Komşuluk, sosyal bir yakınlık

Komşuluğun, sosyolojik açıdan insanların yaşadıkları çevrede birbirleriyle kurdukları sosyal ilişkileri ifade ettiğini dile getiren Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Bu ilişkiler, duygusal destek, yardımlaşma, güven ve karşılıklı sorumluluk gibi unsurlarla şekillenir. Komşuluk, yalnızca coğrafi bir yakınlık değil, aynı zamanda sosyal, kültürel ve psikolojik bağların oluşturduğu bir kavramdır. İnsanlar, genellikle benzer yaşam biçimleri, değerler ve ihtiyaçlar etrafında bir araya gelirler ve bu, komşuluk ilişkilerinin temellerini oluşturur.” dedi.

Geleneksel toplumlarda komşuluk kritik rol oynuyordu

Geleneksel toplumlarda komşuluğun, güçlü bir sosyal ağ oluşturduğunu ve toplumsal bağların pekişmesinde önemli bir rol oynadığını kaydeden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “İnsanlar, komşularıyla sürekli etkileşimde bulunur, karşılıklı yardımlaşır ve güvenlik konusunda birbirlerine destek olurlardı. Komşuluk ilişkileri, aynı zamanda psikolojik destek sağlamak ve aidiyet duygusu açısından da büyük bir işlev görürdü. Bu tür ilişkiler, toplumsal uyumun sağlanmasında da kritik bir rol oynardı.” diye anlattı.

Şehirlerde komşuluk bağları zayıflıyor

Ancak modern kent yaşamı ile birlikte, apartmanlarda ve yüksek binalarda yaşayan insanların sayısının artması, anonimleşme ve sosyal izolasyon gibi olguların komşuluk ilişkilerini yüzeysel hale getirdiğini ifade eden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şöyle devam etti:

“İnsanlar artık komşularını tanımamakta ve karşılıklı etkileşimde bulunmamaktadır. 2024 yılında Areda Survey’in Türkiye genelinde yaptığı geniş çaplı bir araştırma, Türk halkının yüzde 63,3’ünün komşuluk ilişkilerinin eskisi kadar güçlü olmadığını, yüzde 31,2’sinin ise bu ilişkilerin tamamen sona erdiğini düşündüğünü ortaya koymuştur.

AVM kültürü esnaf komşuluğunu da dönüştürdü

Çarşıda ve esnaf komşuluklarında da benzer bir dönüşüm yaşanmıştır. Eskiden mahalle ve çarşı esnafı, sıkı sosyal bağlar kurarak alışveriş ve karşılıklı yardımlaşma ilişkilerini güçlendirirdi. Ancak günümüzde işyerlerinin anonimleşmesi, alışveriş merkezlerinin (AVM) yaygınlaşması ve müşteri ilişkilerinin daha işlevsel hale gelmesiyle birlikte, esnaf komşulukları da daha yüzeysel ve çıkar odaklı bir hale dönüşmüştür.”

Şehirleşme ve bireyselleşme, komşuluk ilişkilerinde dönüşüm yarattı

Şehirleşme ve bireyselleşmenin, komşuluk ilişkilerinde belirgin bir dönüşümü beraberinde getirdiğini söyleyen Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Şehirleşme, insanları fiziksel olarak birbirinden uzaklaştırmış, yüksek katlı binalarda yaşayanlar arasında komşuluk bağları zayıflamıştır. Ayrıca, bireyselleşme eğilimleri, kişisel alanın ve mahremiyetin artmasına neden olmuş, komşularla etkileşimde bulunma isteği azalmıştır. Bu bağlamda, komşuluk gürültüsü gibi sorunlar, komşuluk ilişkilerini olumsuz yönde etkileyerek komşuların birbirlerinden uzaklaşmasına neden olmaktadır. Zamanla, bu tutumlar komşuları daha izole bir yaşantıya sürükler ve sosyal bağların giderek zayıflamasına yol açar.  Yalnızlık ve güven kaybı, sadece Batı toplumlarına ait bir sorun olmaktan çıkmış, küresel bir problem haline gelmiştir.” diye konuştu.

