Hafızayı oluşturan esas unsur motivasyondur

Herkesin biyolojik olarak farklı özelliklere sahip olduğunu dile getiren Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Biyolojik olarak nasıl elimiz, yüzümüz, kolumuz farklıysa beynimizin de belirli alanlarında farklılıklar var. Hafıza ya da bellek dediğimiz şey de kişiden kişiye değişebiliyor. Ancak hafızayı oluşturan esas şey motivasyon ve ilgi alanıdır. Önce ilgilenilen konu hakkında motive olmak gerekiyor.” dedi. 

Merak öğrenmeyi kalıcı hale getirir

Zorunlu olarak öğrenilen bilgilerin kalıcı olmadığına dikkat çeken Prof. Dr. Tarlacı, “Merak olması gerekiyor. Merak, motivasyonu tetikleyen bir şey. Merak varsa insan her türlü şeyi öğrenmeye çalışıyor ve bütün derinliğini öğreniyor. O zaman unutması da zor oluyor.” dedi.

Unutmayı da küçümsememek gerektiğini sözlerine ekleyen Prof. Dr. Tarlacı, “Eski bir söz var, ‘Tanrıya şükür, unutmak iyi ki var ve zorunlu.’ diyor. Çünkü unutmazsak birçok acı aynı canlılığını korurdu. Birçok sıkıntı aynı canlılığıyla tekrar tekrar hafızamıza gelirdi. İnsan doğası gereği unutuyor. Hatta çok unutuyoruz. Bireysel olarak da toplumsal olarak da unutuyoruz. Toplumsal bir hafıza da var. Yazılıysa buna tarih deniyor. Öte yandan tarihin ne kadar tartışmalı olduğunu hepimiz biliyoruz. Herkesin yazdığı tarih farklı. Hafızanın ne kadar uçucu olduğunu, yeniden inşa ederken ne kadar yanıldığımızı gösteriyor.” şeklinde konuştu.

Anılar yeniden kurgulanarak hatırlanır

Hafızanın bilgisayar gibi olmadığını ve anıların dosyalar şeklinde geri gelmediğini dile getiren Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “O an içinde bulunduğunuz koşullar, geçmişte anıyı yaşadıktan sonra üzerine eklenen yeni duygular, bilgiler ya da çıkarım yöntemleri zihinsel geçmişteki anınızı değiştiriyor. Yani onu yeniden kurgulayarak geri getiriyorsunuz. Anılarda yeniden kurgulama yapabildiğimize göre bu durum insanın iyileşmesine de yardımcı oluyor olabilir. Bilişsel terapiler vardır. Kişinin düşünce zincirini değiştirmeyi içerir. Bazen yanlış anılar ekleriz.” dedi ve sözlerine şöyle devam etti: 

“Bu sebeple görgü tanıklıklarının kameralara göre güvenilmez olduğunu gösteren çalışmalar var. Kamera olayı birebir kaydediyor. Ama biz kurguluyoruz. Çünkü beyin esnek, yumuşak, akışkan. Zaman içerisinde değişiyor ve bu değişim anıları geri çağırırken boşluklara neden oluyor. O boşluklar bizi rahatsız ediyor. ‘Orada bir şey olması gerekiyor’ deyip onu başka bir şeyle dolduruyoruz. Böylece anınız değişiyor.”

Travmalar farklı şekilde kaydedilir

Beyindeki amigdala ve hipokampüs arasındaki güçlü bağa dikkat çeken Prof. Dr. Tarlacı, şiddetli travmaların hafızaya çok daha güçlü şekilde kazındığını söyledi. Bu durumun, travma sonrası stres bozukluğuna yol açabildiğini belirtti.

Unutkanlığı azaltmanın en etkili yolu tekrar

Bilgilerin kalıcı hale gelmesi için tekrarın şart olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tarlacı, “Öğrenilen bilgilerin ilk gün, bir hafta ve bir ay sonra tekrar edilmesi hafızayı güçlendirir.” dedi.

Beyin sağlığı için doğru beslenme önemli

Beynin de bir organ olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Tarlacı, sözlerini şöyle tamamladı:

“Sağlıklı çalışması için uygun beslenmek şart. Omega-3 yağ asitleri ve Akdeniz tipi beslenme beyin esnekliğini artırır. Balıklar, keten tohumu, ceviz gibi besinler bu açıdan zengin kaynaklardır. Margarin gibi yapay yağlar hem kalp-damar hem de beyin sağlığı üzerinde olumsuz etkilere neden olur. Omega-3 tüketiminin artırılması gerekir. Antioksidanlar vücudu zararlı maddelerden temizler. Özellikle rengi koyulaşan meyvelerde antioksidan oranı artar. Bu tür besinlerin düzenli tüketilmesi gerekir.”

