Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’i bu boğazdan geçiyor

Hürmüz Boğazı’nın dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’inin geçtiği stratejik bir su yolu olduğunu belirten Doç. Dr. Caner Özdurak, “Bu boğazın herhangi bir nedenle kapanması, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabilecek potansiyele sahip. Böyle bir senaryonun petrol fiyatları, Türkiye ekonomisi ve enflasyon üzerindeki etkilerini çeşitli boyutlarıyla ele almak gerekiyor” diyor.

“Petrol arzında ani ve önemli bir daralma yaşanacaktır”

Boğazın kapanmasının petrol fiyatları üzerinde oluşabilecek etkilerini değerlendiren Özdurak, şunları söylüyor:

“Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda, petrol arzında ani ve önemli bir daralma yaşanacaktır. Bu durum, kısa vadede petrol fiyatlarını 120-130 dolar seviyelerine taşıyabilir. Zira, piyasalarda oluşan panik ve arz endişesi, spekülatif hareketleri tetikleyerek fiyatları yukarı çekecektir. Ancak, bu seviyelerin orta vadede sürdürülebilir olması beklenmiyor. Küresel ekonomideki yavaşlama eğilimi, alternatif enerji kaynaklarına yönelim ve stratejik petrol rezervlerinin devreye sokulması gibi faktörler, fiyatların bir miktar aşağı yönlü düzeltme yapmasına neden olabilir. Ancak, bu düşüş, boğazın kapalı kalma süresi ve küresel enerji arz-talep dengesine bağlı olarak farklılık gösterecektir.”

“Enflasyonla mücadele sürecini daha da zorlaştıracak”

Boğazın kapatılmasının Türkiye ekonomisine etkilerini değerlendiren Özdurak, şöyle konuşuyor:

“Türkiye, enerji ithalatına bağımlı bir ülke ve petrol fiyatlarındaki artış, cari açığı doğrudan etkiliyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla tetiklenecek petrol fiyatlarındaki yükseliş, Türkiye’nin enerji faturasını önemli ölçüde artıracak ve bu durum cari açığın derinleşmesine neden olacaktır. Bu durum, Türk lirası üzerinde baskı yaratarak döviz kurlarında yukarı yönlü bir hareketlenmeyi tetikleyebilir. Artan enerji maliyetleri, üretim maliyetlerini yükselterek sanayi sektörünü olumsuz etkileyecek ve rekabet gücünü azaltacak. Petrol fiyatlarındaki artış, enflasyon üzerinde çok yönlü bir baskı yaratacaktır. Akaryakıt fiyatlarındaki artış, ulaştırma maliyetlerini yükselterek nihai ürün ve hizmet fiyatlarına yansıyacak. Enerji maliyetlerindeki yükseliş, tüm sektörlerde üretim maliyetlerini artırarak genel fiyat seviyesini yukarı çekecektir. Bu durum, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) için enflasyonla mücadele sürecini daha da zorlaştıracaktır.”

“FED’in para politikası kararlarını daha da karmaşık hale getirecek”

Bu durumun FED’in para politikası kararlarını daha da karmaşık hale getireceğini belirten Özdurak, şöyle devam ediyor:

“TCMB, bu belirsiz ortamda bir miktar ‘bekle gör’ politikası güdebilir. Petrol fiyatlarındaki kısa vadeli yükselişin orta vadede kalıcı olmayacağı beklentisi, TCMB’nin temmuz ayında faiz indirimi konusunda veriye odaklanarak karar vermesine neden olacaktır. Enflasyon görünümü ve ekonomik aktivite verileri, olası bir faiz indirimi kararında belirleyici olacaktır. Federal Rezerv (FED) için ise durum daha karmaşık. Zaten tarifelerin enflasyon ve ekonomi üzerindeki etkilerinin kalıcılığı belirsizliğini korurken, enflasyon düşüşündeki temel argümanlardan biri petrol fiyatlarındaki düşüş idi. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla petrol fiyatlarında yaşanacak kısa vadeli yükseliş, FED’in enflasyonla mücadele stratejisini zorlayacak ve faiz indirimleri konusunda daha temkinli adımlar atmasına neden olacaktır. Küresel ekonomik görünümdeki belirsizlik ve jeopolitik riskler, FED’in para politikası kararlarını daha da karmaşık hale getirecektir.”