Komşularla artık yalnızca ihtiyaç duyulduğunda iletişim kuruluyor

Apartman kültürü ve site yaşamının, fiziksel yakınlık sağlasa da sosyal etkileşimi azalttığını kaydeden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “İnsanlar daha çok kendi özel alanlarına çekildi ve komşularla yalnızca ihtiyaç duyduklarında iletişim kurmaya başladı. Bu durum, geleneksel komşuluk bağlarının zayıflamasına yol açtı. Eskiden mahallelerde yaygın olan sıcak, samimi ilişkiler ve yardımlaşma, apartmanlarda daha yüzeysel hale geldi. Özellikle site yaşamındaki ortak alanlar (park, otopark, sosyal tesisler), insanların bir araya gelmesini sağlamayı hedeflese de bu alanlarda bile ilişkiler yüzeysel kaldı. Ayrıca, dijitalleşme süreci, komşulukları daha bağımsız ve geçici hale getirdi; geleneksel sıcak ilişkilerin yerini ise daha sanal ve mesafeli bağlar aldı.” şeklinde konuştu.

Komşular arasında dayanışma duygusu azaldı

Geleneksel anlamda “komşu komşunun külüne muhtaçtır” sözünün, komşuluk ilişkilerinin ne denli yakın ve önemli olduğunu vurguladığını ifade eden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “İnsanlar, zor zamanlarında birbirlerine maddi ya da manevi anlamda yardımcı olurdu ve bu anlayış, sosyal dayanışmanın ve karşılıklı güvenin temelini oluşturuyordu. Ancak günümüzde bu anlayış giderek zayıflamış durumda. Özellikle büyük şehirlerde, bireyselleşme ve kişisel alanın ön plana çıkmasıyla birlikte, ‘komşunun külüne muhtaç olmak’ gibi bir dayanışma anlayışı daha nadir görülüyor. Komşuluk ilişkileri, genellikle yalnızca ihtiyaç anlarında şekillenmeye başlamış, karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma duygusu ise giderek azalmıştır.” dedi.

Büyük şehirlerde komşuluk ilişkilerinin bazen sosyal statüyle de ilişkilendirilmeye başlandığını söyleyen Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Yüksek gelir gruplarının yaşadığı yerlerde, komşular arasındaki ilişkiler daha yüzeysel ve rekabetçi hale gelebiliyor. Bu durum, komşuluğun geleneksel anlamda ‘yardımlaşma’ ve ‘paylaşma’dan ziyade, ‘toplumsal görünürlük’ ve ‘sosyal statü’ üzerinden şekillenmesine neden olabiliyor.” ifadesinde bulundu.

Komşuluk ilişkilerini sürdürenler hala var

Türk toplumunda, hatta metropollerde bile, sıcak ve dayanışmacı komşuluk ilişkilerini sürdürenlerin hala var olduğunu dile getiren Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Özellikle mahalle kültürünün güçlü olduğu yerlerde veya küçük apartmanlarda, insanlar arasında güven ve yardımlaşma hala önemli bir yer tutuyor.” dedi.

Çat kapı misafirlik anlayışı tamamen kayboldu

Modern yaşamda mahremiyetin giderek daha değerli hale geldiğini ve bunun, komşuluk ilişkilerine yansıdığını anlatan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “İnsanlar, özel hayatlarına daha fazla saygı gösterilmesini istemekte ve bu yüzden komşularıyla daha az etkileşimde bulunmayı tercih etmektedirler. Mahremiyetin artan önemi, komşuluk mesafelerini genişletmiş ve insanlar arasında daha çekingen, yüzeysel ilişkiler oluşmuştur. Çat kapı misafirlik anlayışı da neredeyse tamamen kaybolmuştur. Eskiden komşular birbirlerine rahatlıkla misafir olabiliyorken, günümüzde izinsiz ziyaretler genellikle hoş karşılanmamaktadır.” diye konuştu.