Merak duygusunu canlı tutmak ve iyi beslenmeyle hafızayı korumak mümkün! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Sağlıklı beslenme ürünleri, diyet listeleri ve detoks programları özellikle havaların ısınmasıyla birlikte gündemden düşmüyor. Milyonlarca insanın zayıflamak ve fit bir görünüme sahip olmak için bilgi edinmeye çalıştığı böylesi bir ortamda, doğru ve dengeli beslenmenin püf noktaları hakkında tavsiyelerde bulunan Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Hülya Yiğit, çok sık gündeme gelen 5 yanlış bilgiyi sıraladı.

“Şekersiz içecekler sağlıklıdır”

Doğru beslenmeye çalışırken, yanlış tercihler yapılabildiğine işaret eden Yiğit, soğuk içeceklerdeki ‘şekersiz’ ve ‘kalorisiz’ yazılarına karşı uyarıda bulundu. Yiğit, “Şekersiz ve kalorisiz olan bu içecekler, vücutta şeker gibi insülin salgılatır ve yağ depolanmasını uyarır. Üstelik bağırsak sağlığını da olumsuz etkileme ihtimalleri her zaman vardır.” diye konuştu.

“Detoks suları toksin atar”

Günümüzde çok sık başvurulan detox sularının içeriğine de dikkat çeken Yiğit, “Vücudumuzdaki toksin atma işlemini karaciğerimiz yapar. Bu içecekler eğer taze yapıldıysa, size vitamin, mineral ve posa sağlayıp diyetinize destek olur. Ancak vadettiği arındırmayı yapmayacaktır. Tabii ki şekerli içecekler yerine bu detox içeceklerini içmek karaciğerinize destek olacaktır. Burada önemli olan bu içecekleri tek besin kaynağı haline getirmemektir.” dedi. 

“Glutensiz ürünler ve vegan ürünler sağlıklıdır”

Beslenme ve Diyet Uzmanı Hülya Yiğit, toplumda kabul gören glutensiz ve vegan ürünlerin sağlıklı olduğu yönündeki yaygın görüşün aksine, bu ürünlerin çoğunun işlenmiş olabileceğini belirtti. Yiğit, “Glutensiz etiketli ürünlerin aslında çoğu işlenmiştir. Eğer glutensiz undan yapıldıysa, tatlarını güzelleştirmek için daha çok şeker atılmış olma ihtimalleri vardır. Bu nedenle sadece bu ibarelere değil, ürünün etiketindeki içeriğe bakmak gerekiyor. Ürünün vegan olması, hayvansal bir içerik kullanılmadığını ifade etse de bu ürünler daha yağlı olabilmekte, çoğunlukla doymuş yağları da daha çok içermektedir.” diye konuştu. 

“Mısır gevrekleri zayıflamaya yardımcı olur” 

Kahvaltılarda sıkça tüketilen mısır gevreklerinin zayıflama sürecine yardımcı olup olmadığı hakkında da konuşan Yiğit, tüketicilerin hangi ürünleri tercih ettiğinin önemine vurgu yaparak şunları söyledi: “Eğer ballı, çikolatalı, şeker ilaveli olanlar tercih ediliyorsa aksine daha çok acıktırabilir ve porsiyon kontrolünü daha zor sağlarsınız. Sabahları güne bol peynirli bol yeşillikli yani proteinli ve posalı bir kahvaltıyla başlamak gün içindeki iştah kontrolünüzün sağlanmasına ve kilo kontrolünüze daha çok yardımcı olur.”

“Kalori hesaplamak, doğru beslenmek için yeterlidir”

Dyt. Hülya Yiğit, sadece kalori hesaplayarak doğru beslenmenin mümkün olamayacağına işaret ederek, “Bu konu çoğu kişi tarafından yanlış anlaşılıyor. Bir besinin kalorisine değil, içindeki posa ve protein oranına bakmak gerekiyor. Örneğin bir adet peynirli sandviçin kalorisiyle, bir çikolatanın kalorisi eşittir. Ancak besleyicilikleri farklıdır. Bu nedenle etiketteki kaloriye değil, besinin içindeki protein ve lif oranına bakmamız gerekir.” 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Diyet Mitleri Yanıltıyor! Doğru beslenmeyle ilgili 5 yanlış bilgi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.