Arkadaşlık ilişkileri ile çocuklar yetişkin yaşamını prova ediyor

Çocuğun gelişim sürecinde içinde bulunduğu sosyal çevrenin ve arkadaşlık ilişkilerinin önemli bir yeri olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Pınar Demir Asma, “Arkadaşlık, iki tarafın da birbirini tanıdığı ve sürdürmek için gönüllü olduğu özel ilişki türüdür. Arkadaşlık ilişkileri çocuğun gelişimine birçok açıdan destek sunmaktadır. Arkadaşlık ilişkileri ile çocuklar; yetişkin yaşamını prova etme şansı bulur, toplumdaki sosyal kuralları öğrenme fırsatı elde eder, dil gelişimleri desteklenir, kendini ifade edebilme ve duygularını düzenleyebilme becerileri güçlenir, okula uyum süreçleri kolaylaşır, arkadaş yoluyla öğrenme yeteneği kazanabilir ve olumsuz durumlarla baş etme becerisi kazanabilir.” dedi.

Oyun oynama ve arkadaşlarla vakit geçirmenin önemi

Özellikle oyun oynama ve arkadaşlarla vakit geçirmenin prososyal beceriler denilen yardım etme, empati, özgecilik, nezaket gibi olumlu kişilerarası iletişim yeteneklerini geliştirdiğini dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Pınar Demir Asma, “Arkadaş edinmeyle birlikte karşısındakini dinleme, anlama ve onunla senkronize olma gibi olumlu sosyal davranışlar da desteklenmektedir. Bu becerilerin erken yaşta edinilmesi çocukların yaşamlarının ileriki evrelerinde de tatmin edici sosyal ilişkiler geliştirmelerine destek sunmaktadır.” diye konuştu.

 Dikkat edilmesi gereken sinyaller

Arkadaşlık kurmakta zorlanan çocuklarda bazı belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Pınar Demir Asma, “Yaşına göre iletişim becerilerinin zayıf olması, sosyal etkileşimi başlatma ve sürdürmede zorluk yaşaması, okula gitmek istememesi, içe kapanıklık, olumsuz duygudurum, oyun oynama becerilerinin yaşına uygun ilerlememesi gibi belirtilerin görülmesi durumunda çocuk bir süre izlenmeli; belirtilerin süresi ve çocuğun günlük yaşam işlevselliği üzerindeki olumsuz etkileri dikkate alınarak, gerekli görülürse uygun destek hizmetlerine yönlendirilmelidir.” ifadelerinde bulundu.

Dijital arkadaşlıklar ve ebeveyn rolü

Günümüzde arkadaşlık ilişkilerinin önemli bir kısmının çevrim içi ortamlarda gerçekleştiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Pınar Demir Asma, çevrim içi platformlarda yüz yüze etkileşime göre nezaket kurallarını daha fazla ihlal edildiğini söyledi.

Dijital bağlamda kurulan arkadaşlıkların doğru denetim mekanizmasıyla desteklendiğinde çocukların gelişimine katkı sunabileceğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Pınar Demir Asma, “Zaman ve mekân açısından fiziksel sınırları aşmaya imkân sunması, çocukların arkadaşlık ilişkilerinin daha sağlıklı ve çeşitli yürümesine katkı sunmaktadır. Çevrim içi arkadaşlık süreçlerinin daha kaliteli bir şekilde yürütülmesi için ailelerin yasaklayan rolünden rehberlik eden rolüne geçişi için birtakım öneriler sunulabilir. Bunlar; dijital okuryazarlık becerileri edinin ve çocuğunuzu da bu becerileri kazanması için destekleyin, yargılamadan ve gerçekten çocuğunuzu merak ettiğiniz için dinleyin, arkadaşları hakkında sorular sorun, internet sağlayıcıların sunduğu filtreme tekniklerinden faydalanın, tanımadığı birileriyle görüntülü veya sesli konuşmaması gerektiğini hatırlatın, çevrim içi platformları evde ortak alanlarda kullanmasını sağlayın, yüz yüze arkadaşlık ve çevrim içi arkadaşlık dengesinin korunması gerektiğini vurgulayın, en önemlisi sizler de çevrim içi süreçlerde olumlu bir rol model olun.” şeklinde konuştu.