WhatsApp komşu grupları istenmeyen gerginliklere de neden oluyor

Dijital çağ, komşuluk kavramını sanal ortamda yeniden şekillendirildiğini de ifade eden Prof. Dr. Süleymanlı, “WhatsApp grupları, sosyal medya ve çevrim içi forumlar, komşuların sadece bilgi paylaşımında bulunmalarını değil, aynı zamanda güvenlik sorunları ya da acil durumlar gibi durumlarda ortak çözümler üretmelerini sağlıyor. Bu sayede fiziksel olarak bir araya gelmeden de etkileşimde bulunulabiliyor. Yine de tüm bu kolaylıklara rağmen sanal komşuluklar, geleneksel ilişkilerin sıcaklığını ve samimiyetini yansıtamıyor. Bu dönüşüm, komşuluk ilişkilerinin daha yüzeysel ve dayanışmanın daha zayıf olmasına yol açıyor. Ayrıca dijital etkileşimler bazen yanlış anlaşılmalara veya gerginliklere de yol açabiliyor. Bir bilgi paylaşımı ya da yorum, komşular arasında istenmeyen gerginliklere de neden olabiliyor.” ifadesinde bulundu.

Yalnız yaşayan yaşlılar veya çocuklu aileler için komşuluk hala önemli

Komşuluk ilişkilerinin, toplumsal dayanışmanın temeli olan önemli bir sosyal olgu olduğunu belirten Prof. Dr. Süleymanlı, “Ancak modern toplumun dinamikleri, şehirleşme, bireyselleşme ve dijitalleşme gibi faktörler bu bağları zayıflatmış, yerine daha izole bir yaşam tarzı getirmiştir. Komşuluk ilişkilerinin yeniden güçlendirilmesi için yüz yüze etkileşimin teşvik edilmesi büyük önem taşır. Sosyal izolasyonun arttığı günümüzde, komşuluk ilişkileri yalnızlıkla başa çıkmak adına önemli bir araç olabilir. Basit bir selam bile bu ilişkileri güçlendiren etkili bir adım olabilir. Özellikle yalnız yaşayan yaşlılar veya çocuklu aileler için komşular arasında sıcak bir selam bile hayati önem taşır. Bu açıdan, Prof. Dr. Nevzat Tarhan’ın ‘Komşuluk ilişkisi toplumu ayakta tutar’ sözü, yalnızlık ve güvensizlik gibi toplumsal sorunların önüne geçmek adına daha da anlam kazanıyor.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Apartmanlar komşuluk bağlarını kopardı! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Uygulamanın geliştirme aşaması, toplumsal faydayı ön planda tutan bir ekip tarafından yönetildi. AYT Teknoloji Genel Müdürü Neşe Arın Kuter, şehirlerde kaybolmaya yüz tutan sosyal bağların teknolojik olanaklarla yeniden inşa edilebileceğine inanıyor. Kuter, “Mahalle yalnızca bir adres değildir; topluluğun merkezidir. Biz de bu bütünlüğü dijital dünyada koruyup güçlendirmeye çalışıyoruz,” sözleriyle uygulamanın vizyonunu açıklıyor. 

Naberise ile kullanıcılar yaşadıkları mahallede yalnız olmadıklarını hissediyor; karşı apartmana yeni taşınan komşudan, pazar günü parkta temizlik yapmak isteyen gönüllüye kadar herkes bir araya gelebiliyor. Çünkü bazen sadece fark edilmek bile, biri için çok şeyi değiştirebiliyor. 

Neden Naberise Kullanılmalı? 

Günümüzde herkesin sosyal medyada birçok takipçisi, birçok bildirimi var. Ancak bu sanal kalabalıklar içinde, yaşadığımız yere dair bir şey bilmiyor; yan dairemizde kimin yaşadığından habersiz yaşıyoruz. “İyi Komşuluk Uygulaması” Naberise bu uzaklığı kapatmak için var. 

Gerçek yaşamın içinden gelen ihtiyaçlara odaklanarak geliştirilen uygulama; güven duygusunu yeniden kurmayı, yardımlaşmayı görünür hale getirmeyi ve topluluk hissini artırmayı hedefliyor. 

Naberise, sadece bilgi paylaşmak değil, aynı zamanda günlük hayatın içindeki küçük iyilikleri büyütmek için de güçlü bir alan açıyor. Bu sayede kullanıcılar kendilerini hem sosyal hem de duygusal olarak güvende hissedebiliyor. 

Diğer Sosyal Medya Platformlarından Farkı Ne? 

Naberise, yaygın sosyal medya uygulamalarından farklı olarak mahalle bazlı bir iletişim modeli sunuyor. Tüm Türkiye’deki kullanıcılar uygulamaya katılabilir ancak içerikler mahalleye göre şekillenir. Bu sayede gereksiz bilgi kalabalığı değil, doğrudan mahallenizde var olan, ilgilendiğiniz kişiler ve konular önünüze çıkar. 

