Deneysel ve eğitim amaçlı Türkiye’de ilk kez uygulanan telecerrahi için Acıbadem Üniversitesi CASE -İleri Düzey Medikal Simülasyon ve Eğitim Merkezi’nde konumlanan Robotik Cerrahi cihazı kullanıldı. Eş zamanlı olarak Acıbadem Maslak Hastanesi’ndeki robotik cerrahi cihazının konsolunda ise Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ali Rıza Kural vardı. Bir denek hayvanında gerçekleştirilen prostat ameliyatı, iki ayrı merkezden birbirine anlık görüntü ve veri aktarılarak başarıyla tamamlandı. 

Teknolojinin baş döndürücü hızla geliştiği günümüzde, bu dönüşüm sağlık teknolojileri alanında da etkisini güçlü şekilde gösteriyor. Örneğin; artık ameliyat olmak için operasyonu gerçekleştirecek cerrahın bulunduğu hastanede olmanıza gerek yok. Dünyanın neresinde olursanız olun, alanında uzman bir cerrah, robotik cerrahi ile başka bir şehirdeki ya da ülkedeki hastayı bulunduğu yerden ameliyat edebiliyor. Acıbadem Üniversitesi Maslak Hastanesi Minimal İnvaziv ve Robotik Üroloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ali Rıza Kural, Acıbadem Üniversitesi CASE – İleri Düzey Medikal Simülasyon ve Eğitim Merkezi  Direktörü Doç. Dr. Mehmet Emin Aksoy’un katkılarıyla gerçekleştirilen bu operasyon, ‘uzaktan robotik cerrahi’nin ‘şimdilik’ tıpta gelinen son nokta olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

Prof. Dr. Ali Rıza Kural, Türkiye’de ilk kez gerçekleştirdiği uzaktan ameliyat teknolojisi hakkında şunları söylüyor: “Uzaktan ameliyat teknolojisi aslında yaklaşık 35-40 yıl önce NASA’nın savaş sırasında kullanmayı planladığı teknolojinin gelişip bugünlere ulaşmasıdır. Bugün geldiğimiz noktada, özellikle sinyallerdeki iletişimin çok hızlı olması, 5G ve fiber optik teknolojilerin gelişmesi sayesinde canlı ameliyatların uzaktan yapılması mümkün hale geldi.”

2001 yılında Fransız Cerrah Jacques Marescaux’nun, New York’tan Paris’teki bir hastaya robotik sistemler ve yüksek hızlı veri bağlantısı kullanarak laparoskopik safra kesesi ameliyatı gerçekleştirdiğine dikkat çeken Prof. Dr. Ali Rıza Kural, bu operasyonun, tele-cerrahinin (uzaktan cerrahi) en önemli kilometre taşlarından biri olarak kabul edildiğini vurguluyor: “Bu uzaktan ameliyat, tıp tarihinde ‘Lindbergh Operasyonu’ olarak yerini aldı. Ancak o dönem, ‘latency’ dediğimiz internet sinyallerindeki gecikmeler ve internet hızının yeterli olmaması, görüntü aktarımında gecikmelere yol açtı. Günümüzde ise milisaniyeler düzeyinde gecikmelerle cerrahın hareketleri neredeyse anında diğer lokasyona aktarılıyor.”

Donanımlı Robotlarla İleri Düzeyde Güvenlik

Uzaktan cerrahide kalite ve güvenliğin önemini vurgulayan Prof. Dr. Ali Rıza Kural, “Bugün kullandığımız robotlar oldukça gelişmiş donanıma sahip. Ameliyathanede gerçekleştirdiğimiz standart operasyonlarla hastaya aynı kaliteyi sunabiliyoruz. Ancak uzaktan ameliyatlarda, hastanın bulunduğu merkezde deneyimli bir cerrahın bulunması ve sürece destek vermesi büyük önem taşıyor. Gerekli altyapı sağlandığında hiçbir sorun yaşanmaz” diyor.

Uzaktan Cerrahinin 3 Büyük Avantajı

Acıbadem Üniversitesi CASE – İleri Düzey Medikal Simülasyon, Endoskopik ve Robotik Cerrahi Eğitim Merkezi Direktörü Doç. Dr. Mehmet Emin Aksoy da, uzaktan cerrahinin sağladığı avantajlara dikkat çekiyor: “Bu teknolojinin hem hasta hem de hekim açısından üç önemli avantajı var. Birincisi, hastalar dünyanın neresinde olursa olsun istedikleri cerraha ulaşabiliyor. İkincisi, ‘telementoring’ yöntemiyle bir cerrah başka bir cerraha uzaktan destek verebiliyor, ilgili robota erişip operasyonu yönlendirebiliyor. Üçüncüsü ise eğitim alanında; hocalar bulundukları yerden ayrılmadan cerrahlara uzaktan eğitim verebiliyorlar.” Son birkaç yıldır, dünyada uzaktan ameliyat teknolojisinin daha fazla gündemde olduğunu söyleyen Doç. Dr. Mehmet Emin Aksoy, “Bu teknoloji artık günlük hayatımıza girmeye başladı. Geçtiğimiz günlerde Acıbadem Üniversitesi ile Acıbadem Maslak Hastanesi arasında, denek üzerinde gerçekleştirdiğimiz uzaktan ameliyatımızdaki bağlantımızda herhangi bir aksama olmadı. Bu örnek uygulama sonrasında hem eğitim hem de hasta bazında bu teknolojiyi çok yakında aktif olarak kullanmaya başlayacağız” diyor.

