Kazlıçeşme Sanat Konuşmalarında birbirinden değerli konuklarla müzik eşliğinde söyleşiler gerçekleştiriliyor. Programın müzik bölümlerinde piyanoda Feride Varol yer alıyor. Kazlıçeşme Sanat Konuşmalarının mart ayı konuğu Nezih Başgelen oldu. Arkeoloji, sanat ve kültür alanlarında çok sayıda yayını bulunan ve uzun yıllar adeta bir kültür tercümanı gibi çalışan Başgelen’le “Arkeolojinin Rehberliğinde Sanatın Tarihi” hakkında konuşuldu. Sohbet, 31 Mart Salı akşamı saat 19.30’da Zeytinburnu Kültür Sanat’ın Youtube kanalında yayınlandı. 

“Bilimsel bilgiyi anlaşılabilir bir dille topluma aktarmaya çalıştık.”
Nezih Başgelen, bilimle toplum arasındaki ilişkinin güçlenmesi için çalıştığını vurguladı ve ulaştığı sonuçtan memnuniyetini dile getirdi:
 “Bir kültür tercümanlığı yapmaya çalıştım. Batı’da olan ama bizde pek olmayan bir şey bu. Bilimin çerçevesinde, bilimsel bilgiyi anlaşılabilir bir dille ve akademik kalıpların dışında ilgi çekici unsurları öne çıkararak topluma aktarmayı amaçladık. Toplumun farkındalığını artırmayı da başardık. Anadolu’nun batısından doğusuna, muhtarlara kadar bu işi indirebildik. Tarihi çevrelerin korunduğu, tarihi eserlerin bilindiği, Anadolu uygarlıklarının kucaklayıcı bir bakışla ele alındığı kültürel iklimi sağlamakta katalizör rolümüz oldu. Bunu başardığım için çok mutluyum.”

“Türkiye’nin arkeolojide altın çağ yaşayabileceği ortam sağlandı.”
Nezih Başgelen, Türkiye’deki arkeoloji gelişmelerine dair bilgi verdi.
“Türkiye’nin arkeolojide altın çağ yaşayabileceği dinamikler sahneye kondu. Bu önemli bir girişim, sonuçları da alınıyor. Eser olarak ne bulduk ve onları nasıl bilgiye dönüştürebildik, müzelerimizde toplumla bunları buluşturabildik mi? Bunlar önemli. Yıllardır en büyük sıkıntımız şuydu: Yıllar önce yapılmış kazıların malzemeleri hâlâ depolardaydı. Bakanlık şimdi onları ciddi sergilerle ilgi çeken ürünlere dönüştürebiliyor. Türkiye her yıl biraz daha iyi bir ajanda ile kültürel alanda ilerliyor.”

Kazlıçeşme Sanat Konuşmalarında Mart Ayı Konuğu Nezih Başgelen Oldu! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Program; arkeoloji ve mühendislik alanlarına ilgi duyan genç bireyleri, disiplinler arası düşünmeye açık öğrencileri ve kültürel miras ile teknoloji ilişkisini keşfetmek isteyen katılımcıları bir araya getirdi.

Zirveye Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş görüntülü bağlantı yoluyla katıldı. Programda Üsküdar Belediyesi Başkan Yardımcısı Ceyhun Ünlü, Üsküdar Belediyesi Meclis Birinci Başkanvekili Ali Aral, KENTAŞ Genel Müdürü Nazım Akkoyunlu, akademisyenler ve Haydarpaşa Lisesi öğrencileri yer aldı.

Çevrim içi katıldığı programda konuşan Başkan Dedetaş, Arkeoloji Zirvesi’ni düzenleyen Haydarpaşa Panthers ekibini ve emeği geçen tüm paydaşları tebrik etti. Gençlerin bu toprakların binlerce yıllık kültürel mirasına sahip çıkmasını son derece kıymetli bulduğunu ifade eden Dedetaş, arkeolojik mirasın korunmasının tarih bilinci açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.

Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün bilime ve tarihe verdiği öneme dikkat çeken Dedetaş, arkeolojinin günümüzde yalnızca geleneksel yöntemlerle değil; yapay zekâ ve robotik teknolojilerle de desteklendiğini belirtti. Geleceğin arkeologlarının mühendislik bilgisine, mühendislerin ise güçlü bir tarih bilincine sahip olması gerektiğini ifade ederek gençlerin bilimsel üretimine destek vermeye devam edeceklerini kaydetti.

