve banka ve kredi kartı hesaplarını dondurun, güvenli olduğunda bunları silin. Bulduğunuz tüm devam eden abonelikleri iptal edin. Dolandırıcılar izliyor olabileceğinden, ölüm ilanında çok fazla bilgi paylaşmaktan kaçının. Ayrıca tüm arkadaşların ve aile üyelerinin olası dolandırıcılık girişimlerine karşı uyanık olmalarını sağlayın.

Yukarıdakiler, özellikle kendi yasınızla ve sevdiğiniz birinin vefatının ardından yapılması gereken çok sayıda işle meşgulseniz söylendiği kadar kolay olmayabilir. Bu nedenle, büyük teknoloji platformlarına miras irtibat bilgileri vererek mümkün olduğunca önceden plan yapmak önemlidir. 

Dijital mirasınıza sahip çıkın yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Deri konfeksiyon, ayakkabı ve saraciye sektörlerinin ana hammaddesinin deri olduğunu vurgulayan Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Erkan Zandar, kurban derilerinde ekonomik kaybın yüzde 40-50 arasında olduğunun altını çizdi.

Türkiye’de Kurban Bayramı’nda ortalama 1 milyon büyükbaş, 2,5 milyon küçükbaş hayvan kesildiğini aktaran Zandar, “Küçükbaş derilerden deri konfeksiyon ürünleri üretiliyor. Son dönemde deri sektörünün ihracatında düşüş yaşanırken, deri konfeksiyon ürünleri ihracatımızda artış var. 2024 yılının dört aylık döneminde 31 milyon olan deri konfeksiyon ihracatımız 2025 yılının aynı döneminde yüzde 44’lük artışla 45 milyon dolara çıktı. Deri konfeksiyon ürünlerinde katma değer çok yüksek. Kilogram başına ihraç fiyatımız 150 dolara ulaşıyor. Deri konfeksiyon ürünleri içinde işçilik oranı düştüğü için ihracatımızı artırma şansımız yüksek. Küçükbaş hayvanların derileri düzgün yüzülüp tuzlanmadığı için deriler işe yaramaz hale geliyor. Dünya genelinde zaten bir resesyon var. Deri konfeksiyon ürünlerinde hammaddenin çöpe gidiyor olması bizi üzüyor” diye konuştu.

Ham deri ithalatımızı 20 milyon dolar azaltabiliriz

Türkiye’nin yıllık 120 milyon dolarlık ham deri ithal ettiği bilgisini veren Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Halil Gündoğdu, kurbanlıkların derilerinin makineli yüzüm yapılması ve tuzlanarak korunması halinde ithalatın 20 milyon dolar düşürülebileceğini ifade etti.

Kurban Bayramı’nda kesilen büyükbaş kurbanlıkların derilerindeki kaybın önlenmesi halinde ortaya çıkacak tabloyu özetleyen Gündoğdu; “Kurban Bayramı’nda 3 günlük süreçte, yanlış deri yüzümü ve zamanında tuzlama yapılmadığı için 500 bin büyükbaş hayvan derisi heba oluyor. Bu derilerle 10 milyon çift ayakkabı, 3 milyon kadın çantası üretilebilir. Jelatin ve kolajen fabrikalarının hammadde kaybı da yaşanıyor” şeklinde konuştu.

“Derilerimizi ekonomiye kazandırarak sürdürülebilir bir sanayi yapısına katkıda bulunabiliriz”

Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği Denetim Kurulu Üyesi Gizem Dönmez Gürkan, Kurban Bayramı’nda elde edilen deri hammaddesinin, deri konfeksiyon sektörü için büyük bir öneme sahip olduğunu belirtti.

“Kurban derileri düzgün şekilde toplandığında ve uygun işleme süreçlerinden geçtiğinde yüksek katma değerli mamullere dönüşmektedir” tespitinde bulunan Gürkan sözlerini şöyle sürdürdü: “Kurban derilerinin işlenip katma değerli moda ürünlerine, ceketlere, dış giyime dönüştürülmesi, yalnızca deri sektörümüz için değil, ülke ekonomisine katkı sağlamak, yerli kaynağımızı kullanmak ve yerli üretim gücümüzü arttırmak için büyük bir fırsattır. Bu bilinçle hareket edersek, sürdürülebilir bir sanayi yapısına katkıda bulunabiliriz. Bu yolda hep birlikte çalışarak hem ülkenin hem de sektörümüz adına büyük farklar yaratabileceğimize inanıyoruz” dedi.