Cerrahide devrim niteliğinde gelişme: Telecerrahi

Microport Başkan Yardımcısı Dr. Altuğ Ergin ise robotik cerrahi sistemlerin gelişimiyle ilgili şunları söylüyor: “Telecerrahi çözümleri, cerrahi tedavilerin evrimindeki son noktadır. Yüzyıllar boyunca açık cerrahi tek yöntemken, ardından laparoskopik, minimal invazif ve robotik cerrahi gelişti. Bugün ise bir cerrahın dünyanın herhangi bir yerinden başka bir hastayı ameliyat edebilmesini sağlayan sistemlere ulaştık. Bu sistemler sayesinde cerrahlar uzaktan ameliyatlara bağlanarak kritik anlarda yönlendirme yapabiliyor ve gerektiğinde kontrolü devralabiliyor. Bu, cerrahi başarıyı küresel ölçekte artıran bir gelişmedir.” 

Cerrahide yeni bir dönem başlıyor: Telecerrahi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Etkinlikte, uzman hekimler tarafından gerçekleştirilen 5 farklı klinik vaka canlı yayınla izlendi; vaka seçimi, cerrahi teknikler ve sonuçlar panel ortamında interaktif olarak tartışıldı.

“Türk Göz Doktorlarının Uluslararası Saygınlığı Var”

Dünyagöz Hastaneler Grubu CEO’su Güçlü Batkın, Türk oftalmologların dünya çapındaki konumunu şöyle değerlendirdi:

“30 yılı aşan tecrübemiz ve hayata geçirdiğimiz pek çok ilk ile Dünyagöz Hastaneler Grubu, bugün Türkiye ve yurt dışında 31 merkezde, gözün 29 branşında 7/24 kesintisiz sağlık hizmeti sunarak günlük 8 bin poliklinik ve bin ameliyat kapasitesine ulaşmış durumda. Türk göz hekimleri, sahip oldukları derin bilgi birikimi, üstün cerrahi yetkinlikleri ve uluslararası başarılarıyla küresel sağlık arenasında öncü bir konuma gelmiştir. Dünyagöz olarak biz de ileri teknolojiye yaptığımız yatırımlar ve dünya çapında uzmanlaşmış kadromuzla yalnızca gelişmeleri izlemekle kalmıyor; göz sağlığında geleceği şekillendiren ve standartları belirleyen bir kurum olmayı sürdürüyoruz.”

“En Zor Ama En Verimli Toplantılar”

Dünyagöz Hastaneler Grubu Medikal Kurulu Direktörü Prof. Dr. Levent Akçay, canlı cerrahi toplantılarının önemini şöyle özetledi: 

“Canlı cerrahi sempozyumları düzenlenmesi en zor ama bilimsel açıdan en verimli toplantılar arasında yer alıyor. Bu sempozyumda, akıllı mercek cerrahilerinden lentikül tabanlı kornea cerrahilerine kadar en güncel uygulamaları hem teorik hem pratik olarak değerlendirdik. Tıp bilimi, dünyada baş döndürücü bir hızla gelişmekte. Göz hastalıkları ve cerrahisi ise bu gelişmelerin en yoğun yaşandığı uzmanlık alanlarının başında geliyor. Bu nedenle, tanı ünitelerinden tedavi modüllerine, cerrahi tekniklerden kullanılan teknolojilere kadar her alandaki yeniliklerin yakından takip edilmesi ve uygulanması büyük önem taşıyor. Sempozyumda, halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen çok odaklı lens operasyonları, Silk ve Smile gibi yenilikçi kornea cerrahileri canlı olarak gerçekleştirildi. Bu sayede Türk hekimlerin, göz sağlığı alanındaki global yeniliklere yalnızca ayak uydurmadığı; aynı zamanda bu gelişmelerin öncülerinden biri olduğu bir kez daha ortaya kondu.”