Dedetaş konuşmasını şu sözlerle sürdürdü:

“Bu ülkenin geleceği, tarihini bilen, teknolojik üretime yatkın ve dünyayı takip eden siz gençlerin ellerinde şekillenecek. Bugün düzenlenen zirve; geçmiş ile geleceği, arkeoloji ile robotik teknolojiyi, kültür ile bilimi buluşturan çok değerli bir adımdır. Bu organizasyonun, yeni fikirlerin doğmasına, yeni projelerin gelişmesine ve nice başarılı gencin yetişmesine vesile olmasını diliyorum.”

Başkan Dedetaş’ın konuşmasının ardından ilk akademik oturum gerçekleştirildi. Öğretim üyeleri arkeolojinin gelişimine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak katılımcılarla bilgi ve deneyimlerini paylaştı.

Zirve, gençlerin kültürel mirasa duyarlılığını artıran ve bilimsel üretim bilincini güçlendiren önemli bir organizasyon olarak tamamlandı.

Haydarpaşa Arkeoloji Zirvesi Üsküdar Belediyesi’nin Desteğiyle Gerçekleştirildi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Geçmişin izini süren minik arkeologlar, müze gezileri ve arkeolojik çalışmalarla hem öğreniyor hem de eğleniyor. Osmangazi Belediyesi’nin düzenlediği ‘Minik Eller Arkeoloji Atölyesi’ projesi kapsamında 8-12 yaş aralığındaki öğrenciler, ilk olarak Panorama 1326 Bursa Fetih Müzesi’ni rehber eşliğinde gezerek Bursa’nın fethi olan 1326 yılına yolculuk yaptı. Burada Bursa’nın yüzlerce yıl önceki haliyle ilgili bilgiler edinen öğrenciler, ardından o döneme ait bardak, çanak ve sikkelerin replikalarını toprak altından fırçalar yardımıyla arkeolojik yöntemlerle çıkarmayı öğrendi. Kazı çalışmasının ardından kil atölye çalışmasına da katılan çocuklar, hayal ettikleri bir objeyi tasarladı.

‘Minik Arkeologlar İş Başında’ projesiyle öncelikle çocukların tarih bilinci kazanmasını amaçladıklarını belirten Arkeolog Tolga Şevik, “Çocuklara Panorama 1326 Bursa Fetih Müzesi’ni rehber eşliğinde gezdirerek Bursa’nın fethi olan 1326 yılına götürdük. Tarihi gezinin ardından çocukların kum havuzunda arkeolojik kazı çalışmasına katılmalarını sağladık. Kazı çalışmasında çocuklar, Bursa’nın yüzlerce yıllık tarihi eserlerinin birebir kopyalarının toprak altından çıkardılar. Yapılan çalışmalar sayesinde çocukların arkeolojik kazıların nasıl gerçekleştirildiği konusunda deneyim kazandı ve kazı sonrası katıldıkları kil atölyesinde de hayal güçlerini kullanarak istedikleri objeleri tasarladı” şeklinde konuştu.

Osmangazi Belediyesi’nin düzenlediği ‘Minik Arkeologlar İş Başında’ projesine katılan çocuklar ise keyifli bir gün geçirdiklerini dile getirdi.

Minik Arkeologlar Tarihi Osmangazi’de Keşfediyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Nilüfer Belediyesi, Bursa Uludağ Üniversitesi Arkeoloji Bölümü ve Arkeologlar Derneği Bursa Şubesi iş birliğiyle düzenlenen “Arkeoloji Gündemi” söyleşi serisi Pancar Deposu’nda başladı. Programın ilk konuğu Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Türkteki, “Mayalanan Hayat, Mayalanan Toplum: Küllüoba Verileri Üzerinden Batı Anadolu Erken Tunç Çağı’na Bakış” başlıklı sunum gerçekleştirdi.

Bu tür etkinliklerin arkeologlar için çok önemli ve anlamlı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Türkteki, bu sayede hem kendi çalışmalarının bir sonucunun alındığını, hem de eğitici bir programın gerçekleştirildiğini söyledi. Etkinlikle toplumla bağ kurulabildiğine de dikkat çeken Türkteki, emeği geçenlere teşekkür etti.

