‘Bilgiye erişim temel bir haktır’

Etkinliğin açılışında konuşan BİLGİ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Pınar Uyan Semerci, içinde bulunduğumuz dönemi “çoklu krizler çağı” olarak tanımlayarak bilgi düzensizliğinin insanların sadece doğru bilgiye değil, diğer tüm haklarına erişimini kısıtlayan temel bir kriz olduğunu belirtti. Prof. Dr. Uyan Semerci, bilgi düzensizlikleri ile mücadelede bireyden başlayarak toplumsal katmanlara yayılan bir dirençlilik modeli oluşturmayı hedeflediklerini ve bu mücadelenin merkezine insan haklarını koyduklarını ifade etti.

Dezenformasyona karşı ‘Psikolojik Aşılama’

Projenin yürütücüsü BİLGİ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Emre Erdoğan, konuşmasında 2025 Küresel Riskler Raporu’na atıfta bulunarak önümüzdeki iki yılın en büyük riskinin mezenformasyon ve dezenformasyon olduğunun altını çizdi. Yasal düzenlemelerin veya sadece “doğrusu budur” demenin artık yetersiz kaldığını belirten Erdoğan, “Tıpkı bir aşı gibi, bireyleri manipülasyonun zayıflatılmış bir dozuyla, yani simülasyonlar ve oyunlarla karşı karşıya bırakarak bağışıklık kazanmalarını hedefliyoruz” diyerek oyunların öğrenmeyi sağlayan güvenli alanlar yarattığını vurguladı.

Oyunlaştırılmış çevrim içi açık ders (MOOC)

Proje kapsamında Türkçe, İngilizce ve Fince olmak üzere üç dilde hazırlanan eğitim platformu ise bilgi düzensizliklerine ilişkin temel kavramlar, yanlış bilgiye inanmanın psikolojik temelleri, hibrit savaş ve doğrulama yöntemleri gibi konuları içeren 7 ders sunuyor. Dersleri tamamlayan katılımcılar, katılım belgesi almaya hak kazanıyor. BİLGİ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Tuğçe Erçetin Sabuncu, “Platform, kullanıcıyı pasif bir izleyici konumundan çıkarıp oyunlaştırılmış bir öğrenme deneyiminin aktif bir parçası haline getiriyor. Katılımcılar, video içine gömülü quizler ve modül sonu testleri sayesinde anlık geri bildirim alırken, kişisel profilleri üzerinden gelişimlerini ölçülebilir şekilde takip edebiliyor.” dedi. 

Dijital oyunlarla aktif öğrenme: ‘Risk almadan deneyimle’

Etkinlikte, projenin en dikkat çekici çıktılarından olan dijital oyunları tanıtan RESAID Projesi Araştırmacısı Gökçe Uysal Gündoğdu oyunların sadece çocuklar için değil, yetişkinler için de güçlü bir öğrenme aracı olduğunu vurguladı. Bilgi düzensizliği gibi karmaşık konularda teorik bilginin tek başına yeterli olmadığını belirten Uysal Gündoğdu, oyunların katılımcılara “hata yapabilecekleri güvenli bir alan” sunduğunu ifade etti.

Proje kapsamında geliştirilen Catch and Match (Yakala ve Eşle), kullanıcıların “troll”, “bot”, “influencer” gibi dijital dünyadaki aktörlerin davranış örüntülerini tanımasını sağlayan bir eşleştirme oyunu. Oyuncular, ipuçlarını ve dijital ayak izlerini takip ederek içeriğin arkasındaki aktörü tespit etmeye çalışıyor.

Oyuncunun kurgusal bir ada ülkesini yönettiği stratejik bir simülasyon olan InfoChief (Bilgi Şefi)’te ise bilgi şefi olan oyuncu, kriz anlarında “güvenlik” ve “özgürlük” arasındaki hassas dengeyi kurmaya çalışıyor. Oyun, alınan kararların kısa vadede sorunu çözse bile uzun vadede toplumsal güveni nasıl sarsabileceğini göstererek kullanıcıyı kararlarının bedelleriyle yüzleştiriyor.

