İzmir Büyükşehir Belediyesi, başta nöroçeşitli olmak üzere kentte yaşayan tüm engel gruplarından kişilerin istihdam edilmesi ve iş sürecinde iş koçu desteği almasını sağlamak amacıyla Türkiye’de ilk kez Destekli İstihdam Ofisi’ni kurdu. Engelli Çalışmaları Şube Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren ofis, bir yılda 53 kişiyi hem özel sektörde hem de kamu kurum ve kuruluşlarında iş gücüne kattı. Onlardan biri de İzmir Büyükşehir Belediyesi Eşrefpaşa Hastanesi’nde göreve başlayan Türkiye’nin bilinen ilk asperger sendromlu biyomedikal yüksek mühendisi Oğuzhan Efe Sapmaz oldu. Ofiste görev alan iş koçlarının desteği ile kendi alanına uygun bir işe yönlendirilen Sapmaz, Eşrefpaşa Hastanesi’nde kullanılan cihazların tamir, bakım ve kalibrasyonunu yapıyor. Hem işe giriş hem de işe alışma sürecinde Destekli İstihdam Ofisi’nin pek çok desteğini gördüğünü belirten Sapmaz, “Çalışmaya devam ediyorum ve hastaneyi daha da ileriye taşıyacağım. Benden sonrakilere rehber olduğumu düşünüyorum. Benim hikâyem, benim durumumda olanlara örnek olacak” diye konuştu.

“İşin mutfağında daha iyiyim”

Kısa süre önce işe başlayan Sapmaz, Destekli İstihdam Ofisi’ne başvurusu hakkında şunları söyledi: “Ben biyomedikal mühendisliği bölümünden mezun oldum, sonrasında da aynı üniversitede biyomühendislik üzerine yüksek lisans yaptım. Mezun olduktan sonra ameliyat yatakları üreten bir firmada çalıştım. Bir süre de diyaliz cihazlarının distribütörlüğünü yapan firmada çalıştım. Destekli İstihdam Ofisi’ne 2024 yılının kasım ayında başvurdum. Bana orada çok yardımcı oldular. Onlara mesleğimi ve daha önce çalıştığım yerleri söyledim. Onlar da iş bulmam konusunda birçok firmayla görüştü. En sonunda Eşrefpaşa Hastanesi’nde işe başladım. Burada hastanedeki cihazların tamirini, bakımını, kalibrasyonunu yapıyoruz. Örneğin bu sabah bir tansiyon aletinin kalibrasyonunu yaptık. Şu an çok mutluyum. Mezun olduğumdan beri bu işin mutfağında çalışacağım bir görev yapmak istiyordum ama genelde hep satışla ilgili teklifler alıyordum. İnsanları ikna etmede başarılı değilim, cihazlar konusunda daha iyi olduğumu düşünüyorum. Destekli İstihdam Ofisi bana gerçekten yardımcı oldu.”

“Uyumlu bir şekilde çalışıyor”

Destekli İstihdam Ofisi, bireylerin yetenek ve ilgi alanlarına uygun iş fırsatlarını belirliyor, işe yerleştirme sürecini yönetiyor ve istihdam edilen bireylerin iş yerindeki gelişimini takip ediyor. Önce birey analizini tamamlayıp ardından adaya uygun özel sektör ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla görüşen iş koçları, adayların istihdam süreci başladığında da evrak hazırlama, sağlık raporu alma gibi konularda adaya destek oluyor. İş koçları, iş başı yapan yurttaşın işe alışması ve işin sürdürülebilir olması için de desteğini sürdürüyor. Sapmaz’ın istihdam süreciyle ilgilenen iş koçlarından Cansu Çoban, “Oğuzhan Efe Sapmaz, ofisimize başvurduğunda diğer adaylarda olduğu gibi onu yakından tanımak için kişi analizi yaptık. Sadece kişinin beyanına istinaden değil, bizim de gözlemlerimize dayanarak işe uygunluğunu tespit ediyoruz. Kendisinin mesleki ve sosyal becerilerini gözlemledik. Oğuzhan Efe Sapmaz, işe başladığında hızlı sürede ortama ve işe adapte oldu. Şu anda uyumlu bir şekilde çalışıyor” ifadelerini kullandı.

“Gurur duyuyoruz”

Sapmaz’ın İZELMAN AŞ bünyesinde işe başladığını kaydeden İZELMAN AŞ Genel Müdür Yardımcısı İlknur Tanrıverdi ise “Oğuzhan Efe Sapmaz, Destekli İstihdam Ofisi’ne başvurup İZELMAN AŞ Genel Müdürlüğü bünyesinde engelli kadrosundan işe kabul edildi ve Eşrefpaşa Hastanesi’nde biyomedikal mühendis olarak göreve başladı. Oğuzhan Efe Sapmaz, Türkiye’de bilinen ilk asperger sendromlu yüksek biyomedikal mühendisi olan bir arkadaşımız ve onunla çalışmaktan büyük gurur duyuyoruz. Biz de onun gibi diğer arkadaşlarımızı engelli kadromuz üzerinden bünyemize dahil etmek için gerekli çalışmaları yürütüyoruz. Bundan sonraki engelli personel işe alımlarımızda Destekli İstihdam Ofisi’nde görevli iş koçlarımız süreci bizimle beraber yürütecek. Onlara da teşekkür ediyoruz” sözlerine yer verdi.