Küllüoba kazı çalışmalarının 1996 yılında Prof. Dr. Turan Efe tarafından başlatıldığını hatırlatan Türkteki, kendisinin 2001 yılından itibaren kazılarda yer aldığını ve 2019’dan itibaren de kazı başkanı olarak görevi devraldığını söyledi.

Küllüoba Höyük’ün, Erken Tunç Çağı’nın tamamını temsil ettiğini söyleyen Türkteki, Höyük’ün, yaklaşık 7-8 hektarlık alana yayılmış olduğunu, ova seviyesinden yüksekliğinin de 10 metreyi bulan yayvan, orta büyüklükte bir yer olarak tanımladı. Erken Tunç Çağı’nın temel özelliklerine de değinen Prof. Dr. Türkteki, bu dönemin en belirleyici unsurunun tarımsal bir yaşam tarzı ve kırsal üretim olduğunu söyledi. Tarımsal üretimi hızlandıran önemli bir keşfin sabanın kullanılması olduğunu aktaran Türkteki, bu dönemde dokumacılık ve metalurjinin öne çıktığını kaydetti.

MİMARİSİ VE GÖMME PRATİĞİ

Küllüoba’daki yapılardan da bahseden Türkteki, duvarları 3 metre yüksekliğe kadar korunmuş evler tespit edildiğini kaydetti. Türkteki, “Bu yapılar, birbirine bitişik, ortak duvarlı ve dikdörtgen planlı inşa edilmişti. En dikkat çekici durum ise bu yapıların yıkılmayıp, içlerine kırmızı toprak yığılarak tamamen gömülmüş olmasıydı. Gömme işlemi sırasında evin kapısı taşlarla örülmüş ve kapının boşluğunda oğlak kemikleri tespit edilmiştir. Bu bulgular, kurban eyleminin burada gerçekleştiğini göstermektedir” diye konuştu.

2024 YILI KEŞFİ KÜLLÜOBA EKMEĞİ

En çarpıcı keşiflerinden birisinin geçtiğimiz sene ortaya çıkarılan Küllüoba ekmeği olduğunu söyleyen Türkteki, “Bir evin arka odasında, eşiğin hemen yanında, yakılmış bir halde bulunan ekmek, bütün halde karbonlaşmış olarak ele geçti ve nadir bir bulgu niteliği taşıyor. Yapılan analizler, ekmeğin yakılmadan önce gerçekten pişirildiğini gösterdi. Kesitine bakıldığında, ekmeğin ana bileşeninin gergin buğday olduğu ve az miktarda da olsa mercimek içerdiği anlaşıldı. Ekmeğin pişirildikten sonra koparıldığı, yakıldığı ve sonrasında kırmızı toprakla eşiğe gömüldüğü tespit edildi” dedi.

Nilüfer’de ‘Arkeoloji Gündemi’ başladı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Uzun yıllar Ayasuluk kazılarının başkanlığını yürüten ve Efes Selçuk’un tarihi mirasının gün yüzüne çıkarılması ile korunmasına büyük katkı sunan Dr. Büyükkolancı, 50 yıllık meslek yolculuğunu bir kitapta toplamak üzere çalıştığını belirtti.

Arkeoloji dünyasının yakından tanıdığı Dr. Büyükkolancı, 1967 yılında başladığı İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü’ndeki öğrencilik yıllarından itibaren katıldığı kazı çalışmalarını, Ayasuluk Tepesi ve St. Jean Kilisesi’ndeki araştırmalarını ve yarım asrı aşan arkeoloji serüvenini dönemler halinde anlattı.

Sunum boyunca paylaştığı fotoğraflar, çizimler ve saha anıları katılımcıların büyük ilgisini topladı.

Dr. Büyükkolancı, konuşmasının sonunda hayata geçirilmesini arzuladığı projelere de değinerek; “Artemis Tapınağı çevresindeki alan ele alınırsa burada çok güzel bir arkeoloji parkı oluşturulabilir. Hatta Dem Müzesi’nin önce bu alanda kurulmasını istemiştim ancak Efes’in içinde kuruldu. Bir gün bunun da gerçekleşeceğine inanıyorum. Alanın düzenlenmesiyle yeni bir cazibe merkezi kazanmamız mümkün” dedi.