Türk Göz Doktorları Cerrahide Dünyaya Öncü Oluyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Projeyi gerçekleştiren ekibi tebrik ederek başarılar dileyen  Rektör Prof. Dr. Necdet Budak, Ege Üniversitesinin,  tam akredite, öğrenci odaklı bir araştırma üniversitesi olduğunu, bilim insanları tarafından hazırlanan nitelikli projelerin başta TÜBİTAK olmak üzere ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından destek görmeye devam ettiğini söyledi.

Yürütülen çalışma ile ilgili bilgi veren Doç. Dr. Esma Özşaker, “Hasta olmak, biyolojik, psikolojik, sosyal, ekonomik birçok faktörü etkileyen tıbbi açıdan fizyolojik denge durumunun bozulmasını kapsayan bir yaşam krizi olarak değerlendirilir. Fiziksel hastalığın getirdiği engellemeler, çaresizlik, yeterliliğin kaybı endişesi, vücut organ ve bölgelerinin zedeleneceği endişesi, ölüm korkusu, hastalığa yüklenen anlam kişinin yaşadığı anksiyetenin şiddetini etkiler. Ameliyat öncesi anksiyete, cerrahi işlem planlanan hastaların yüzde 80 ile yüzde 92’sinin yaşadığı yaygın psikolojik ve fizyolojik bileşenleri olan bir sendromdur. Yapılan araştırmalar ameliyat olacak hastaların orta düzeyden panik derecesine varabilen kaygı yaşadıklarını ortaya koymaktadır. Ameliyat öncesi yüksek düzey anksiyete yaşayan hastalarda, ameliyat sonrası dönemde yüksek düzeyde ağrı insidansı, immün sistemde zayıflama ve enfeksiyon riskinde artma, analjezik kullanımında artma, yara iyileşmesinde gecikme, pesimist ruh hali ve uzun süreli hastanede yatış gibi olumsuz etkiler izlenir. Ameliyat öncesi anksiyete ameliyat sonrası erken iyileşmeyi önemli ölçüde etkileyebilir. Yaşanabilecek tüm bu olumsuzluklar hastanın hastanede yatış süresini uzatmakta ve maliyeti artırmaktadır. Ayrıca ameliyat sonrası yatış süresinin uzamasına bağlı hasta bakım ve tedavi kalitesinde azalma ve sağlık profesyonellerinde tükenmişlik ortaya çıkabilecek ikincil sorunlardır” diye konuştu.

“Araştırmamız alanda yapılacak çalışmalara yol gösterecek” 

Araştırma evreninin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Kliniğinde yatış yapan hepatobiliyer cerrahi hastalarının oluşturduğunu ifade eden Doç. Dr. Esma Özşaker, “Veriler Ocak – Eylül 2023 tarihleri arasında, hastaların sosyodemografik bilgilerini ve ameliyat ile ilgili bilgileri içeren toplan 24 sorudan oluşan Hasta Tanıtım Formu, STAI-Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği ve İyileşme Kalitesi-40 Ölçeği (QoR-40) kullanılarak toplanacaktır. Araştırmaya katılmaya gönüllü hastalara ameliyat öncesi çalışmanın amacı ve formların doldurulması ile ilgili açıklamalar yapıldıktan sonra, ameliyat öncesi ve sonrası belirli sürelerde yüz yüze görüşülerek formlar doldurulacaktır. Çalışmada sonucunda; ameliyat öncesi hastaların durumluk kaygı düzeyleri ve sürekli kaygı düzeyleri; ameliyat sonrası hastaların durumluk kaygı düzeyleri ve iyileşme düzeyleri; ameliyat öncesi durumluk kaygı ile ameliyat sonrası durumluk kaygı ve iyileşme düzeyleri arasındaki ilişki; ameliyat öncesi sürekli kaygı ile ameliyat sonrası durumluk kaygı ve iyileşme düzeyleri arasındaki ilişki; ameliyat sonrası durumluk kaygı ile iyileşme düzeyi arasındaki ilişki; hastaların tanımlayıcı özelliklerine göre ameliyat öncesi ve sonrası durumluk-sürekli kaygı ve iyileşme düzeyleri arasında istatistiksel fark olup olmadığı incelenecektir. Hepatobiliyer cerrahi hastalarında kaygı düzeylerinin tanımlanması ve ameliyat sonrası iyileşme kalitesi ile ilişkisinin belirlenmesi hasta bakım kalitesinin arttırılmasında önemli rol oynayacağı ve bu alanda yapılacak çalışmalara yol gösterici olacağı düşünülmektedir” dedi.

Proje Yürütücülüğünü Doç. Dr. Esma Özşaker’in yaptığı 6 ay sürecek olan bilimsel çalışmada Araştırma Görevlisi  Züleyha Aykut da görev alıyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Bu Proje ile Hepatobiliyer Cerrahide Kaygı ve İyileşme Kalitesi Arasındaki İlişki İncelenecek yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.