Bireyi merkeze alan ve kendi yankı odalarıyla yüzleşmesini sağlayan Fanus‘ta ise kullanıcılar, en sık siyaset konuştukları kişileri ve bu kişilerin görüşlerinin kendilerine ne kadar benzediğini sisteme giriyor. Oyun, bu verileri görselleştirerek kişinin ne kadar dar bir “fanus” içinde yaşadığını ve sadece kendi sesini duyup duymadığını somut bir şekilde ortaya koyuyor.

Açık kaynaklı The Misinformation Game’in bir uyarlaması olan  Sparkline ise iklim krizi ve orman yangınları temasına odaklanıyor. Oyuncular, sansasyonel içeriklerle etkileşime girdikçe takipçi sayılarını artırırken güvenilirlik puanlarını kaybetme riskiyle yüzleşiyor. Oyun, sosyal medyadaki “popülerlik” ve “doğruluk” arasındaki gerilimi deneyimletmeyi amaçlıyor.

RESAID Projesi kapsamında açık erişim olarak paylaşılan tüm derslere, politika belgelerine ve oyunlara resaid.bilgi.org.tr adresinden erişilebiliyor. 

RESAID Projesi kapsamında geliştirilen çevrim içi oyunlar ve dersler tanıtıldı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İlk savunma hattı: Yapay zekâ farkındalığı

Çocuklar, ChatGPT, DeepSeek ve benzeri yapay zekâ sistemlerinin sorulara Google’da aramaktan çok daha hızlı yanıt verdiğini; Alexa gibi sesli asistanların ise tek bir tuşa bile basmadan müzik çalabildiğini çoktan keşfetmiş durumda.

Bu noktada ebeveynlerin, çocuklara yapay zekâyı tanıma sürecinde rehberlik etmesi kritik önem taşıyor. Dijital asistanların bir arkadaş ya da gerçek bir kişi olmadığı; yararlı olabildikleri kadar zaman zaman eksik, yanlı veya hatalı sonuçlar da üretebildikleri bu çerçevede ele alınıyor. Bilginin tek bir kaynağa dayanmadığı ve farklı kaynaklarla karşılaştırıldığında anlam kazandığı fikri, çocukların gündelik dijital deneyimlerinin doğal bir parçası hâline geliyor.

Yapay zekâya başvurulan konular arasında özellikle sağlık, ruhsal iyilik hâli ve güvenlik gibi başlıklar öne çıktığında, bu araçların sınırları daha görünür hâle geliyor. Bu alanlarda alınan bilgilerin tek başına yeterli olmayabileceği; kişisel veri ve belgelerin paylaşılmasının ise çeşitli riskler barındırdığına dair farkındalık, sürecin önemli bir boyutunu oluşturuyor.

Güvenli filtrelerin kullanımı

Birçok yapay zekâ platformu ve akıllı cihaz, çoğu zaman fark edilmeyen yerleşik güvenlik ve gizlilik ayarlarıyla birlikte geliyor. Bu ayarlar, içerik filtrelerinin gözden geçirilmesi ve çocuğun yaşına ya da ailenin önceliklerine göre uyarlanmasıyla daha işlevsel hâle geliyor. Bu yaklaşım, uygunsuz içeriklere maruz kalma, gizlilik ihlalleri ve zararlı etkileşimler karşısında temel bir koruma çerçevesi sunuyor.

Öte yandan, her platform çocukların çevrim içi faaliyetleri üzerinde kapsamlı bir kontrol sağlamıyor. Daha güvenli bir dijital deneyim için Kaspersky Safe Kids gibi ebeveyn denetim çözümleri devreye giriyor. Bu tür araçlar, uygunsuz içerikleri filtrelemenin yanı sıra belirli uygulama ve web sitelerine erişimi sınırlandırmaya, ekran süresi yönetimi sayesinde çocukların çevrim içi ve çevrim dışı yaşamları arasında daha dengeli bir kullanım alışkanlığı geliştirmelerine yardımcı oluyor.