Fenomenler, reklamlar, yüzeysel etkileşimler yerine; gerçek mahalle hikâyeleri, yerel haberler ve hayatı kolaylaştıran bilgiler ön plandadır. 

Naberise Uygulamasıyla Ne Kazanırsınız? 

Her sabah aynı sokakta yürüyorsunuz. Belki yan dairenize biri yeni taşındı, karşı apartmandaki komşu kitap değişimi yapmak istiyor ya da çocuklarınız için bir oyun arkadaşı arıyorsunuz… Ama bunları bilmiyorsunuz. Çünkü iletişim çok uzağa odaklanmış durumda. 

Naberise bu uzaklığı kapatıyor. 

Uygulama, size günlük hayatın içinde görünmeyen bağları görünür kılma imkânı sunuyor. 

• Belki yaşlı bir komşunuza alışveriş yardımında bulunursunuz. 

• Belki evinizde fazlalık olan bir masa, başka biri için büyük bir ihtiyaçtır. 

• Belki sadece bir selam bile, birinin gününü değiştirir. 

Naberise, mahalleli olmanın duygusunu dijitalde hissettirirken; yardımlaşma, dayanışma ve paylaşım gibi değerleri günlük hayatın doğal bir parçası haline getiriyor. 

Uygulamanın İçerisinde Neler Var? 

Naberise, kullanıcıların yaşadıkları mahalle özelinde etkileşim kurabildiği, lokasyon tabanlı bir sosyal ağ olarak tasarlandı. 

Kullanıcılar: 

• Komşularıyla arkadaşlık kurabiliyor, 

• Mesajlaşabiliyor, 

• Ortak ilgi alanlarına göre topluluklar oluşturabiliyor. 

Uygulama içindeki “Gönderi Başlat” bölümüyle; haber, ilan ya da etkinlik başlatmak mümkün. 
İlanlar aracılığıyla eşya paylaşımı yapılabiliyor, etkinlik duyuruları ile insanlar bir araya gelebiliyor, haberler sayesinde mahallede neler olup bittiği takip edilebiliyor. 

Kuter, bu noktada “Dijital dünyada gerçek bir komşuluk bağı oluşturmak mümkün. Amacımız gündelik yardımlaşmayı mobile taşırken, güven ortamını da sağlamak,” şeklinde açıklamada bulunuyor. 

Türkiye Geneline Ücretsiz Açıldı 

Naberise, olumlu kullanıcı geri bildirimleriyle sürekli güncellenerek şu anda tüm Türkiye’de erişilebilir durumda. 

Genel Müdür Neşe Arın Kuter, uygulamanın toplumsal güveni ve dayanışmayı artırdığına vurgu yapıyor:  “Bir mahallede insanlar birbirini tanıdığında, iletişim ve dayanışma kendiliğinden güçleniyor. Sadece beğen tuşuna basarak bile iyiliğin görünür olmasına katkı sağlayabilir, küçük bir hareketle büyük bir etki yaratabilirsiniz. Etrafımızda, yaşadığı topluma elinden geldiğince katkı sunmak isteyen harika insanlar var. Naberise sayesinde bu insanlar bir araya geliyor; birbirini tanıyor, destek oluyor ve yardımlaşarak iyiliğin büyümesine katkı sağlıyorlar.” 

Uygulama, iOS ve Android cihazlar üzerinden ücretsiz indirilebiliyor ve kullanıcıya reklamsız sunuluyor. Kullanıcılar, yaşadıkları mahalleye göre kayıt olarak topluluğa kolayca katılabiliyor. 

Geliştirici ekip, kullanıcı deneyimini sürekli geliştirmek için güncellemelerini sürdürüyor. 

Gerçek Bağlar, Gerçek İnsanlarla Kurulur 

Naberise, şehir yaşamında unutulmaya yüz tutan bağı kurmak için geliştirildi. 
Sokakta yürürken tanımadığınız insanlar, artık yalnızca “geçilen yüzler” değil. 

Bu uygulama sayesinde: 

• Etrafınızda kim var, neye ihtiyaç duyuyor, siz neye katkı sağlayabilirsiniz; tüm bunları fark etmeye başlıyorsunuz. 