Çocukların erken dönemde kurdukları arkadaşlık ilişkileri yalnızca vakit geçirme değil

Çocukların erken dönemde kurdukları arkadaşlık ilişkilerinin yalnızca vakit geçirme olarak görülmemesi, yetişkinlikteki ilişkilerin bir prototipi niteliğinde ve gelişimlerinin desteklenmesi açısından önemli bir alan olarak ele alınması gerektiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Pınar Demir Asma, “Bununla birlikte, günümüz çocuklarının içine doğduğu dünyada teknoloji kaçınılmaz bir gerçekliktir. Bu noktada belirleyici olan, ebeveynlerin çevrim içi arkadaşlık süreçlerinde doğru ve bilinçli rehberlik sunabilmesidir.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Çocukların arkadaşlıkları gelecekteki ilişkilerinin provası! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Ücretsiz derleme; uzaktan öğretimle ilgili 25 başlıkta başlangıç rehberleri, pratik ipuçları, özel hususlar ve ek kaynaklar içermektedir. Bu başlıklar arasında çevrim içi güvenlik, kapsayıcılık, ebeveyn ve öğrenci desteği, çevrim içi ölçme ve değerlendirme, telefon ve SMS kullanımı, Zoom, Facebook ve YouTube gibi platformlar ile öğretmenlerin refahı (wellbeing) yer almaktadır.

British Council İngilizce ve Okul Eğitimi Akademik Direktörü ve e-kitap katkıcısı Amy Lightfoot şöyle diyor:
“Pandemi 2020’de başladığında, çevrim içi öğretim hala oldukça niş bir alandı ve çoğu öğretmenin buna ihtiyaç duyduğu bir durum yoktu. 2026’ya geldiğimizde ise bunu çok daha rahat yapıyoruz. Yine de temellere dair bilgilerimizi tazelemek önemli ve bu yayın tam olarak bunu yapmanıza yardımcı oluyor. Öğrencilerimizin güvenliğini sağlamaktan, ekran başındayken öğrencileri konuşturmanın farklı yollarına kadar, bu kitap öğretmenlerin uzaktan öğretim becerilerini geliştirmelerine yardımcı olacak pratik fikirlerle dolu.”

Uzaktan İngilizce öğretimini desteklemek için 10 pratik ipucu

1. Öğrencileri çevrim içi ortamda güvende tutmak.
 Öğrenciler ve daha küçük yaştaki öğrencilerin ebeveynleri, olası çevrim içi risklerin ve eğitim kurumları tarafından oluşturulan koruma ve bildirim süreçlerinin farkında olmalıdır. Öğretmenler güvenli, kuruma ait cihazlar kullanmalı ve kişisel bilgileri korumalıdır.

Güvenli bir sanal ortam oluşturmak; çevrim içi derslere erişimi kontrol etmeyi, katılımı izlemeyi, yetkisiz erişimi önlemeyi, bulanık arka planlar kullanmayı, dersleri kaydetmekten kaçınmayı ve siber zorbalık riskini azaltmak için öğrenciler arasındaki özel sohbetleri devre dışı bırakmayı içerir. Öğrenciler, mümkün olduğunda bir yetişkinin gözetiminde, evde uygun ortak alanlardan derslere katılmalıdır.

2. Zoom: çevrim içi İngilizce öğretimi için en iyi ipuçları.
 British Council uzmanlarının Zoom kullanımıyla ilgili önerileri; ekran, video ve ses paylaşımı konusunda net yönergeler sunmayı, etkileşimi artırmak için beyaz tahta ve açıklama araçlarını kullanmayı ve katılımcıları beklemeye alarak, özel sohbetleri kullanarak ya da ayrı odalarda çalışarak gruplar ve bireylerle ayrı ayrı iletişim kurmayı içerir.