“Boğazın kapanması Çin ekonomisi üzerinde ciddi bir baskı oluşturacak”

Boğazın kapatılmasının Çin ekonomisi üzerinde ciddi bir baskı oluşturacağına dikkat çeken Özdurak, “Çin, dünyanın en büyük petrol ithalatçılarından biridir ve enerji güvenliği, Pekin’in dış politikasının temel direklerinden birini oluşturur. Çin’in Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol ithalatı, ülke ekonomisi için hayati öneme sahip. Bu nedenle, boğazın kapanması Çin ekonomisi üzerinde ciddi bir baskı oluşturacak ve enerji kaynaklarını çeşitlendirme ve alternatif ticaret rotaları bulma çabalarını hızlandıracaktır. Çin’in bu bölgedeki stratejik çıkarları, krizin çözümünde diplomatik ve ekonomik olarak aktif rol oynamasına neden olabilir” diyor.

“Küresel üre ihracatının yaklaşık yüzde 40’ı risk altında”

Gıda fiyatlarında artış riskini de değerlendiren Özdurak, şu yorumu yapıyor:

“İsrail’in İran’ın nükleer programını ve askeri liderliğini hedef alan önleyici füze saldırısı olarak adlandırdığı eylemle İran ve İsrail arasında gerilim tırmandı. Dört gün sonra, her iki taraf da gübre sektörü de dahil olmak üzere kilit altyapıya ve kapanan endüstrilere yönelik saldırılardan olumsuz etkileniyor. Independent Commodity Intelligence Services’da gübre kıdemli editörü Mark Milam’a göre, İran, İsrail’in potansiyel hedefi olabileceği endişesiyle yedi üre ve amonyak tesisini kapattı. StoneX’e göre, İran 2024’te yaklaşık 4,5 milyon ton ihracat hacmiyle, Çin’in ihracat hacmine yakın büyüklükte, üçüncü en büyük üre ihracatçısıydı. Milam, ülkenin yılda yaklaşık 8,9 milyon ton üretim kapasitesine sahip olduğunu ve Türkiye, Brezilya ve Arjantin gibi pazarlara hizmet verdiğini belirtti. İran aynı zamanda önemli bir amonyak ihracatçısıdır. İran-İsrail çatışması gübre piyasaları için büyük önem taşıyor. Küresel üre ihracatının yaklaşık yüzde 40’ı risk altında. İran, yedi amonyak-üre tesisinin tamamını kapattı. Mısır’daki üre üretimi ise İsrail’den gelen gaz arzının kesilmesi nedeniyle durmaya devam ediyor. Fiyatlar şimdiden yükselişe geçti. Mevcudiyet ve fiyat endişelerini artıran bir diğer faktör de Çin’in gübre ihracatından sürekli geri çekilmesi. Hem Çin’in fosfat hem de üre ihracatları tarihsel seviyelerin gerisinde kalıyor. Çin tipik olarak yılda yaklaşık 5,5 milyon ton üre ihraç ederken, bu yıl Pekin’in yalnızca yaklaşık 2 milyon ton ihracata izin vereceği belirtildi. Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı’nın kapanması gibi bir senaryo, küresel ekonomide domino etkisi yaratacak ve ülkelerin enerji politikalarını yeniden gözden geçirmesine neden olacak. Türkiye gibi enerji ithalatına bağımlı ülkeler için bu durum, ekonomik istikrarı koruma adına ek tedbirler alınmasını gerektirecek.”

İstinye Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Caner Özdurak: Hürmüz Boğazı’nın Kapatılması Türkiye’de Enflasyonla Mücadele Sürecini Zorlaştırabilir yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul’un ikonik yapılarından olan ve tarihi M.Ö. 410 yılına kadar uzanan Kız Kulesi, Kültür ve Turizm Bakanlığınca Eylül 2021’de başlatılan kapsamlı restorasyon çalışmalarının ardından, 11 Mayıs’ta anıt müze olarak ziyarete açılıyor. Uluslararası restorasyon ilkeleri ışığında ve Prof. Dr. Feridun Çılı, Prof. Dr. Zeynep Ahunbay ve Ağahan Mimarlık Ödülü sahibi Mimar Han Tümertekin’den oluşan bilim kurulunun rehberliğinde gerçekleştirilen restorasyon çalışmaları sonucu, 2. Mahmut dönemindeki orijinal haline kavuşan Kız Kulesi, yeniden İstanbul’un gözbebeği haline gelecek.

İki yıl önce başlatılan çalışmalar sırasında Kız Kulesi’nin zaman içerisinde geçirdiği onarımlarda kullanılan beton ve çimento içeriğindeki tuzlar ve diğer kimyasallar nedeniyle zarar gördüğü, taşıyıcı kolon ve kirişlerin bile birbirine bağlı olmadığı anlaşılmıştı. Yapılan incelemeler, oluşabilecek büyük bir depremde İstanbul’un göz bebeği olan Kız Kulesinin bütünüyle zarar göreceğini de gözler önüne sermişti.