Yapay zekâ destekli uygulamaların güvenilirliğini kontrol etmek

Yapay zekâ uygulamalarının hızla yaygınlaştığı bir ortamda, kullanılan araçların güvenilirliği daha da belirleyici hâle geliyor. Uygulamaların resmi platformlar üzerinden edinilmesi, kaynağı belirsiz yazılımlardan uzak durulması ve arkasındaki şirketin kim olduğunun net biçimde anlaşılması bu sürecin temel unsurları arasında yer alıyor. Bir web sitesinin bulunması ve meşru bir ticari yapının varlığı, uygulamanın güvenilirliği açısından önemli göstergeler sunuyor.

Bu noktada uygulamaların talep ettiği izinler de dikkatle ele alınıyor. Yalnızca işlevselliği için gerekli olan verilere erişim sağlanması, gereksiz izinlerin sınırlandırılması ve veri paylaşımının kapsamının farkında olunması, çocukların dijital güvenliği açısından kritik bir farkındalık alanı oluşturuyor.

Sürece dahil olmak ve bilgili kalmak

Çocukların yapay zekâya hangi konularla başvurduğuna dair genel bir farkındalık, ebeveyn–çocuk iletişiminde önemli bir zemin oluşturuyor. Günlük ve doğal sohbetler üzerinden yöneltilen basit sorular, çocukların yapay zekâ kullanım deneyimlerini ve karşılaştıkları durumları daha açık bir şekilde paylaşmasına alan açıyor.

ChatGPT’nin ödev süreçlerinde nasıl kullanıldığı ya da sesli asistanlarla hangi başlıklarda etkileşim kurulduğu gibi detaylar, çocukların dijital alışkanlıklarını anlamaya yardımcı oluyor. Bu tür paylaşımlar hem öğrenme sürecinin hem de dijital farkındalığın doğal bir parçası hâline geliyor.

Kaspersky Siber Okuryazarlık Projeleri Lideri Andrey Sidenko konuyla ilgili değerlendirmesinde şunları söylüyor: “Ebeveynler, çocuklarının yapay zekâ ile kurduğu ilişkiye ilgi gösterdiğinde, denetleyen bir figürden ziyade güven duyulan bir rehbere dönüşüyor. Bu yaklaşım, çocukların dijital deneyimlerini paylaşmasını kolaylaştırıyor. Yapay zekâya belirli bir alan tanınırken, çevrim içi güvenlik ve sağlıklı gelişim konularında farkındalığın korunması ise her zaman önemini sürdürüyor.”

Güvenli İnternet Günü: Kaspersky’den Çocuklar İçin Yapay Zekayı Güvenli Hale Getirme Rehberi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Garanti BBVA’nın kurucusu ve daimî destekçisi olduğu Öğretmen Akademisi Vakfı (ÖRAV) tarafından düzenlenen ÖRAV Çevrim İçi Atölyeleri, bu yıl yeniden kapsamlı eğitimlerle öğretmenlerle buluşmaya hazırlanıyor. Türkiye’nin dört bir yanından eğitimcilerin katılımına açık olan ve yıl boyunca devam edecek atölyelere başvurular 21 Ocak 2026 tarihinde açılacak.

Özenle hazırlanan atölye içerikleri; öğretmenlerin mesleki becerilerini güçlendirmenin yanı sıra kişisel gelişimlerini destekleyen, ilham veren ve deneyim paylaşımını merkeze alan bir yaklaşımla öne çıkıyor. Kapsayıcı eğitim ve öğrenmede evrensel tasarım, sosyal-duygusal öğrenme, iyi oluş ve mindfulness, iletişim ve koçluk becerileri, yaratıcı sanatlar ve hikâye anlatıcılığı, dijital araçlar ve yapay zekâ destekli öğretim uygulamaları, farklılaştırılmış ve aktif öğrenme yaklaşımları gibi geniş bir tematik yelpazede tasarlanan atölyeler, öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarını zenginleştirmeyi ve mesleki yolculuklarını bütünsel bir bakış açısıyla desteklemeyi hedefliyor.