3. Çevrim içi öğretimde nöroçeşitliliği desteklemek.
 “Nöroçeşitlilik”, beyinlerin farklı şekillerde gelişmesini ve bunun düşünme ve öğrenmeyle ilgili çeşitli güçlü yönler ve zorluklar ortaya çıkarmasını ifade eder. Nöroçeşitli öğrenciler için uzaktan öğretimi daha destekleyici hale getirme yolları arasında, ebeveynler veya vasilerle konuşarak öğrencileri ve öğrenme ortamlarını daha yakından tanımak yer alır.

Ayrıca, öğrencilere aynı öğrenme hedeflerine ulaşmaları için rehberlik ederken; verdikleri yanıtların düzeyi, kullandıkları kaynaklar ve etkinlikleri tamamlama biçimleri konusunda seçenekler sunarak öğretimi farklılaştırmak da önemlidir.

4. Ebeveynlerin ve bakıcıların uzaktan öğrenmeyi desteklemesine yardımcı olmak.
 İlk adım, öğretmenlerin ebeveynlerle, e-posta ya da düzenli internet erişimleri olmasa bile, iletişim kurabileceği yollar bulmaktır. Diğer ipuçları arasında, çocuklarının ne öğreneceğine dair açık ve sade bilgiler paylaşmak ve teknik terimler yerine günlük bir dil kullanmak yer alır.

Konuların ev ve aile yaşamıyla nasıl bağlantılı olduğunu vurgulamak, çocuğun halihazırda bildiklerinin üzerine inşa edilen pratik etkinlikler önermek ve aileleri uygun ders kitabı bölümlerine yönlendirmek, çocukların sürekli öğretmen desteği olmadan daha bağımsız çalışmasına yardımcı olabilir.

5. Uzaktan öğretimde öğrenci motivasyonunu sürdürmek.
 Motivasyonu sürdürmek, öğrencileri fikirlerini, tercihlerini ve geri bildirimlerini sorarak sürece aktif biçimde dahil etmekle başlar; böylece kendilerini duyulmuş ve değerli hissederler. Ters yüz öğrenme, grup projeleri ve akran öğretimi gibi çeşitli ders formatları kullanmak, öğrenmeyi canlı ve ilgi çekici kılar.

Dersleri yönetilebilir parçalara bölmek, öğrenmeyi daha az bunaltıcı hale getirir ve zorluklar ortaya çıktığında esneklik sağlar. Son olarak, olumlu bir tutum öğrencilere güven verirken, roller ve sorumluluklar vermek aidiyet ve özgüven kazandırır.

6. Ders kitabınızı çevrim içi kullanmak.
 Öğretmenlerin, gerekli içeriği kapsarken aynı zamanda ilgi çekici çevrim içi dersler sunmak için ders kitabı etkinliklerini uyarlayabilecekleri pek çok yol vardır. Öğretmenler, ders kitaplarının dijital sürümlerini talep ederek ya da belirli etkinlikleri öğrencilere göstermek için fotoğraf çekme izni alarak işe başlayabilirler.

Diğer faydalı fikirler arasında ek açıklamalar sunmak için video ve ses kayıtları hazırlamak, konuyla ilgili videoları çevrim içi paylaşmak, eş zamansız öğrenme ve geri bildirim için paylaşımlı sürücüler veya çevrim içi sınıflar kullanmak ve canlı derslerde ara odalar veya grup sohbetleriyle etkinlikler geliştirmek yer alır.

7. Kendi görsel-işitsel içeriğinizi oluşturmak için ipuçları ve araçlar.
 Uzaktan öğretim yaparken öğrenciler için içerik oluşturmak, dersleri kişiselleştirmeye ve çeşitlendirmeye yardımcı olur. Temel ipuçları arasında dersleri daha küçük bölümlere ayırmak, ana mesajları içeren metinler hazırlamak, kayıt sürecinin teknik yönlerini dikkate almak ve YouTube, ses kayıt cihazları veya OneNote gibi erişilebilir araçlar kullanmak bulunur.