Kurban derilerinin ekonomiye kazandırılması için atılması gereken adımlar şöyle sıralandı;

– Kurbanlık hayvan satanlara koyun adedi başına 2 Kg, sığır cinsi hayvan adedi başına da 6 Kg kaba tuz bulundurmak ve alıcıya vermek zorunluluğu getirmelidir.

– Kesim yapacak kasaplar için kesim ve yüzümün nasıl yapılacağı, bağırsakların nasıl temizleneceği deri ve bağırsakların nasıl tuzlanacağı ve muhafaza edileceğine dair bilgileri ihtiva eden bir sayfalık bir açıklama notunun ilgililere dağıtılması sağlanmalıdır.

– Koyun ham derisi tulum halinde kesiksiz olarak çıkarılmalıdır,

– Koyun ham derileri için 2 Kg, sığır cinsi ham deriler için 6 Kg kaba tuz deriye iyice yayılmalıdır,

– Bağırsaklar temizlenip, tuzlanarak plastik bir torbaya konulmalıdır,

– Ham deri ve bağırsaklar hayır kurumlarına teslim edilene kadar serin ve gölge bir yerde muhafaza edilmelidir,

– Ham deri hayvandan ayrıldıktan sonra üzerinde et parçalanmamalıdır,

– Ham deri tuzlandıktan sonra naylon poşete konulmamalı ve açık havada muhafaza edilmelidir.

Deri ihracatçılarından vatandaşlara çağrı; “Kurbanınızın eti kadar, derisine de sahip çıkın” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Gaziemir Belediyesi’nin, Cumhuriyetin ilan edilişinin 100. yılında düzenlediği ve dört gün sürecek kutlama etkinlikleri “Allahaısmarladık Cumhuriyet” oyununun sahnelenmesiyle başladı. Tiyatro Tatavla oyuncuları, Selim İleri’nin kaleme aldığı oyunu Eraslan Sağlam yönetiminde Atatürk Kültür Merkezi’nde sahneledi. Cumhuriyetin kuruluş mücadelesinde kendi hayatlarından, kişisel özlemlerinden, düşlerinden vazgeçmiş, düşlerini feda etmiş dört kadın Halide Edip, Afife Jale, Latife, Fikriye’nin hikâyelerinin anlatıldığı oyun, izleyenleri tarihi bir yolculuğa çıkardı. Tarihi karakterler üzerinden Türk kadının özgürlük mücadelesine şahit olan seyirciler oyun sonunda göz yaşlarına hakim olamadı.

“Biz varız, o çiçekleri soldurmayız”
Oyunun sonunda sahneye çıkan Gaziemir Belediye Başkanı Halil Arda, “10. Yıl Marşı’nı tam 90 yıldır çok büyük coşkuyla okuyoruz. Peki neden o kadar coşku var o marşta hiç düşündünüz mü? Çünkü cumhuriyetin kazanımlarını, 10 yılda yaşarak çok iyi anlayan insanlar o kadar güzel kutlamışlar ki, aradan geçen 90 yıla rağmen o marştaki coşku halen yüreğimize dokunuyor. Cumhuriyetin en önemli kazanımlarından biri kadınlara hak ettiği değeri vermek. Bugün en çok kadınların sesi çıkması gerekiyor. Kadınların ayağa kalkarak cumhuriyete sahip çıkmaları gerekiyor. 10. yılda marş besteleyen bu ülke 100. yıla sessiz sakin giriyor. Ama burada biz varız. İzmir’in dağlarındaki çiçekleri soldurmayacağız” diye konuştu.
Oyuncuların ve izleyicilerin hep bir ağızdan İzmir Marşı’nı seslendirmesiyle etkinlik son buldu.  

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Başkan Arda: “Kadınlar ayağa kalkın, Cumhuriyete sahip çıkın” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.