“Türkiye’nin dört bir yanındaki öğretmenlere mekândan bağımsız, açık ve kapsayıcı bir öğrenme alanı sunuyoruz”

ÖRAV Genel Müdürü Arzu Atasoy, ÖRAV Çevrim İçi Atölyeleri’ne ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: “Öğretmenlerin gelişim olanaklarına eşit ve sürdürülebilir biçimde erişebilmesi, bugün eğitim ekosisteminin en kritik ihtiyaçlarından biri. Çevrim içi atölyelerimizle Türkiye’nin dört bir yanındaki öğretmenlere mekândan bağımsız, açık ve kapsayıcı bir öğrenme alanı sunuyoruz. Amacımız; öğrenmeyi yıl geneline yayılan bir deneyime dönüştüren, öğretmenlerin mesleki ve kişisel yolculuklarını destekleyen güçlü bir ekosistem oluşturmak.”

Öğrenme ve paylaşma kültürünü odağına alan ÖRAV Çevrim İçi Atölyeleri, öğretmenlerin birbirlerinden ilham aldığı, bilgi ve deneyimlerini geliştirdiği bir buluşma alanı olarak konumlanıyor. Öğrenmenin ve paylaşmanın heyecanını bir arada yaşamak isteyen tüm eğitimciler, bu eşsiz deneyimde yerlerini almaya davet ediliyor. Detaylı bilgi ve kayıt için: https://www.oravatolyeleri.org.tr/

Takvimlere Sığmayan Bir Öğrenme Yolculuğu Başlıyor: ÖRAV Çevrim İçi Atölyeleri Yıl Boyunca Öğretmenlerle yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Meslek Fabrikası Şube Müdürlüğü, yurttaşların yabancı dil becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim programlarını sürdürmeye devam ediyor. Bu kapsamda hayata geçirilen Online İngilizce Konuşma Kulübü, İngilizceyi pratik yaparak geliştirmek, akıcı konuşma becerisi kazanmak ve iletişimde özgüveni artırmak isteyen katılımcılara yönelik olarak planlandı. Çevrim içi ortamda gerçekleştirilecek konuşma kulübü, en az A2 seviyesinde İngilizce bilgisine sahip katılımcılara açık olacak. Perşembe ve Cuma günleri 13.30–16.30 saatleri arasında Zoom üzerinden gerçekleştirilecek eğitimlerde; günlük konuşma kalıplarına, karşılıklı diyaloglara ve etkileşimli sohbetlere yer verilecek. Kulüp çalışmalarıyla katılımcıların İngilizceyi doğal akışı içinde kullanmaları hedefleniyor. Programa katılım ücretsiz olacak, kontenjanla sınırlı tutulacak. Detaylı bilgi ve kayıt için 0232 293 45 45 numaralı telefondan İzmir Büyükşehir Belediyesi Meslek Fabrikası Şube Müdürlüğü ile iletişime geçilebiliyor.

Meslek Fabrikası’ndan çevrim içi İngilizce Konuşma Kulübü yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan toplantıda, Türkiye’nin savaşın sona ermesi için yürüttüğü diplomatik gayretleri kararlılıkla sürdüreceğini vurguladı. Erdoğan, taraflar arasındaki doğrudan müzakerelerin yeniden İstanbul’da yapılabileceğini belirterek Türkiye’nin bu konuda hem Ukrayna hem de Rusya ile temaslarını sürdürdüğünü ifade etti.

35 ÜLKE TEMSİLCİSİ KATILDI

Toplantıda Türkiye tarafından, enerji ve liman altyapılarını da kapsayan bir ateşkes düzenlemesinin, kapsamlı bir barış anlaşmasının müzakeresi için uygun zemini oluşturabileceği görüşü dile getirildi.