8. Öğrencileri çevrim içi değerlendirmek.
 Uzaktan çalışırken öğretmenlerin, ders sırasında ve ödevler yoluyla neyi değerlendirmek istediklerini belirlemeleri gerekir. Katılım, yaratıcılık ve özgüven gibi geleneksel olmayan değerlendirme biçimleri de dahil edilebilir.

Sürekli kayıt tutmak, öğretmenlerin ilerlemeyi takip etmelerine, dersleri planlamalarına ve dönem sonu ya da yıl sonu raporları yazmalarına yardımcı olur. Gözlem, öz değerlendirme ve akran değerlendirmesi etkinlikleri ile çevrim içi anketler ve quizler faydalı teknikler arasındadır.

9. Sınırlı teknolojiyle uzaktan öğretim yapmak.
 İnternet erişiminin çok sınırlı olduğu bağlamlarda, uygun platformları seçerken öğrencilerin farklı teknolojilere erişimlerini ve bunları nasıl kullandıklarını araştırmak büyük önem taşır. Küçük yaştaki öğrencilerin ebeveynleriyle izin ve gizlilik kontrolleri yapmak da kritik öneme sahiptir.

Telefonlar ve SMS, materyal paylaşımı için etkili araçlar olabilir; Facebook veya WhatsApp’taki kapalı gruplar, dinleme ve telaffuz çalışmaları için video ya da televizyon içerikleri ve okuma, dil bilgisi ile kelime çalışmaları için basılı kaynaklar da uzaktan öğrenmeyi destekleyebilir.

10. Uzaktan öğretim yaparken öğretmen refahını yönetmek.
 Öğretmenlik en stresli mesleklerden biridir ve refahı sağlamak, her birey için hangi stratejilerin en iyi sonucu verdiğini ve hangi stres faktörlerinin kontrolümüzde olup olmadığını belirlemekle başlar.

Uzaktan öğretim yaparken net çalışma saatleri belirlemek, özel bir çalışma alanı oluşturmak ve günlük rutinler geliştirmek, iş ve ev yaşamını ayırmaya yardımcı olabilir. Güne hareketle başlamak ve bitirmek, aileler ve öğrencilerle müsaitlik konusunda net olmak, her gün işleri toparlayıp kaldırmak ve ertesi gün için kısa bir yapılacaklar listesiyle günü sonlandırmak, uzun vadeli stresi azaltmaya katkı sağlar.

Türk öğretmenler için uzaktan öğretime yönelik 10 ipucu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Dijital dünyada iletişim, artık günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası. Görüntülü görüşmeler ve anlık mesajlaşma sayesinde, nerede olursak olalım sevdiklerimizle bağımızı sürdürebiliyoruz. Dijitalleşme yalnızca iletişim biçimlerimizi değil, birlikte geçirdiğimiz boş zamanları da yeniden şekillendiriyor. Kaspersky, dijital çağda modern aile yaşamının öne çıkan alışkanlıklarını ve ekranların ardında gizlenen siber güvenlik risklerini ortaya koymak amacıyla bir araştırma* gerçekleştirdi.

Aile içi dijital iletişimde siber güvenlik

Araştırmaya göre WhatsApp, Telegram, Signal, Viber ve benzeri mesajlaşma uygulamaları, aile bireyleriyle iletişim kurmanın en yaygın yolu olarak öne çıkıyor. Özellikle 35–54 yaş grubunda bu oran %89’a ulaşıyor. Görüntülü görüşmeler ise aileyle iletişim kurma yöntemi olarak daha sınırlı bir kullanım alanına sahip; katılımcıların yalnızca %58’i bu seçeneği tercih ediyor.