• Mahalleniz sizin için daha yaşanabilir, daha güvenilir bir yer haline geliyor. 

• Ve belki de en önemlisi, sadece bir paylaşım yaparak bile bir başkasının hayatında fark yaratabiliyorsunuz. 

Naberise ile tanışın. Çünkü bazen yalnızca bir uygulama değil, bir bağ kurma ihtiyacı her şeyi değiştirir. 

Mahalle Bağlarını Dijitalde Güçlendiren İyi Komşuluk Uygulaması Naberise Kullanıma Sunuldu  yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Mezunlarla İlişkiler Ofisinin, mezun öğrencilerle üniversite arasında bir köprü görevi üstlendiğini söyleyen Birim Sorumlusu Sercihan Kadıoğlu, “Sınıfta Mezun Var” etkinliklerinin pandemi döneminde çevrimiçi bir ortamda başladığını belirtti. Kadıoğlu, “ ‘Sınıfta Mezun Var’ etkinliklerimizle alanında uzman mezunlarımızı sınıflarımıza çeşitli uygulamalarla davet ettik. Pandemi döneminin sona ermesiyle bu etkinlikler yüz yüze olarak devam etmeye başladı. Bu etkinliklerimizin sayesinde öğrencilerimiz, mezunlarımıza kafalarına takılan soruları sorabiliyor ve geleceğe dair hedeflerini belirlemede aldıkları cevaplar kendilerine kılavuz olabiliyor” diye konuştu.

Fiziki ortamda mezun buluşmaları düzenlediklerini belirten Kadıoğlu, “ Bölüm/fakülte ve toplu şekilde mezun buluşmaları organize ediyoruz. En son geçtiğimiz Mayıs ayında MÖTBE’de büyük bir mezun buluşması gerçekleştirdik. Birçok ünlü konuk dahil olmak üzere bine yakın mezunumuzu ağırladık.  Ayrıca bu sene sıfır atık ilkesiyle geri dönüştürülmüş ipler kullanılarak bir sosyal sorumluluk projesi hazırladık. Egeli öğrencilerle ‘Mezun Şans Bilekliği’ yaptık. Mezun kartlarını almaya gelen tüm mezunlara bu bilekliklerden hediye ettik.  Bu bilekliklerin ‘Egeliden Egeliye’ bir hatıra olmasını istedik” dedi.

 “Mezunlarımız mezun kartlarını almayı unutmasınlar”

Her yıl yaklaşık bine yakın etkinlik düzenlediklerini söyleyen Kadıoğlu, “Amacımız, öğrencilerimizin bağlarını koparmadan üniversitemizden ayrılmaları. Mezunlarımız, personel ve öğrenciye uygulanan her türlü imkândan yararlanabiliyor, mezun kartları sayesinde üniversitemize rahatça girebiliyor, kütüphaneyi kullanabiliyor, sosyal tesislerimizden indirimli bir şekilde faydalanabiliyor. Mezun olan arkadaşlarımız bu avantajlardan yararlanabilmek adına mezun kartlarını almayı ve henüz mezun kartını almamış arkadaşlarına hatırlatma yapmayı unutmasınlar. Biz, yalnızca mezunlarımıza mezun kartı vermekle kalmıyor onlara gelen iş ilanlarını kriterlerine göre mail yoluyla iletiyoruz. Yapılacak etkinliklerden de haberdar olmaları için bilgilendiriyoruz” dedi.

Ulusal Staj Programı ile koordineli şekilde çalıştıklarını ifade eden Kadıoğlu, “Ulusal Staj Programı kapsamında her yılın 3 ayı, 4 hafta olacak şekilde öğrenci çalıştırabiliyoruz. Öğrencilere platform üzerinden teklif gönderiyoruz ve kabul eden stajyerlerimiz gelip burada deneyim kazanıyorlar. Kariyer Kapısına başvuruda bulunan öğrencilerimiz, istedikleri illerde staj yapabiliyor. O nedenle kapımız Türkiye’nin her şehrinden gelecek öğrencilere açık. Son olarak öğrencilerimiz, mezunlarımız ve stajyer adaylarımız etkinliklerimizden haberdar olmak için ‘mezunege’ instagram sayfamızı takip edebilirler” dedi. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Ege Üniversitesi mezunlarıyla bağlarını koparmıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.