Zirvede 35 ülkenin temsilcileri yer alırken, kalıcı barış için atılması gereken adımlara ilişkin kapsamlı görüş alışverişinde bulunuldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Liderler Zirvesi’ne çevrim içi katıldı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

17 ülkeyi kapsayan 2023 Microsoft araştırmasına göre, “siber zorbalık ve taciz” dünya çapında ebeveynlerin en büyük endişesi ve ankete katılanların ortalama yüzde 39’unu meşgul ediyor. Bu durumun devam etmesine izin verilirse çocukların ruh sağlığı ve hatta fiziksel sağlığı üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilir. Bu nedenle, yeni dönemin kabul edilemez çevrimiçi davranışlarda yeni bir dalgalanmaya yol açmamasını sağlamak herkesin görevi. Siber güvenlik şirketi ESET siber zorbalık ile nasıl başa çıkabileceğini irdeledi; bu konu ile ilgili önerilerini paylaştı. 

Microsoft tarafından yapılan araştırma, ebeveynlerin çocukların cinsel istismarı, dezenformasyon ve fiziksel şiddet tehditlerinden biraz daha fazla siber zorbalık konusunda endişeli olduğunu gösteriyor. Bu, Pew Research Center’ın ABD’deki gençlerin yaklaşık yarısının çevrimiçi tacize maruz kaldığını ve yaşça daha büyük kızların bu tacize daha fazla maruz kaldığını iddia eden araştırmasıyla da örtüşüyor. Bu taciz, isim takma ve yalan haber yaymaktan müstehcen görüntülerin  paylaşılmasına ve fiziksel tehditlere kadar birçok şekilde ortaya çıkabilir. Bu tür faaliyetler, zorbaların akranları üzerinde hakimiyet kurmaya çalıştığı, yeni grupların oluştuğu ve akademik baskının yeni endişeler yarattığı Eylül ayında, yeni okul yılının başında daha da kötüleşebilir. Hem ebeveynler hem de okullar, dönem başında başka konulara odaklanabilir, bu da potansiyel olarak ciddi sorunların gözden kaçmasına neden olabilir. Bu bağlamda, işler kontrolden çıkmadan önce siber zorbalığın uyarı işaretlerini fark edebilmeniz çok önemlidir.

Çocuğumun siber zorbalığa maruz kaldığını nasıl anlarım?

Çocuğunuzun yaşadıklarını size anlatmasını sağlamak, siber zorbalıkla mücadele etmenin ilk ve genellikle en zor kısmıdır. Size anlatmaktan utanabilir veya durumun daha da kötüye gideceğinden korkabilirler. Bu nedenle, bir şeylerin yolunda gitmediğini gösteren ani davranış değişikliklerine dikkat edin. Bunlar arasında olağan dışı ruh hâli değişiklikleri, düşük özgüven, hobilerine ilgisizlik, ekran başında geçirdiği sürenin önemli ölçüde artması veya azalması, okuldan veya sosyal etkinliklerden kaçınma ve notlarının düşmesi sayılabilir. Yorgun görünebilir ve yeme alışkanlıklarında değişiklikler olabilir. Bu konuyu konuşmaya çalıştığınızda savunmaya geçebilirler.

Siber zorbalık ile başa çıkmak için en iyi uygulamalar

Söylemesi kolay, yapması zor olabilir ancak bu tür durumlarda iletişim kanallarını açık tutmaya çalışmak, şüphesiz yapabileceğiniz en olumlu şeydir. Anksiyete ve endişe, hayatımızın sessiz köşelerinde beslenir. Çocuklarınızın, yargılanma veya misilleme korkusu olmadan, karşılaştıkları her türlü sorunu size anlatabileceklerini bilmeleri önemlidir. Aynı nedenle, ciddi bir durum olduğuna inanmadığınız sürece, onların kişisel hayatlarına fazla karışmamak genellikle daha iyidir. “Her şey yolunda mı?” gibi açık uçlu sorular sormak, “Zorbalığa uğruyor musun?” gibi sorular sormaktan daha iyi olabilir. Ayrıca başkalarının duyamayacağı bir zaman ve yer seçmeye çalışın. Utanç, gençler arasında güçlü bir duygudur ve dürüst konuşmaların önündeki en büyük engeldir.