Dr. Mustafa Büyükkolancı’dan 50 Yıllık Arkeoloji Yolculuğu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Nilüfer Belediyesi, çocukların doğayla bağ kurduğu, bilimsel meraklarını geliştirdiği ve yeni beceriler kazandığı “Nilüfer Doğa ve Bilim Yaz Okulu”nun dokuzuncusunu bu yıl 1-31 Temmuz tarihleri arasında gerçekleştiriyor.

Her yıl farklı bir tema ile düzenlenen program, bu yıl arkeoloji konusunda çocuklara hem eğlenceli hem de öğretici bir deneyim sunuyor. Nilüfer’in 30’u aşkın farklı mahallesinden 7-10 yaş grubundaki çocuklar, Aktopraklık Höyük Arkeopark Açık Hava Müzesi’nde tarihi bir yolculuğa çıkıyor.

Temmuz ayı boyunca farklı mahallelerden gelen çocuklara, uzman eğitmenler eşliğinde zengin bir içerik sunuluyor. “Zamanda Yolculuk: Arkeopark Gezisi” ile kazı alanlarını ve arkeolojik eserleri gözlemleyen çocuklar, “Deneysel Kazı Atölyesi” ile arkeolog gibi kazı yapmanın temel aşamalarını öğreniyorlar.

“Mağara Resimleri Ne Anlatır?” atölyesinde Taş Çağı insanları gibi resimler yapan çocuklar, “Arkeolojik Buluntu Çizimi Atölyesi”nde ise replika buluntuları inceleyerek belgeleme tekniklerini uyguluyor. Çocuklar ayrıca, “Arkeolojik Oyunlar Atölyesi” ile geçmişteki geleneksel oyunlardan esinlenerek kendi oyunlarını tasarlıyorlar.

Nilüfer’de çocuklar arkeoloji ile tanışıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Klaros kazı alanının bulunduğu konumdan bahseden Doç. Dr. Zunal, “Menderes İlçesi sınırlarında yer alan Klaros, İonia’nın en önemli kutsal alanlarından biri aynı zamanda şu ana kadar yapılan kazı çalışmalarının gösterdiği üzere en eski kehanet merkezidir. Klaros, Menderes’in güneyinde, ovayı güneydeki Kuşadası Körfezi’ne bağlayan Ahmetbeyli Vadisi’nin taban düzlüğünde yer alır. Kla­ros’un yer aldığı Ahmetbeyli Vadisi, Smyrna ve Ephesos kentleri arasında ulaşımı sağlayan önemli bir kavşak noktasıdır. Bir kent dışı kutsal alan olan Klaros’un bağlı olduğu ana kentleri, kuzeydeki Kolophon’a uzaklığı 13 kilometre, güneydeki Notion’a uzaklığı ise 1.6 kilometredir” dedi.

“Geçmişten günümüze kazı çalışmaları”

Kazı alanında yapılan ilk araştırmalardan bahseden Doç. Dr. Onur Zunal, “Antik metinler ve arkeolojik verilere göre İsa’dan önce 13’üncü yüzyılda kurulduğu anlaşılan Klaros’ta ilk sistemli araştırmalar 1886 yılında Carl Schuchhardt tarafından gerçekleştirilmiş, ardından ilk kazı, Theodor Macridy’nin 1907 yılında kutsal alanda alüvyon dolgunun altında kalan tek sütunun aşınmış yüzeyini görüp burada küçük bir sondaj yapmasıyla başlamıştır. 1950-1961 yılları arasında Loius Robert ve Jeanne Robert, 1988-1997 yılları arasında da Juliette de La Genière tarafından kazı çalışmaları yürütülmüştür. 2001 yılından bu yana Klaros’ta sürdürülen kazı, araştırma ve onarım çalışmaları Ege Üniversitesi öğretim üye ve elemanları tarafından devam ettiriliyor. 2001-2019 yılları arasında Nuran Şahin başkanlığında gerçekleştirilen kazılar, 2020 yılından bu yana bilimsel danışmanlığımda sürdürülüyor. Klaros, bu anlamda Ege Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nün yürütmüş olduğu en uzun soluklu kazılardan birisidir” diye konuştu.   