Birçok aile için çevrim içi ortamda bağlantıda kalmanın bir diğer yolu da sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden gönderi ve meme paylaşmak. Katılımcıların %44’ü bu yolu tercih ederken, %58’lik oranla 18–34 yaş grubu bu trendin liderliğini üstleniyor. Bu durum, mizahın ve ortak kültürel referansların aile içi bağları güçlendirmede giderek daha önemli hale geldiğini gösteriyor.

55 yaş ve üzeri kullanıcılar genel olarak diğer yaş gruplarına kıyasla dijital dünyada daha az aktif olsa da mesajlaşma uygulamaları üzerinden aileleriyle iletişim kuranların oranı ortalamaya oldukça yakın (%85). Bu grubun %42’si de sosyal medya üzerinden gönderi ve meme paylaştığını belirtiyor. Ancak dijital ortamda daha aktif hale gelen ileri yaş grupları, siber tehditler ve dolandırıcılık girişimleri karşısında her zaman yeterince hazırlıklı olmayabiliyor. Bu nedenle kullanıcıların, büyük yaştaki aile bireylerini çevrim içi güvenlik ve cihazların güvenli kullanımı konusunda bilinçlendirmesi büyük önem taşıyor.

İleri düzey kullanıcılar için dahi çevrim içi iletişim belirli siber güvenlik risklerini barındırıyor. Meşru mesajlar gibi görünen kimlik avı girişimlerinden karmaşık sosyal mühendislik saldırılarına kadar pek çok tehdit, en kişisel iletişim kanallarımız üzerinden karşımıza çıkabiliyor. Mesajlaşma uygulamalarında kapsamlı bir koruma sağlamak için mümkün olan her yerde iki faktörlü kimlik doğrulamanın etkinleştirilmesi, her hesap için benzersiz ve güçlü parolalar kullanılması, beklenmedik bağlantı ve ekler karşısında temkinli olunması, mesajlaşma uygulamaları için kimlik avı koruması sunan güvenilir bir güvenlik çözümünden yararlanılması ve Kaspersky uzmanlarının güvenlik önerilerinin takip edilmesi önem taşıyor.

Aile hesapları: Kolaylık mı, risk mi?

Araştırma, Türkiye’de ailelerin boş zamanlarında %81 oranında birlikte film izlemeyi tercih ettiğini; %36’sının ise aileye özel bir dijital yayın platformu aboneliğine sahip olduğunu ortaya koyuyor. Çevrim içi oyunlar da Türkiye’de aile eğlencesinin önemli bir parçası olarak öne çıkıyor; genel katılımcıların %43’ü bu aktiviteleri ailece vakit geçirmenin bir yolu olarak tercih ettiğini belirtiyor.

Dijital yayın platformları ve oyun hesaplarını paylaşmak ilk bakışta maliyet avantajı sağlıyor gibi görünse de özellikle aynı kullanıcı adı ve parola ile birden fazla aile bireyinin eriştiği hesaplar ciddi güvenlik ve gizlilik riskleri barındırıyor. Bu tür hesaplar, güvenlik ihlalleri için elverişli bir zemin oluşturuyor. Aile üyelerinden birinin cihazının ele geçirilmesi durumunda, saldırganlar tüm hesaba erişim sağlayabiliyor. Ayrıca parolaların farklı platformlarda tekrar kullanılması, tek bir ihlalin finansal bilgilerden e-posta hesaplarına kadar pek çok hassas verinin açığa çıkmasına yol açabiliyor. Tüm parolaların güvenli bir şekilde yönetilebilmesi için, aile bireylerinin tamamı tarafından kullanılabilecek bir password manager tercih edilmesi öneriliyor.

Kaspersky Tüketici İşleri Başkan Yardımcısı Marina Titova konuyla ilgili şu değerlendirmede bulunuyor: “Aile yaşamımız giderek daha fazla çevrim içi ortama taşındıkça, birbirimize yakın kalmak ve birlikte anılar biriktirmek için harika fırsatlar ortaya çıkıyor. Ancak bu durum, dolandırıcılık ve hesap ele geçirme gibi yeni riskleri de beraberinde getiriyor. Çocuklar ve ileri yaştaki aile bireyleri bu tehditlere karşı özellikle savunmasız olabiliyor. Bu nedenle dijital dünyada birbirimize göz kulak olmak büyük önem taşıyor. Dijital gizliliği korumak ve siber güvenlik önlemlerini hayata geçirmek, sevdiklerimize duyduğumuz özenin önemli bir parçası.”