Asperger sendromlu yüksek mühendis, Eşrefpaşa Hastanesi’nde görevde yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Asperger, davranış sorunu değil; nörogelişimsel bir bozukluk!

Asperger sendromu olan bireylerin ortalama ya da ortalamanın üstünde dil ve zeka yetenekleri olduğunun gözlemlendiğini dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, “Çoğu otizmliden farklı olarak insan ilişkilerine heveslidirler ancak çoğunlukla kendi ilgi alanları doğrultusunda ilişki kurmak isterler. İyi sözel becerileri ve özellikle ilgi alanlarında ciddi bir bilgi birikimleri vardır ancak basit imalı lafları bile anlamada güçlük veya temel sosyal normlar için gerekli olan basit konuşmalarda zorluk gözlemlenir.” dedi.

Toplumda Asperger sendromu hakkında sık karşılaşılan yanlış inanışlar olduğuna değinen Dr. Öğr. Üyesi Luş, “Asperger sendromlu bireylerin duygusal olarak soğuk ve ilgisiz oldukları, sosyal becerilerden tamamen yoksun oldukları ve Asperger sendromu olan herkesin otizmin bütün belirtilerine sahip olduğu düşünceleri sık karşılaşılan yanlış inançlardır. Asperger sendromunun basit bir davranış bozukluğu olduğu inancı da sık karşılaşılan yanlışlardan biridir. Asperger sendromu nörogelişimsel bir bozukluktur ve  sosyal, duygusal ve davranışsal anlamda bazı zorlanmalara neden olur.” açıklamasını yaptı.

Erken teşhis, doğru destek ve eğitimle yaşam kalitesi önemli ölçüde artıyor!

Asperger sendromunun yaşamın erken döneminden itibaren başladığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, “Aileler çocuklarında küçük yaşlardan itibaren uygun davranışlarda bulunmama, konuşmaya uygun cevap verememe  gibi sosyal ilişkilerde beceriksizlik; yüz ifadesi, beden dili gibi sosyal mesajları anlayamamak, konuşmada  mizahı ve alaycılığı ya da normal konuşma için önemli olan jestleri ve sosyal ipuçlarını anlamakta zorlanma gibi önemli belirtileri gördüklerinde muhakkak bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurmalıdırlar.” dedi.

Tek bir konuya aşırı ve yoğun ilgi gösterme ve İlgi duyduğu konuya tekrar tekrar dönmenin de yine önemli bir gösterge olduğuna vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Luş, “Erken teşhis, bireylerin yaşam kalitesini artırmak için çeşitli stratejiler ve destek mekanizmalarının geliştirilebilmesi için zamanında müdahale edilme şansı vermesi nedeniyle oldukça önem taşır.  Bireylerin güçlü yönlerini anlamak ve zorluklarına yönelik doğru yaklaşımlar geliştirmek ve bireylerin ihtiyaçları olan doğru eğitim programına erken yaşta yönlendirilmeleri ileri yaşlarda yaşam kalitesini önemli ölçüde arttırır.” şeklinde konuştu.

Asperger’de tedavi, yaşam kalitesini artırmaya yönelik kişiye özel bir destek!

Sosyal ilişkilerin, Asperger sendromlu bireyler için en çok zorlanılan alan olduğunu aktaran Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, “Sosyal ipuçlarını okuma, empati kurma ve karşılıklı sohbeti sürdürme konusunda oldukça zorlanabilirler. Bu durum, bireyin yalnızlaşmasına ve sosyal izolasyona yol açabilir.” dedi.

Asperger sendromu tedavisinin, durumu ‘iyileştirmek’ yerine bireyin yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen destekleyici terapileri içerdiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Luş, “Tedavi planı, zayıf ve güçlü yönleri birlikte ele alınarak ‘kişiye özel’ oluşturulmalıdır. Sosyal Beceri Eğitimi, bilişsel davranışçı terapi (BDT), davranışsal destekler, özel eğitim müdahaleleri ve anne-baba eğitimi ve yönlendirmesi gibi yöntemlerle yaşanan zorlukların yönetilmesi hedeflenebilir.” ifadelerini kullandı.

İşveren farkındalığı ve esnek düzenlemeler, iş hayatına entegrasyonu kolaylaştırır! 

Yetişkin Asperger’li bireylerin iş yaşamında hangi desteklere ihtiyaç duydukları hakkında da bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, sözlerini şöyle tamamladı:

“İşyerinde ekip çalışması gibi sosyal beceri gerektiren durumlar zorlayıcı olabilir. İşverenlerin farkındalığı, esnek çalışma düzenlemeleri ve mentorluk programları, bu bireylerin iş hayatına entegrasyonunu kolaylaştırır. Sosyal etkileşimde yaşanan zorluklar iş yerinde yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Bu bireyler genellikle belirli bir konuya yüksek düzeyde ilgi duyarlar ve bu konuyu öğrenmek için aşırı miktarda zaman harcayabilirler, bu da bir işe dikkatlerini verme veya aynı anda birden fazla görevi yerine getirme becerilerini engelleyebilir. İşyerinde açık ve doğrudan iletişim stratejileri geliştirmek faydalıdır.”

Asperger Sendromunda doğru destek hayat değiştiriyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.