Helenistik dönemin kült heykelleri yer alıyor

Klaros denilince doğal olarak akıllara ilk gelen anıtsal boyutlara sahip olan Hellenistik dönem Apollon Klarios tapınağı ve tapınağa ait kült heykeller olduğunu belirten Doç. Dr. Zunal, “Bu heykeller 6×11 sütunlu, 26m x 45m boyutlarında, peripteros planlı tapınak İonia’da Helenistik dönemde inşa edilmiş olan tek Dor tapınağıdır. İsa’dan önce  3’üncü yüzyıl başında inşa edilmeye başlanmış, İsa’dan önce 2’nci yüzyılın sonlarında, tapınağın krepisi, pronaosu, naosu ve anıtsal kült heykelleri tamamlanmıştır. Tapınak plan açısından ünik birtakım özelliklere sahiptir. Tapınağa giriş yapıldıktan sonra kuzeyde ve güneyde iki farklı merdiven yer alır. Kuzeydeki merdiven tapınağa girenler, güneydeki merdiven de tapınaktan çıkanlar tarafından kullanılmaktadır. Her iki merdivenin yerin altında yer alan tünel şeklindeki koridorla bağlantısı olup bu koridor kemerlerle desteklenmiş iki adytona açılmaktadır. Ön adyton rahip, yazman ve kehanet başvurusunda bulunanların bekleme yeri olarak kullanılmıştır. Kutsal su kuyusunun bulunduğu arka adyton ise kehanet işinin gerçekleştiği yer olup burayı sadece tanrı Apollon’un kâhini kullanmaktaydı. Tapınağın içerisinde yer alan Apollon, Artemis ve Leto kült heykelleri bir antik dönem kutsal alanında ve tapınağında bulunmuş en iyi durumda korunagelmiş ünik örnekler olarak dikkat çeker. Mermerden yapılmış heykellerin orijinal yükseklikleri 7 metre, ağırlıkları ise 25 ton civarındaydı” dedi.

“Kehanet merkezi: Klaros”

Klaros’un bir kehanet merkezi olması konusuna da değinen Doç. Dr. Zunal, “Kelime anlamı gelecekle ilgili ön görülerde bulunmak olan kehanet, Yunan pantheonunda birbirinden farklı görevleri olan tanrı, tanrıçalar arasında Apollon’un sorumlu olduğu işlerden biriydi. Kehanet, gelecekle ilgili bilgiler vermenin ötesinde Yunan toplumu için dinsel bir olgu ve zorunluluk anlamına da gelmekteydi. Özellikle tüm toplumu ilgilendiren önemli kararlar verileceği zaman mutlaka Apollon’a danışmak gerekirdi. Ayrıca kişisel meselelerini çözmek için de insanların Klaros’a geldikleri bilinmektedir. Bu anlamda Apollon’un kehanet verme özelliği, Klaros’un çok sayıda ziyaretçi almasındaki ana nedendir. Bu özelliğiyle de ön plana çıkan Klaros, İsa’dan önce 2’nci yüzyılda büyük bir üne kavuşmuş ve Roma İmparatorluğunun uzak sınırlarından pek çok kentten ziyaretçi almıştır” dedi.

Doç. Dr. Zunal, “Klaros’ta bulunan delegasyon yazıtlarına göre günümüz isimleriyle İtalya, İspanya, İngiltere, Hırvatistan, Bulgaristan ve Moritanya gibi farklı ülkelerin pek çok kentlerinden heyetler Klaros’a gelmiştir. Bu anlamda öne çıkan, Klaros’ta verilmiş en meşhur kehanet Smyrna’nın kuruluşudur. Öyküye göre, Aleksandros, Smyrna’yı aldıktan sonra Pagos Tepesi’nde uykuya dalar.  Rüyasında, Nemesis ilaheleri kendisine uyuduğu yerde bir kent kurmasını söylerler. Aleksandros, rüyasının yorumlatmak için generallerinden Lysimakhos’u, Klaros’a gönderir. Tanrıdan ‘Kutsal Meles çayının dışındaki Pagos’ta oturacak olan halk, üç hatta dört kat daha mutlu olacak’ yanıtını alır ve Pagos’ta Yeni Smyrna’yı kurar” dedi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Ege Üniversitesi Arkeoloji Bölümünün yürütmüş olduğu en uzun soluklu kazı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.