*Araştırma, Kaspersky’nin pazar araştırma merkezi tarafından Kasım 2025’te gerçekleştirildi. Arjantin, Şili, Çin, Almanya, Hindistan, Endonezya, İtalya, Malezya, Meksika, Suudi Arabistan, Güney Afrika, İspanya, Türkiye, Birleşik Krallık ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden toplam 3.000 kişi araştırmaya katıldı.

Video Görüşmelerden Meme Paylaşımlarına: Kaspersky, Dijitalleşmenin Aile Hayatını Nasıl Şekillendirdiğini Açıklıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Garanti BBVA’nın kurucusu ve daimî destekçisi olduğu Öğretmen Akademisi Vakfı (ÖRAV) tarafından düzenlenen ÖRAV Çevrim İçi Atölyeleri, bu yıl yeniden kapsamlı eğitimlerle öğretmenlerle buluşmaya hazırlanıyor. Türkiye’nin dört bir yanından eğitimcilerin katılımına açık olan ve yıl boyunca devam edecek atölyelere başvurular 21 Ocak 2026 tarihinde açılacak.

Özenle hazırlanan atölye içerikleri; öğretmenlerin mesleki becerilerini güçlendirmenin yanı sıra kişisel gelişimlerini destekleyen, ilham veren ve deneyim paylaşımını merkeze alan bir yaklaşımla öne çıkıyor. Kapsayıcı eğitim ve öğrenmede evrensel tasarım, sosyal-duygusal öğrenme, iyi oluş ve mindfulness, iletişim ve koçluk becerileri, yaratıcı sanatlar ve hikâye anlatıcılığı, dijital araçlar ve yapay zekâ destekli öğretim uygulamaları, farklılaştırılmış ve aktif öğrenme yaklaşımları gibi geniş bir tematik yelpazede tasarlanan atölyeler, öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarını zenginleştirmeyi ve mesleki yolculuklarını bütünsel bir bakış açısıyla desteklemeyi hedefliyor.

“Türkiye’nin dört bir yanındaki öğretmenlere mekândan bağımsız, açık ve kapsayıcı bir öğrenme alanı sunuyoruz”

ÖRAV Genel Müdürü Arzu Atasoy, ÖRAV Çevrim İçi Atölyeleri’ne ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: “Öğretmenlerin gelişim olanaklarına eşit ve sürdürülebilir biçimde erişebilmesi, bugün eğitim ekosisteminin en kritik ihtiyaçlarından biri. Çevrim içi atölyelerimizle Türkiye’nin dört bir yanındaki öğretmenlere mekândan bağımsız, açık ve kapsayıcı bir öğrenme alanı sunuyoruz. Amacımız; öğrenmeyi yıl geneline yayılan bir deneyime dönüştüren, öğretmenlerin mesleki ve kişisel yolculuklarını destekleyen güçlü bir ekosistem oluşturmak.”

Öğrenme ve paylaşma kültürünü odağına alan ÖRAV Çevrim İçi Atölyeleri, öğretmenlerin birbirlerinden ilham aldığı, bilgi ve deneyimlerini geliştirdiği bir buluşma alanı olarak konumlanıyor. Öğrenmenin ve paylaşmanın heyecanını bir arada yaşamak isteyen tüm eğitimciler, bu eşsiz deneyimde yerlerini almaya davet ediliyor. Detaylı bilgi ve kayıt için: https://www.oravatolyeleri.org.tr/

Takvimlere Sığmayan Bir Öğrenme Yolculuğu Başlıyor: ÖRAV Çevrim İçi Atölyeleri Yıl Boyunca Öğretmenlerle yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.