Özgün haline kavuşturuldu

Başlatılan restorasyon çalışmalarında günümüze ulaşmış kaynaklardaki en çok bilgi ve belgenin olduğu 18. yüzyıl sonu verileri kullanıldı.  Bu bilgiler ışığında kule ve kale bölümündeki özgün olmayan çatı ilaveleri kaldırılarak özgün durumuna getirildi. Süreç boyunca kimyasal analizler, georadar görüntüleme sistemleri, lazer tarayıcılar gibi teknolojilerle yapının statik sorunları tespit edildi ve güçlendirme yöntemleri belirlendi. Georadar çalışmaları sırasında içinde boşluk gözlemlenen özgün duvarların enjeksiyon yöntemiyle güçlendirilmesi yapıldı. 

Yapının tarihi beden duvarları, paslanmaz çelikten görünmez gergilerle güçlendirildi ve kale bölümünün özgün dendan duvarları ortaya çıkarıldı. Balkon döşeme karkası üzerinde ahşap taşıyıcılarla duvar ve kubbe aslına uygun olarak oluşturuldu, duvarların ahşap kaplamaları tamamlandı ve dekoratif öğelerinin imalatı yapıldı. Kubbe ise özgün malzemesi olan kurşunla kaplandı. Bakır alem ise konservasyon çalışmaları yapılarak altın varak ile kaplandı. Özgün aleme zarar vermeden yanına yıldırımdan korunma amaçlı paratoner yapıldı.

Yapılan çalışmalar sonucu ziyaretçilerin avluda bulunan ahşap seğirdim terasında da dolaşarak merdivenlerden kuleye çıkabileceği ve İstanbul’u diledikleri gibi izleyebilecekleri alanlar oluşturuldu. Tüm bu çalışmalar sonucunda, bugüne kadar İstanbulluların İstanbul’dan izlediği Kız Kulesi, artık kuleden İstanbul’un doyasıya izlendiği bir anıt müze olarak yoluna devam edecek. 

Depreme karşı tüm önlemler alındı

Öte yandan restorasyon çalışmaları sonucu, olası bir deprem veya zemin hareketinde yapının zarar görmemesi için ada etrafına çelik-beton bütünleşik kazıklar da yapıldı. Yapı çevresi betonarme destek kirişleri ve donatılı saha betonarme döşemesiyle ada etrafındaki ana kayaca ankre kazıklardan destek alarak güçlendirildi.

Kız Kulesi’nin sağlam bir şekilde gelecek kuşaklara aktarılması için ada, ortalama 25 metre derinlikte 201 kazık ile çepeçevre tahkim edildi, özellikle hakim dalganın yüksek olduğu kuzey, batı ve güney-batı yönünde palyeli tahkimat ile dalga etkilerine karşı korunaklı hale getirildi. Kule çevresindeki platform da tamamen yenilendi. 

Tüm bu çalışmalara ilave olarak, Kız Kulesi’ne giden temiz su hattı elden geçirildi, enerji hatlarının yenilenmesi yapıldı. Eski durumda pis su arıtma ünitesi ya da kanalizasyona erişim bulunmadığı için bununla ilgili yer altı biyolojik arıtma sistemi de yapıldı. Çevre düzenlemesi kapsamında ziyaretçilerin oturup dinlenebileceği, aynı zamanda dalgalara karşı set oluşturan ve aydınlatma cihazlarına sahip deniz ortamına dayanıklı prekast üniteler yerleştirildi.

Kız Kulesi’nin Hikayesi Işıklarla Anlatılacak

11 Mayıs’ta kapılarını ziyaretçilerine açacak olan Kız Kulesi’nin İstanbul’da yeniden bir cazibe merkezi haline gelmesi de planlanıyor. Bu sebeple Kız Kulesi ve Galata Kulesi arasında şiirlere ve hikayelere konu olan aşkı anlatan eşsiz bir ışık ve ses gösterisi de tasarlandı. İlk gösteri Kız Kulesi’nin ziyarete açılacağı 11 Mayıs Perşembe akşamı, saat 21.00’de yapılacak ve her akşam aynı saatte tekrar edilecek. 

Öte yandan Kız Kulesi hakkında tarihsel tüm bilgilere, restorasyon çalışmalarında gerçekleştirilen imalatlar ve elde edilen verilerle ilgili tüm detaylı raporlara, Kız Kulesi’ne ait www.kizkulesi.gov.tr internet sitesi üzerinden ulaşılabilir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

İstanbul Boğazı’nın incisi Kız Kulesi 11 Mayıs’ta kapılarını yeniden açıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.