Çocuklarınızla iletişim kanallarınız açık olsun

Siber zorbalığın riskini azaltmak için yapabileceğiniz daha proaktif şeyler de vardır. Çocuklarınızla çevrimiçi gizlilik ve güvenlik hakkında konuşun. Hangi uygulamaları kullandıklarını anlamak için zaman ayırın ve ayarların yaşlarına uygun ve gizlilik açısından gelişmiş olduğundan emin olun. Sosyal medya sitelerinde ve oyun platformlarında vakit geçirmenin risklerini ve cinsel şantaj ve deepfake çıplak fotoğraflar gibi tehditleri bildiklerinden emin olun. Çevrimiçi etkileşimde bulundukları herkese, özellikle de yüz yüze tanışmadıkları kişilere karşı sağlıklı bir şüphecilik geliştirmeleri gerekir. Yabancılardan gelen istenmeyen arkadaşlık istekleri hemen reddedilmelidir. Bunun bir parçası olarak, çocuklarınızın çevrimiçi ve çevrim dışı arkadaşlarının kim olduğunu tam olarak anlamak yardımcı olabilir.Çocuklarınızın akıllı telefon ayarlarını belirli içeriğe erişimi ve ekran süresini sınırlayacak şekilde ayarlamak veya ebeveyn izleme yazılımı yüklemek olabilir. Bunu yapmak istiyorsanız önce çocuğunuza neden bunu yaptığınızı açıklayın. Onların desteğini alamazsanız kararlı bir gencin elinde planlarınız suya düşebilir.

Çocuğunuzun çevrimiçi zorbalığa maruz kaldığını fark ederseniz panik yapmayın.

Böyle bir durumu fark ettiğinizde sakin  bir şekilde konuşun, tam olarak ne olduğunu ve çocuğunuzun nasıl hissettiğini öğrenin. Aşırı tepki vermeyin. Yapmanız gereken, çocuğunuza zorbalığı engellemeyi gösterin, ardından ekran görüntüsü alın ve tüm kanıtları saklayın. Olayı ilgili çevrimiçi platformlara bildirin. Gerekirse okulunuzla bir görüşme ayarlayın. Zorbalık ne yazık ki birçok çocuğun hayatının bir parçasıdır. Mobil cihazlara erişim sayesinde zorbalar, eskiden hiç olmadığı kadar evinize girebiliyor. Ebeveynlerin de elinde bazı güçlü araçlar var; empati, sabır, teknoloji bilgisi ve sevgi.  Dikkatli olun. Çocuklarınızın yaşadıklarına dikkat edin. Onlara alan ve destek verin. Teknolojiyi doğru şekilde kullanmayı ve yapılandırmayı öğretin.

Ebeveynlerin en büyük endişesi siber taciz ve zorbalık yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Öğretmen Toplulukları Programı’na tüm sınıf öğretmenleri başvuru yapabiliyor, tüm başvurular arasından öncelik, köy / kırsal mahallede görev yapan öğretmenlere ardından sırasıyla ilçede ve il merkezinde görev yapan öğretmenlere verilirken; kontenjana bağlı olarak branş öğretmenleri de dahil edilebiliyor. 

KODA, öğretmenlerin kendi aralarındaki dayanışmayı artırarak iletişim halinde kalabilecekleri, birbirlerinden öğrenme pratiklerinin çoğalacağı, ihtiyaç duydukları konularda eğitimler alarak gelişebildikleri ve sosyalleşebildikleri bir ortam sunan Öğretmen Toplulukları Programına başvuru yapmak isteyen sınıf öğretmenlerini bekliyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

KODA, Öğretmenlerin Kişisel, Sosyal ve Mesleki Gelişimini Desteklediği Öğretmen Toplulukları Programıyla 16 bölge ve 1 çevrim İçi Topluluğuyla Çalışmalarına Başlıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.